Alvarus, Thomas, Liber de triplici motu, 1509

List of thumbnails

< >
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
7
7
8
8
9
9
10
10
< >
page |< < of 290 > >|
PReclara philonis in libro ſa-
pientie exſtat ſantentia deum maximū
optimumqꝫ rerum omnium natura ↄ̨-
ſtantium opificem, cunctorum ſubſtãtiam atqꝫ cõ-
paginem
numero, menſura, ac pondere procre-
aſſe atqꝫ diſpoſuiſſe: cui applaudit illud prophe-
te qui profert numero ſeculum. plato in
thimeo.
Cui etiam aſtipu-
latur diuus ille plato in thimeo. magna auctori-
tate commendans deum numeris mundum fabri-
caſſe. Auguſti-
nꝰ .12. de
ciuitate.
c. 18.
Quam ſcentētiam. Aurelius. Auguſtinus
libro de ciuitate dei cõmendat.
Quapropter inti-
ma, ſecretioraqꝫ nature atqꝫ minerue penetralia,
rerumqꝫ oīm naturalium reconditas paſſiones,
ac motus qui numeris cõſiſtunt ꝑſcrutari atqꝫ ri-
mari volentes.
arithmeticam at geometricã aut
ſaltem harū ſcententiaꝝ quedam requiſita docu-
mēta neceſſum eſt anteponãt. pliniꝰ ī .2
nahiſ. c.
22.
Et non abs re quidē
quoniam non ſolū elementaris hec regio: et natu-
ralia illa entia: que in ea natura ꝓcreãda cenſuit
his nuēris et geometricis ponderibus conſtant:
verumetiam ethereus ille celorum globus (vt int
plinius et ariſtoteles) pythagore ſcententia arith-
meticis ꝓportionibus, muſiciſ tonis circūuolui-
tur.
Inquit enim ſaturnum dorio moueri, mercu-
rium pthogo iouem phrygio.
Quantã vim arith-
metica ſcententia habeant ad philoſophiam vni-
uerſaſ diſciplinas.
luculenter in libro de legibꝰ
diuus plato hoſtendit inquiens Legiſlator ciuibꝰ
omnibus cipiat ne a numerorum ordine quo ad
poſſunt diſcedant
nulla alia diſciplina ad rei
familiaris gubernationē, ad rē publicã, ad artes
deni vniuerſas, tãtã hꝫ vim: quantã hmõi nume-
rorū cognitio.
Sõnolentos, etiã a natura rudes,
excitat.
et dociles, memores, ſolerteſ, facit ter
naturã ſuã diuīa arte ꝓficientes
Incõcuſſa e et in-
uiolata eſt arithmetice at geometrice ſcīa.
cuiꝰ
veritati ſacratiſſime ſanctiones auctoritatem pre-
bēt īquiētes arithmeticã et geometricã in ſe ita-
cõtinere et quãuis pietatis ſcīe non ſint: auguſti-
nus .3. de
doc chriſ
ſunt
maxīo admīculo at adiumento ipſi ſcīe pietatis
vt clare. Aureliꝰ ille Auguſtinꝰ ī libro de doctri-
na chriſtiana ſacrꝪ ↄ̨probat rõibus.
Has eī ſapiēs
ille ſalomõ dicit pediſſeq̈s, at ancillas theolo-
gie: q̈s iubet vocari ad turrim, et ad menica cinita-
tis. boetiꝰ ṗ-
mo de cõ.
phi. ꝓpri­
ma.
His eī ꝓſtergatis: qui ad theologiſãdū et phi-
loſophãdū ꝓgredit̄̄ (ſi diuo Seuerino boetio cre-
dimꝰ) ſuꝑflue conat̄̄.
Ad philoſophiã vti temere
his mathemathicis omiſſis documētis accedētes
phīa ipſa ſacrilogos, ſui minimis īuaſores ve-
ſtem ſuã in fruſtra lacerantes (teſte boetio) appel-
lat.
Et vt verū fatear hinc eſt / nr̄is tꝑibus ob ha-
rū diſciplinarū defectū: balbutiens at cõcutiēs
viſa ē phīa.
Plurimū e apḋ grecos phīa valuit
ṗmatū obtinuit: q2 (vt int cicero) ī ſūmo hono-
re apud illos geometrica fuit nihil apḋ eos ma-
thematicis illuſtriꝰ
ī merito igit̄̄: ſpeculationi-
bus phyſicis triplicis motus: tractaculū ꝓportio-
nū ex mathematicis codicibus deprõptū duximꝰ
ponēdū et quãtū ingenioli nr̄i vires ſupetūt ab-
ſoluēdū.
Ad rē ipſaꝫ veniēdo: tractatulus hic ṗn-
cipaliter tripatient̄̄.
In prīa / e ꝑte prīcipali q̄dã
cõmunia mathemathicalia terminoꝝ declara-
tionibus ponã.
In ſecūda / ꝓportionalitatē ꝓpor-
tionū declarabo.
In tertia / vero parte principali
ea applicabo ad motus et motuum ꝓportiones.

Capitulum primum de
proportione et eius diuiſione.

propoſi-
tio nicho-
machi.
OMnis numerus: et ſimiliter
oīs qunatitas ad alium numerum relatus
(vt ait nichomachus et boetius in primo
arithmetice) aut eſt ei equalis: aut inequalis.
ſi eſt
equalis: conſtituit ꝓportionem equalitatis: ſi ve-
ro inequalis: ex eo altero inequalitatis propor-
tio conſurgit.
Unde proportio eſt duorū nume-
roꝝ: vel duarū quãtitatū: vnius ad alterã certa ha-
bitudo.
vt habitudo que eſt inter quatuor et .4. et
que eſt inter duo et quatuor: et que eſt īter bipeda-
le et pedale.
Proportio e eſt terminus collecti-
uus: pro duabus rebus et ſignanter quantis vel
pluribus ſupponens: cõnotando ipſas eſſe equa-
les: vel vnam alteram aliquo exceſſu excedere.
Un-
de iſta conſequentia nichil valet.
hec proportio eſt
vna proportio / ergo eſt vnuꝫ ens: quia demonſtra-
to pedali et bipedali non conſtituentibus vnū de
illis eſt verum dicere: ſunt aliqua ꝓportio puta
dupla: et tamen illa duo non ſunt vnū ens.
Du-
plex autē eſt proportio.
q2 quedã eſt ꝓportio equa-
litatis: alia vero inequalitatis. diuiſio ꝓ­
portionū
Proportio eq̈-
litatis: eſt habitudo duarum quantitatum vel nu-
merorū equalium.
vt habitudoeſt inter .8. et .8.
pedale et pedale.
Et ſumat̄̄ hic quãtitas: quã-
titate molis: quam pro quantitate virtutis. auguſti-
nus .5. de
trinitate
vt ca-
pit beatus. Auguſtinus quinto de trinitate
Sed
proportio inequalitatis eſt duarum quantitatuꝫ
vel numerorum: vnius ad alterum certa habitudo
vt ꝓportio que eſt inter .2. et .4. pedale et bipedale
Item proportionum inequalitatis: quedam eſt
maioris inequalitatis: quedam.
vero minoris.
diuiſio ꝓ-
portionū
īeq̈litatꝪ
Proportio maioris inequalitatis eſt habitu-
do maioris quantitatis ad minorem.
vt habitudo
que eſt inter .quattuor. et .2.
Sed proportio mi-
noris inequalitatis: eſt habitudo minoris quan-
titatis ad maiorē.
vt habitudo duorū ad .4. ¶ Ex
quo ſequitur / pro eiſdem ſupponunt iſti duo ter-
mini proportio maioris inequalitatis et propor-
tio minoris inequalitatis.
Connotat tamen
iſte terminus proportio maioris inequalitatis
numerus maior excedat minorem.
iſte vero termi-
nus ꝓportio minoris inequalitatis: connotat:
numero minor ſiue quantitatis minor exceditur a
a maiore.
Quando tamen ꝓportio maioris ine-
qualitatis: non capitur pro aggregato ex nume-
ris proportionem habentibus inequalitatis: ſed
pro maiore numero.
proportio vero minoris ine-
qualitatis pro minore.
Et iſto modo non ſunt ter-
mini conuertibiles
Nam iſto modo capiendo ſi .8
comparentur ad .4.8. ſunt ꝓportio maioris ine-
qualitatis .2.4. minoris inequalitatis. alia diui­
ſio ꝓpor­
tionu ieq̈­
litatis.
Item ꝓ-
portio inequalitatis.
eſt duplex. quia quedem eſt
rationalis: et quedam irrationalis.
Propor-
tio ratiõalis: eſt illa ꝓportio q̄ īmediate denomi-
nat̄̄ ab aliq̊ certo nūero vĺ nūeroꝝ fractõe.
vt du-
pla: ſexaltera .etc̈.
Alio ꝓportio rõalis: ē dua-
rum quantitatum ſic ſe habentiū: idem eſt pars
aliquota vtriuſ idē inquam ad bonum ſenſum.
¶ Ex quo ſequitur / cuiuſlibet numeri ad quemli-
bet alium numerum eſt proportio rationalis.
quo-
niam cuiuſlibet numeri vnitas eſt pars aliquota.
pars ali­
quota.
Unde pars aliquota: ē illa que aliquoties ſum-
pta reddit ſuum totum adequate.
vt vnitas eſt
pars aliquota numeri quarternarii.
quoniã vni-

Text layer

  • Dictionary

Text normalization

  • Original

Search


  • Exact
  • All forms
  • Fulltext index
  • Morphological index