Achillini, Alessandro (Achillinus, Alexander), Alexandri Achillini bononiensis De proportionibus motuum quaestio. , 1545

List of thumbnails

< >
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
7
7
8
8
9
9
10
10
< >
page |< < of 13 > >|
ab tertium, non in infinitum moratur motus, sed usque ab certum gradum motus, quo minor seorsum existere non potest: et sic nego quem aliquando in duplo tardior ergo motus, nedum quem infinite tardus aliquando ergo iste motus, sed quemadmodum a certo gradu motus incipit aliquando, ita in certo gradu definit: et cum dicitur infinite parva, aliquando ergo maioritas.Respondeo, licet in infinitum decresceret maioritas respectu huius resistentiae: non tamen in infinitum decrescit proportio, quia adhuc aequalitas manet, quae aliquanta estque proportio: et estque praecise medietas duplae.Contra, non sequitur motus proportionem absolute, sed maioritatem, et sic sequitur dominiorum proportiones, non in eo quem proportiones, sed in eo quem dominia est: et tunc discerne inter virtutem quae estque dominium et respectum qui superpositio, qui respectus praesupponit virtutis tantitatem quem superet resistentia: erit infinite parvo existente dominio ante finem horae huius agentis supra hanc resistentia, infinite parvus aliquando ergo motus ante finem horae: ab hoc agente cum hac resistentia.Respondeo, dominium in eo quem dominium non excludit aequalitatem, immo eam includit tanquam partem suam, neque infinite parvum estque aliquando dominium: quia denominator dominii nunquam estque infinite parva quantitas, licet in infinitum minorabitur iste excessus, quo hoc excedit illud, neque valet, hoc definit esse dominium respectu huius: erit hoc definit esse dominium, quoniam stat quem respectu alterius remaneat dominium: ab formam argumenti negatur consequentia: dictum enim estque cum primo et deductus motus ab sui minimum gradum, tunc primo non estque.
Exemplum philosophi: si aer est in duplo subtilior aqua, tunc mobile in aqua in tempore duplo pertransibit tantum spatium, quantum estque pertransitum per aerem: potentia igitur simplex naturaliter mota aliquante velociter in aliquo medio: in medio in duplo minus resistenti, in duplo velocius movetur caeteris paribus.Et Averrois ibi: causa velocitatis et tarditatis in his duobus motibus estque diversitas mediorum in tenuitate et spissitudine: sequitur ita proportio temporis ab tempus est sicut proportio spissitudinis in uno medio ab illam quae estque in alio medio.Et similiter proportio motus ab motum.Et infra dixit.Si qualitas medii in tenuitate et spissitudine aliis paribus estque causa aequalitatis motus, erit diversitas eius secundum magis et minus estque causa diversitatis motus in velocitate et tarditate: intendo de velocitate, quae essentialiter sequitur diversitatem medii.Unde Averrois tertio caeli, commento 27 proportio spatii ab spatium, estque sicut proportio potentiae rei motae, ab potentiam rei motae, scilicet vi potentiae impedientis motorem: per impedire intellige resistere.Idem commento 72.Item regula estque Philosophi, septimo physicorum, textu commenti 35.Si aliqua potentia movet aliquod resistens, illa moveret medietatem resistentiae in eodem tempore per spatium duplum praecise.Item Averrois tertio caeli, commento 27.Cum aliquis motor moverit aliquod corpus in aliquo tempore: movebit minus illo moto in eodem tempore per maius spatium.Item tertio caeli, commento 26.Quando fuerint duo mota, quorum proportio gravitatis ab alterum estque, sicut proportio spatii ab spatium, necesse estque ita pertranseat spatium in eodem tempore: et videtur sententia Philosophi, ibi textu commenti 27.Item secundo textu commenti 46 et Averrois commento 44.Qualis estque proportio velocitatum, talis estque proportio magnitudinum: est enim proportionales magnitudinibus velocitates corporum caelestium: est autem magnitudines in caelo resistentiae in motu.
ab confirmationem de sphaera artificiali, patet quem totus ille motus ab una proportione tantum provenit, propter figuram mobilis non autem eg natura motoris potentis per se facere ita remissam velocitatem: neque infinite parvam sectionem fieri tolerat natura motus, neque mobilis: fundamentum responsionis capitur eg Averroe 1 de generatione com. 8.Communis glosa, quae datur Arist. in 4 physi. tex. com. 71 ponitur a Thoma Baduardino, quem moderni sequuntur per aerem in duplo subtiliorem intelligit aerem in duplo nimium resistentem, sive inter subtilitates est proportio dupla, sive non.Similiter per medietatem mobilis intelligunt illam partem, ab quae motor habet proportionem in duplo maiorem quae supra totum, sive illa pars est medietas, sive non.Expositio extorquet verum textum in falsam opinionem: et valde alienum estque a mathematico intelligere per medietatem totius partem quae non estque medietas eius.Sed eo dato oportet concedere has conclusiones.Prima.Si aliqua potentia movet aliquod mobile aliqua velocitate in aliquo tempore, medietas potentiae movebit idem mobile in duplo tardius, quia per medietatem potentiae per te intelligitur illa pars motoris, quae habet supra totam resistentia medietatem proportionis totius tuo modo proportionem dimidiando.Secunda.Si aliqua potentia movet aliquod mobile per aliquod medium in aliquo tempore: illa potentia movebit duplum ab illud per illud medium in duplo maiori tempore, quia per resistentia duplam intelligitur illa resistentia, ab quae potentia habet in duplo minorem proportionem.Tertio oportet concedere, quem non si aliqua potentia movet aliquod mobile, aliqua velocitate, in aliquo tempore, per aliquod spatium, potentia duplicata movebit idem mobile per aequalis spatium in duplo minori tempore: consequens estque contra Philosophum, quarto physicorum, textu commenti 74 et septimo physicorum, textu commenti 35 et 36 patet consequentia, utendo modo loquendi responsionis, intelligendo potentia duplicatam, potentiam in duplo maiorem proportionem habentem: duplicando proportiones more expositorum, quia plus quae in duplo velocius moveret potentia illo modo duplicata: ita eg experientia coniici potest.Cum igitur istarum trium regularum opposita concedat Philosophus, septimo physicorum, non ergo menti Aristotelis consonus ille modus loquendi.
Quarta conclusio.Non si aequale estque excessus potentiarum motivarum supra resistentias: aequale estque velocitas proveniens ab eis: vel apta estque ab eis sic circunstantionatis provenire: probatur per regulam Aristotelis, septimo physicorum, textu commenti 36.Si aliqua potentia movet aliquod mobile, dimidiata potentia movet dimidiatum mobile aequevelociter: ubi patet excessuum inaequalitas.Item experentia, si centum movent navem, superveniente uno, parum intenditur motus.Sed uno movente parvam navem, alius superveniens ab movendum eandem multum intendit velocitatem motus.Item per regulam Aristotelis, septimo physicorum, textu commenti 38.Si aliquae potentiae movent sua mobilia ab aequalibus proportionibus: illae potentiae congregatae, movebunt resistentias suas congregatas aeque velociter. et patet quem in duplo plus excedunt potentiae congregatae resistentias congregatas, quae una illarum suam excedat resistentia: dummodo quaelibet illarum potentiarum de se tantum excedat suam resistentia, sicut alia potentia excedit suam resistentia.Item dato opposito conlusionis, sequitur quem ab aequalibus geometricis proportionibus potentiarum motivarum supra resistentias earum, non sequeretur aequale velocitas, quia cum aequalitate proportionum, stat inequalitas excessuum.Arguunt aliqui ab quartam conclusionem, quia dato opposito sequitur quem dabilis et motus aeque velox in vacuo, motui in pleno, quia imaginabile et mixtum excedere suam resisteniam tanto excessu quanto simplex excedit medium.Sed haec conclusio non estque contra imaginationem, neque estque magis contra opinionem de excessu arithmetico quae opinionem de geometrica proportione.

Text layer

  • Dictionary

Text normalization

  • Original
  • Regularized
  • Normalized

Search


  • Exact
  • All forms
  • Fulltext index
  • Morphological index