Ibn-al-Haitam, al-Hasan Ibn-al-Hasan; Witelo; Risner, Friedrich - Opticae thesavrvs Alhazeni Arabis libri septem, nunc primùm editi. Eivsdem liber De Crepvscvlis & Nubium ascensionibus. Item Vitellonis Thuvringopoloni Libri X. Omnes instaurati, figuris illustrati & aucti, adiectis etiam in Alhazenum commentarijs, a Federico Risnero

ALHAZEN FILII

PRIMVS Liber in ſeptem capita diuiditur. Primum eſt quòd lux per ſe
& colores illuminati operentur in uiſum aliquam operationem. Secun-
dum quòd lux uehemens occultat quædam uiſibilia, quæ lux debilis ma-
nifeſtat, & contrà. Tertium quòd colores corporum diuerſificantur a-
pud uiſum ſecundum diuerſitatem lucium orientium ſuper ipſos. Quartum ect de com
[...]oſitione oculi, forma, & ſitu. Quintum declarat qualitatem uiſionis, & dependen-
tia ab illa. Sextum ect de officio & utilitate inſtrumentorum uiſus. Septimum de ijs,
ſine quas uiſio non potect compleri.

QVOD LVX PER SE, ET COLORES ILLVMINATI OPE-
renturin uiſum aliquam operationem. Cap. 1.

1. Lux per ſe, & color illuminatus feriunt oculos. Vitell. in hypotheſ. 6. 16 p 3.

INuenimus quòd uiſus, quando inſpexerit luces ualde fortes, fortiter dolebit eg eis, & habebit ef
cumentum: aſpiciens enim quando aſpexerit corpus ſolis, non poteſt bene aſpicere ipſum, quo-
niam uiſus eius dolebit propter ipſius lucem. Et ſimiliter quando inſpexerit ſpeculum terſum,
ſuper quem aſcendebat lux ſolis, & fuerit uiſus eius in loco, ab quem reflectitur lux ab illo ſpecu-
lo: dolebit iterum propter lumen reflexum, perueniens ab ſuum uiſum à ſpeculo, & non poterit a-
perire oculum ab inſpicien dum lumen illud. Et inuenimus iterum quando aſpiciens intuetur cor-
pus mundum album, ſuper quem aſcen debat lux ſolis, & moretur in aſpectu ipſius: deinde conuer-
tat uiſum ſuum ab eo ab locum obſcurum, debilis lucis: quòd fere non poterit comprehendere res
uiſibiles illius loci comprehenſione uera: & inueniet coopertorium quaſi inter uiſum & ipſas: de-
in de paulatim diſcooperietur, & reuertetur uiſus in ſuam diſpoſitionem. Et iterum, quando inſpi-
ciens inſpexerit ignem fortem: & fuerit intuitus ipſum: & moretur in aſpiciendo longo tempore:
deinde declinet uiſum ſuum ab locum obſcurum, debilis lucis: inueniet iterum idem in uiſu ſuo.
Et iterum inuenimus, quando inſpiciens inſpexerit corpus mundum album, ſuper quem oriebatur
lux diei: & fuerit illa lux fortis, quamuis non ſit lux ſolis: & moretur in aſpectu diu deinde conuer-
tat uiſum ſuum ab locum obſcurum: inueniet formam lucis illius in loco illo, & inueniet cum hoc
figuram eius: deinde ſi clauſerit uiſum: inueniet in ipſo formam illius lucis: deinde auferetur hoc,
& reuertetur oculus in ſuam diſpoſitionem. Et ſimiliter ergo diſpoſitus uiſus, quando inſpexerit cor-
pus, ſuper quem oriebatur lux ſolis. Et ſimiliter quando inſpexerit corpus clarè album, ſuper quem
oriebatur lux ignis, quando luxignis fuerit fortis, & moretur in aſpiciendo ipſum: deinde receſſe-
rit ab locum obſcurum: inueniet iterum in eo idem hoc in fuo uiſu. Et ſimiliter quando aſpiciens
fuerit in domo, in qua fuerit foramen amplum diſcoopertum ab cœlum: & aſpexerit eg illo loco
cœlum in luce diei: & moretur in aſpiciendo ipſum: deinde reuertatur uiſus eius ab locum obſcu-
rum in domo: inueniet formam lucis, quae comprehendebat eg foramine cum figura foraminis
in loco obſcuro: & ſi clauſerit oculum ſuum: inuenier iterum in eo formam illam. Omnia erit iſta
ſignificant, quòd lux operetur in uiſum aliquam operationem. Et inuenimus iterum quem, quando aſpi
ciens inſp exerit uiridarium multæ ſpiſsitudinis herbarum, ſuper quem oriebatur lux ſolis: & more-
turin aſpiciendo ipſum: deinde conuertat ſuum uiſum ab locum obſcurum: inueniet in illo loco
obſcuro formam coloratam à uirore illarum herbarum: deinde ſi aſpexerit in iſta diſpoſitione uiſi-
bilia alba: & fuerint illa uiſibilia in umbra, & loco debilis lucis: inueniet colores iſtos admixtos cum
uirore: & ſi clauſerit oculum ſuum: iterum inueniet in ipſo formam lucis & formam uiroris: deinde
diſcooperietur illud, & auferetur. Et ſimiliter ſi aſpexerit corpus coloratum colore cæruleo uel ru-
beo, uel alio colore forti ſcintillante, ſuper quem oriebatur lux ſolis: & moretu: in [...]ſpiciendo ipſum:
deinde auferat uiſum ſuum ab uiſibilia alba in loco debilis lucis: inueniet colores illos admixtos cum
illo colore. Iſta erit ſignificant quòd colores illuminati operentur in uiſum.

QVOD LVX VEHEMENS OCCVLTAT QVAEDAM VI-
ſibilia quæ lux debilis manifeſtat: & contrà. Cap. 2.

2. Lux uehemens obſcur at quædam uiſibilia, quæ lux debilis illuſtrat: &
contrà. 28. 97. 109. 150. 155. 156 p 4.

ET iterum uidemus ſtellas in nocte, & non uidemus ipſas in luce diei: & nulla eſt differentia in-
ter tempora, niſi quòd aer medius inter uiſum noſtrum & cœlum eſt in die illuminatus, & in

1	2
3	4
5	6
7 (1)	8 (2)
9 (3)	10 (4)

List of thumbnails

Text layer

Text normalization

Search