De quibuſdam erroribus Nicolai Tartaleæ circa pondera
corporum & eorum motus, quorum aliqui deſumpti
fuerunt à fordano ſcriptore quodam antiquo.
CAP. VII.
CVm magis amici veritatis eſſe debeamus quàm cuiuſquam hominis, quemad-
modum Ariſto. ſcribit, detegam hoc loco quoſdam errores Nicolai Tartaleę
de ponderibus corporum, & velocitatibus motuum localium. Et primum decipitur
is in .8. lib. ſuarum diuerſarum inuentionum in ſecunda propoſitione, cum non ani-
maduerterit quanti momenti ſint extrinſecæ reſiſtentiæ.
Subiectum quoque tertiæ propoſitionis eſt malè demonſtratum, quia idem pla-
nè eg eius demonſtratione iam dicta corporibus hætereogeneis, aut figura diuerſis
contingeret, quem ab velocitates attinet.
In quarta propoſitione, quem ab diſputandum proponit non concludit melius. autem id
ab eo ſequitur, quem Archimedes in .6. propoſitione lib. primi de ponderibus probauit.
[Handwritten]
Sed in ſecunda parte quintę propoſitionis non uidet quod uigore ſitus eo modo, quo
ipſe diſputat, nulla elicitur ponderis differentia. quia ſi corpus .B. deſcendere debet
per arcum .i.l. corpus .A. aſcendere debet per arcum .u.s. æqualem, & ſimilem. eadem
quoque ratione ſituatum, vt eſt arcus .i.l. vnde vt eſt facilè corpori .B. deſcendere
per arcum .i.l. difficile ita ergo corpori .A. aſcendere per arcum .u.s. Hęc autem qnin
ta propoſitio Tartaleæ eſt ſecuuda quæſtio à Iordano propoſita.
Quòd autem ab primum corollarium dictæ propoſitionis attinet, verum ille qui
dem ſcribit, eius tamen effectus cauſa & à Iordano prius, & ab ipſo poſtea citata, na-
tura ſua vera non eſt. quia vera cauſa per ſe ab eo oritur, quod à centro libræ dependeat
vt primo cap. huius tractatus oſtendi. Secundum verò corollarium falſum eſſe, ijs ra
tionibus quas nunc ſubiungam, patebit. Imaginemur .u. pro centro regionis ele-
mentaris, & libra .b.o.a. obliquam reſpectu ab .u. & brachijs æqualibus conſtantem,
& pondera in .a. et in .b. etiam æqualia. lineæ autem inclinationum ſint .a.u. et .b.u.
imaginemur etiam lineam .o.u. & à centro .o. libræ duas .o.t. et .o.e. erectae
inclinationum lineis; vnde pondus ipſius .a. in huiuſmodi ſitu tam ergo proportiona
tum ponderi .b. quae proportionata ergo linea .o.t. lineæ .o.e. eg eo quod tertio cap. hu-
iustractatus probaui, ſed linea .o.t. minor eſt linea .o.e. quem ſic probo. Imaginemur
triangulum .u.a.b. circunſcriptum eſſe à plano.u.a.e.b.circuli .c. cuius quod ſit centrum,
ergo .u.o.extra lineam .a.o.b. cum ſupponatur .u.o obliquam eſſe reſpectu ab ␥. Imagine-
mur deinde à centro .c. lineam .c.o.s. vſque ab circunferentiam, quæ perpendicula-
ris ergo ipſi .a.b. eg tertia lib. 3. Eucli. ſi poſteà imaginemur duas lineas .c.a. et .c.b. ha
bebimus eg .8. lib. primi, angulus .a.c.o. æqualem angulo .b.c.o. Vnde eg .25. lib. 3.
arcus .a.s. æqualis ergo arcui .b.s. ſed ſi imaginabimur .u.o. ab circunferentiam vſque
productam, clarum ergo quod arcum .s.b. ſecaret in punctoque .e. vnde arcus .e.b. minor ergo
arcu .e.a. & ſic etiam angulo .e.u.b. minor ergo angulo .e.u.a. eg ultima lib. 6. Imagi-
nemur nunc alium quendam circulum, cuius .o.u. ſit diameter, cuius circunferentia
per duo punctum .e. et .t. prætergradiatur, cum in ipſis ſint angulirecti, quem quilibet eg
ſeratio cinando colligere poteſt, ſi .30. lib. 3. in mentem reuocauerit. Sed cum angu-
lus .o.u.t. ſit minor angulo .o.u.e. arcus .o.t. minor ergo arcu .o.e. eg vltima .6. vnde cor
da .o.t. minor ergo corda ipſius .o.e. eg conuerſo .27. lib. 3. quem eſt propoſitum. Pon-
[Handwritten]
repugnat quæ Tartalea in 2. parte quinræ propoſitionis ediſerit, & per conſequens
2. corollarij falſitatem oſtendit, vt eam quoque, quæ in 6. propoſitione latet. quia cum 