Alvarus, Thomas, Liber de triplici motu, 1509

List of thumbnails

< >
1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
6
6
7
7
8
8
9
9
10
10
< >
page |< < of 290 > >|
PReclara philonis in libro ſa-
pientie exſtat ſantentia deum maximum
optimumque rerum omnium natura ↄ̨-
ſtantium opificem, cunctorum ſubſtantiam atque cõ-
paginem
numero, menſura, et pondere procre-
aſſe atque diſpoſuiſſe: cui applaudit illud prophe-
te qui profert numero ſeculum. plato in
thimeo.
Cui etiam aſtipu-
latur diuus ille plato in thimeo. magna auctori-
tate commendans deum numeris mundum fabri-
caſſe. Auguſti-
nꝰ .12. de
ciuitate.
c. 18.
quae ſcententiam. Aurelius. Auguſtinus
libro de ciuitate dei commendat.
Quapropter inti-
ma, ſecretioraque nature atque minerue penetralia,
rerumque omnium naturalium reconditas paſſiones,
et motus qui numeris conſiſtunt perſcrutari atque ri-
mari volentes.
arithmeticam atque geometricã aut
ſaltem harū ſcententiaꝝ quedam requiſita docu-
mēta neceſſum eſt anteponãt. pliniꝰ ī .2
nahiſ. c.
22.
Et non abs re quidem
quoniam non ſolū elementaris hec regio: et natu-
ralia illa entia: que in ea natura ꝓcreãda cenſuit
his nuēris et geometricis ponderibus conſtant:
verumetiam ethereus ille celorum globus (vt int
plinius et ariſtoteles) pythagore ſcententia arith-
meticis ꝓportionibus, muſiciſ tonis circūuolui-
tur.
Inquit enim ſaturnum dorio moueri, mercu-
rium pthogo iouem phrygio.
Quantã vim arith-
metica ſcententia habeant ab philoſophiam vni-
uerſaſ diſciplinas.
luculenter in libro de legibꝰ
diuus plato hoſtendit inquiens Legiſlator ciuibꝰ
omnibus cipiat ne a numerorum ordine quo ab
poſſunt diſcedant
nam nulla alia diſciplina ab rei
familiaris gubernationē, ab rē publicã, ab artes
deni vniuerſas, tãtã hꝫ vim: quantã hmoni nume-
rorū cognitio.
Sõnolentos, etiam a natura rudes,
excitat.
et dociles, memores, ſolerteſ, facit ter
naturam ſuam diuīa arte ꝓficientes
Incõcuſſa e et in-
uiolata eſt arithmetice atque geometrice ſcīa.
cuius
veritati ſacratiſſime ſanctiones auctoritatem pre-
bēt īquiētes arithmeticã et geometricã in ſe ita-
continere et quanuis pietatis ſcīe non ſint: auguſti-
nus .3. de
doc chriſ
ſunt tamen/tantum
maxīo admīculo atque adiumento ipſi ſcīe pietatis
vt clare. Aureliꝰ ille Auguſtinꝰ ī libro de doctri-
na chriſtiana ſacrꝪ ↄ̨probat rõibus.
Has eī ſapiēs
ille ſalomõ dicit pediſſeq̈s, atque ancillas theolo-
gie: q̈s iubet vocari ab turrim, et ab menica cinita-
tis. boetiꝰ ṗ-
mo de cõ.
phi. ꝓpri­
ma.
His eī ꝓſtergatis: qui ab theologiſãdū et phi-
loſophãdū ꝓgredit̄̄ (ſi diuo Seuerino boetio cre-
dimꝰ) ſuꝑflue conat̄̄.
ab philoſophiam vti temere
his mathemathicis omiſſis documētis accedētes
phīa ipſa ſacrilogos, ſui minimis īuaſores ve-
ſtem ſuam in fruſtra lacerantes (teſte boetio) appel-
lat.
Et vt verū fatear hinc eſt / quae nr̄is tꝑibus ob ha-
rū diſciplinarū defectū: balbutiens atque cõcutiēs
viſa ē phīa.
Plurimū e apḋ grecos phīa valuit
ṗmatū obtinuit: quia(?) (vt int cicero) ī ſūmo hono-
re apud illos geometrica fuit nihil apḋ eos ma-
thematicis illuſtriꝰ
non ī merito igit̄̄: ſpeculationi-
bus phyſicis triplicis motus: tractaculū ꝓportio-
nū eg mathematicis codicibus deprõptū duximꝰ
ponēdū et quãtū ingenioli nr̄i vires ſupetūt ab-
ſoluēdū.
ab rē ipſaꝫ veniēdo: tractatulus adhic ṗn-
cipaliter tripatient̄̄.
In prīa / e ꝑte prīcipali q̄dã
communia mathemathicalia cum terminoꝝ declara-
tionibus ponam.
In ſecūda / ꝓportionalitatē ꝓpor-
tionū declarabo.
In tertia / vero parte principali
ea applicabo ab motus et motuum proportiones.

Capitulum primum de
proportione et eius diuiſione.

propoſi-
tio nicho-
machi.
OMnis numerus: et ſimiliter
oīs qunatitas ab alium numerum relatus
(vt ait nichomachus et boetius in primo
arithmetice) aut eſt ei equalis: aut inequalis.
ſi eſt
equalis: conſtituit ꝓportionem equalitatis: ſi ve-
ro inequalis: eg eo cum altero inequalitatis propor-
tio conſurgit.
Unde proportio eſt duorū nume-
roꝝ: vel duarū quãtitatū: vnius ab alteram certa ha-
bitudo.
vt habitudo que eſt inter quatuor et .4. et
que eſt inter duo et quatuor: et que eſt īter bipeda-
le et pedale.
Proportio e eſt terminus collecti-
uus: pro duabus rebus et ſignanter quantis vel pro
pluribus ſupponens: cõnotando ipſas eſſe equa-
les: vel vnam alteram aliquo exceſſu excedere.
Un-
de iſta conſequentia nichil valet.
hec proportio eſt
vna proportio / erit eſt vnuꝫ ens: quia demonſtra-
to pedali et bipedali non conſtituentibus vnum de
illis eſt verum dicere: quae ſunt aliqua proportio puta
dupla: et tamen illa duo non ſunt vnum ens.
Du-
plex autem eſt proportio.
quia(?) quedã eſt proportio equa-
litatis: alia vero inequalitatis. diuiſio ꝓ­
portionū
Proportio eq̈-
litatis: eſt habitudo duarum quantitatum vel nu-
merorū equalium.
vt habitudoeſt inter .8. et .8.
pedale et pedale.
Et ſumat̄̄ adhic quantitas: tam pro quã-
titate molis: quae pro quantitate virtutis. auguſti-
nus .5. de
trinitate
vt ca-
pit beatus. Auguſtinus quinto de trinitate
Sed
proportio inequalitatis eſt duarum quantitatuꝫ
vel numerorum: vnius ab alterum certa habitudo
vt proportio que eſt inter .2. et .4. pedale et bipedale
Item proportionum inequalitatis: quedam eſt
maioris inequalitatis: quedam.
vero minoris.
diuiſio ꝓ-
portionū
īeq̈litatꝪ
Proportio maioris inequalitatis eſt habitu-
do maioris quantitatis ab minorem.
vt habitudo
que eſt inter .quattuor. et .2.
Sed proportio mi-
noris inequalitatis: eſt habitudo minoris quan-
titatis ab maiorē.
vt habitudo duorū ab .4. ¶ eg
quo ſequitur / quae pro eiſdem ſupponunt iſti duo ter-
mini proportio maioris inequalitatis et propor-
tio minoris inequalitatis.
Connotat tamen
iſte terminus proportio maioris inequalitatis quae
numerus minor excedat minorem.
iſte vero termi-
nus proportio minoris inequalitatis: connotat: quae
numero minor ſiue quantitatis minor exceditur a
a maiore.
quandoque tamen proportio maioris ine-
qualitatis: non capitur pro aggregato eg nume-
ris proportionem habentibus inequalitatis: ſed
pro maiore numero.
proportio vero minoris ine-
qualitatis pro minore.
Et iſto modo non ſunt ter-
mini conuertibiles
Nam iſto modo capiendo ſi .8
comparentur ab .4.8. ſunt proportio maioris ine-
qualitatis .2.4. minoris inequalitatis. alia diui­
ſio ꝓpor­
tionu ieq̈­
litatis.
Item ꝓ-
portio inequalitatis.
eſt duplex. quia quedem eſt
rationalis: et quedam irrationalis.
Propor-
tio ratiõalis: eſt illa proportio q̄ īmediate denomi-
nat̄̄ ab aliq̊ certo nūero vĺ nūeroꝝ fractõe.
vt du-
pla: ſexaltera .etc̈.
Alio mon proportio rõalis: ē dua-
rum quantitatum ſic ſe habentiū: quae idem eſt pars
aliquota vtriuſ idem inquam ab bonum ſenſum.
¶ eg quo ſequitur / quae cuiuſlibet numeri ab quemli-
bet alium numerum eſt proportio rationalis.
quo-
niam cuiuſlibet numeri vnitas eſt pars aliquota.
pars ali­
quota.
Unde pars aliquota: ē illa que aliquoties ſum-
pta reddit ſuum totum adequate.
vt vnitas eſt
pars aliquota numeri quarternarii.
quoniam vni-

Text layer

  • Dictionary

Text normalization

  • Original
  • Regularized
  • Normalized

Search


  • Exact
  • All forms
  • Fulltext index
  • Morphological index