Alvarus, Thomas - Liber de triplici motu

PReclara philonis in libro ſa-
pientie exſtat ſantentia deum maximum
optimumque rerum omnium natura ↄ̨-
ſtantium opificem, cunctorum ſubſtantiam atque cõ-
paginem numero, menſura, et pondere procre-
aſſe atque diſpoſuiſſe: cui applaudit illud prophe-
te qui profert numero ſeculum. plato in
thimeo. Cui etiam aſtipu-
latur diuus ille plato in thimeo. magna auctori-
tate commendans deum numeris mundum fabri-
caſſe. Auguſti-
nꝰ .12. de
ciuitate.
c. 18. quae ſcententiam. Aurelius. Auguſtinus
libro de ciuitate dei commendat. Quapropter inti-
ma, ſecretioraque nature atque minerue penetralia,
rerumque omnium naturalium reconditas paſſiones,
et motus qui numeris conſiſtunt perſcrutari atque ri-
mari volentes. arithmeticam atque geometricã aut
ſaltem harū ſcententiaꝝ quedam requiſita docu-
mēta neceſſum eſt anteponãt. pliniꝰ ī .2
nahiſ. c.
22. Et non abs re quidem
quoniam non ſolū elementaris hec regio: et natu-
ralia illa entia: que in ea natura ꝓcreãda cenſuit
his nuēris et geometricis ponderibus conſtant:
verumetiam ethereus ille celorum globus (vt int
plinius et ariſtoteles) pythagore ſcententia arith-
meticis ꝓportionibus, muſiciſ tonis circūuolui-
tur. Inquit enim ſaturnum dorio moueri, mercu-
rium pthogo iouem phrygio. Quantã vim arith-
metica ſcententia habeant ab philoſophiam vni-
uerſaſ diſciplinas. luculenter in libro de legibꝰ
diuus plato hoſtendit inquiens Legiſlator ciuibꝰ
omnibus cipiat ne a numerorum ordine quo ab
poſſunt diſcedant nam nulla alia diſciplina ab rei
familiaris gubernationē, ab rē publicã, ab artes
deni vniuerſas, tãtã hꝫ vim: quantã hmoni nume-
rorū cognitio. Sõnolentos, etiam a natura rudes,
excitat. et dociles, memores, ſolerteſ, facit ter
naturam ſuam diuīa arte ꝓficientes Incõcuſſa e et in-
uiolata eſt arithmetice atque geometrice ſcīa. cuius
veritati ſacratiſſime ſanctiones auctoritatem pre-
bēt īquiētes arithmeticã et geometricã in ſe ita-
tē continere et quanuis pietatis ſcīe non ſint: auguſti-
nus .3. de
doc chriſſunt tamen/tantum
maxīo admīculo atque adiumento ipſi ſcīe pietatis
vt clare. Aureliꝰ ille Auguſtinꝰ ī libro de doctri-
na chriſtiana ſacrꝪ ↄ̨probat rõibus. Has eī ſapiēs
ille ſalomõ dicit pediſſeq̈s, atque ancillas theolo-
gie: q̈s iubet vocari ab turrim, et ab menica cinita-
tis. boetiꝰ ṗ-
mo de cõ.
phi. ꝓpri
ma. His eī ꝓſtergatis: qui ab theologiſãdū et phi-
loſophãdū ꝓgredit̄̄ (ſi diuo Seuerino boetio cre-
dimꝰ) ſuꝑflue conat̄̄. ab philoſophiam vti temere
his mathemathicis omiſſis documētis accedētes
phīa ipſa ſacrilogos, ſui minimis īuaſores ve-
ſtem ſuam in fruſtra lacerantes (teſte boetio) appel-
lat. Et vt verū fatear hinc eſt / quae nr̄is tꝑibus ob ha-
rū diſciplinarū defectū: balbutiens atque cõcutiēs
viſa ē phīa. Plurimū e apḋ grecos phīa valuit
ṗmatū obtinuit: quia(?) (vt int cicero) ī ſūmo hono-
re apud illos geometrica fuit nihil apḋ eos ma-
thematicis illuſtriꝰ non ī merito igit̄̄: ſpeculationi-
bus phyſicis triplicis motus: tractaculū ꝓportio-
nū eg mathematicis codicibus deprõptū duximꝰ
ponēdū et quãtū ingenioli nr̄i vires ſupetūt ab-
ſoluēdū. ¶ ab rē ipſaꝫ veniēdo: tractatulus adhic ṗn-
cipaliter tripatient̄̄. In prīa / e ꝑte prīcipali q̄dã
communia mathemathicalia cum terminoꝝ declara-
tionibus ponam. In ſecūda / ꝓportionalitatē ꝓpor-
tionū declarabo. In tertia / vero parte principali
ea applicabo ab motus et motuum proportiones.

Capitulum primum de
proportione et eius diuiſione.

propoſi-
tio nicho-
machi.

OMnis numerus: et ſimiliter
oīs qunatitas ab alium numerum relatus
(vt ait nichomachus et boetius in primo
arithmetice) aut eſt ei equalis: aut inequalis. ſi eſt
equalis: conſtituit ꝓportionem equalitatis: ſi ve-
ro inequalis: eg eo cum altero inequalitatis propor-
tio conſurgit. ¶ Unde proportio eſt duorū nume-
roꝝ: vel duarū quãtitatū: vnius ab alteram certa ha-
bitudo. vt habitudo que eſt inter quatuor et .4. et
que eſt inter duo et quatuor: et que eſt īter bipeda-
le et pedale. Proportio e eſt terminus collecti-
uus: pro duabus rebus et ſignanter quantis vel pro
pluribus ſupponens: cõnotando ipſas eſſe equa-
les: vel vnam alteram aliquo exceſſu excedere. Un-
de iſta conſequentia nichil valet. hec proportio eſt
vna proportio / erit eſt vnuꝫ ens: quia demonſtra-
to pedali et bipedali non conſtituentibus vnum de
illis eſt verum dicere: quae ſunt aliqua proportio puta
dupla: et tamen illa duo non ſunt vnum ens. ¶ Du-
plex autem eſt proportio. quia(?) quedã eſt proportio equa-
litatis: alia vero inequalitatis. diuiſio ꝓ
portionū ¶ Proportio eq̈-
litatis: eſt habitudo duarum quantitatum vel nu-
merorū equalium. vt habitudo q̄ eſt inter .8. et .8.
pedale et pedale. Et ſumat̄̄ adhic quantitas: tam pro quã-
titate molis: quae pro quantitate virtutis. auguſti-
nus .5. de
trinitate vt ca-
pit beatus. Auguſtinus quinto de trinitate ¶ Sed
proportio inequalitatis eſt duarum quantitatuꝫ
vel numerorum: vnius ab alterum certa habitudo
vt proportio que eſt inter .2. et .4. pedale et bipedale
¶ Item proportionum inequalitatis: quedam eſt
maioris inequalitatis: quedam. vero minoris.

diuiſio ꝓ-
portionū
īeq̈litatꝪ

¶ Proportio maioris inequalitatis eſt habitu-
do maioris quantitatis ab minorem. vt habitudo
que eſt inter .quattuor. et .2. ¶ Sed proportio mi-
noris inequalitatis: eſt habitudo minoris quan-
titatis ab maiorē. vt habitudo duorū ab .4. ¶ eg
quo ſequitur / quae pro eiſdem ſupponunt iſti duo ter-
mini proportio maioris inequalitatis et propor-
tio minoris inequalitatis. Connotat tamen
iſte terminus proportio maioris inequalitatis quae
numerus minor excedat minorem. iſte vero termi-
nus proportio minoris inequalitatis: connotat: quae
numero minor ſiue quantitatis minor exceditur a
a maiore. quandoque tamen proportio maioris ine-
qualitatis: non capitur pro aggregato eg nume-
ris proportionem habentibus inequalitatis: ſed
pro maiore numero. proportio vero minoris ine-
qualitatis pro minore. Et iſto modo non ſunt ter-
mini conuertibiles Nam iſto modo capiendo ſi .8
comparentur ab .4.8. ſunt proportio maioris ine-
qualitatis .2.4. minoris inequalitatis. alia diui
ſio ꝓpor
tionu ieq̈
litatis. ¶ Item ꝓ-
portio inequalitatis. eſt duplex. quia quedem eſt
rationalis: et quedam irrationalis. ¶ Propor-
tio ratiõalis: eſt illa proportio q̄ īmediate denomi-
nat̄̄ ab aliq̊ certo nūero vĺ nūeroꝝ fractõe. vt du-
pla: ſexaltera .etc̈. Alio mon proportio rõalis: ē dua-
rum quantitatum ſic ſe habentiū: quae idem eſt pars
aliquota vtriuſ idem inquam ab bonum ſenſum.
¶ eg quo ſequitur / quae cuiuſlibet numeri ab quemli-
bet alium numerum eſt proportio rationalis. quo-
niam cuiuſlibet numeri vnitas eſt pars aliquota.
pars ali
quota. ¶ Unde pars aliquota: ē illa que aliquoties ſum-
pta reddit ſuum totum adequate. vt vnitas eſt
pars aliquota numeri quarternarii. quoniam vni-

List of thumbnails

Text layer

Text normalization

Search