3533QVÆST. IIII. ARTICVL. V.
quas non effe praxes, haud obſcurè docuit Ariſt.
3.
de Anim.
cap.
10.
text.
49. cum dixit intellectum extenſione fieri practicum, id eſt non ei conue-
nire practicum iudicium reſpectu fuarum operationum, ſed comparatio-
ne earum, quæ extra ipſum exer centur; ergo Dialectica non eſt practica.
49. cum dixit intellectum extenſione fieri practicum, id eſt non ei conue-
nire practicum iudicium reſpectu fuarum operationum, ſed comparatio-
ne earum, quæ extra ipſum exer centur; ergo Dialectica non eſt practica.
Tertio.
Scientia contemplatiua, auctore D.
Thom.
1.
Ethic.
lect.
3.
agit
11Arg. 3. de fubiecto reſoluendo, hoc eſt, eius naturam, & partes explicando; pra-
ctica verò componendo, id eſt tradendo regulas, quibus aliquod artefa-
ctum componatur: at Dialectica procedit priri modo, vt conftat, vel ex
præcipuè illius partis inſcriptione; nam præſtantiores quatuor libri ab
Avάλυσι, id eſt reſolutione nuncupantur; ergo eſt ſpeculatiua.
11Arg. 3. de fubiecto reſoluendo, hoc eſt, eius naturam, & partes explicando; pra-
ctica verò componendo, id eſt tradendo regulas, quibus aliquod artefa-
ctum componatur: at Dialectica procedit priri modo, vt conftat, vel ex
præcipuè illius partis inſcriptione; nam præſtantiores quatuor libri ab
Avάλυσι, id eſt reſolutione nuncupantur; ergo eſt ſpeculatiua.
Quarto.
Quòd obiectum artis confici poſsit ab eo, qui artem tenet, nõ
22Arg. 4. ſatis eſt, vt ea practica cenſeatur; nam Geometria, Aſtrologia, & Phyſica
ſpeculatiuæ ſunt: & tamen, qui eas norunt, efficiũt triangulum, aſtrolabiũ,
& aurum per Alchimiam. Ergo licèt cognitis difſerendi modis facile ſit
eos conſtituere, non ſequitur continuò Dialecticam eſſe practicam. Ac-
33Laertius. cedit auctoritas Ariſt. Is enim, teſte Laertio in eius vita, duplicem fecit
philoſophiæ partem, actionis vnam, contemplationis alteram; rurſùs phi-
lofophiam contemplatiuam diuiſit in Phyſicam, & Logicam.
44Scotus. 22Arg. 4. ſatis eſt, vt ea practica cenſeatur; nam Geometria, Aſtrologia, & Phyſica
ſpeculatiuæ ſunt: & tamen, qui eas norunt, efficiũt triangulum, aſtrolabiũ,
& aurum per Alchimiam. Ergo licèt cognitis difſerendi modis facile ſit
eos conſtituere, non ſequitur continuò Dialecticam eſſe practicam. Ac-
33Laertius. cedit auctoritas Ariſt. Is enim, teſte Laertio in eius vita, duplicem fecit
philoſophiæ partem, actionis vnam, contemplationis alteram; rurſùs phi-
lofophiam contemplatiuam diuiſit in Phyſicam, & Logicam.
Capreolus.
Baccbonus
Ant. An.
Iauellus.
Soncinas.
Auicen.
Auerroes.
Hanc ſententiam complectuntur Scotus in prolog.
ſent.
quæſt.
4.
Ca-
55Auetores
propoſit
opinionis. preol. ibidem, quæſt. 2. ad 1. Aureoli contra 4. conclufionem. Bacchonus.
quæſt. 3. Antonius Andreas 6. Metaphy. q. 3. Iauellus. q. 7. Sõcinas. q, 6. Aui-
cenna init. ſuę Logicæ, cap. 1. Auerr. 7. Metaphy. comment. 7. & multi ex
Recentioribus. De mente D. Thom. non planè conſtat, licèt ad hanc partẽ
propiùs accedere videatur, cum Dialecticam nullibi inter practicas nu-
meret, & in Opuſc. ſup. Boetium de Trinit. q. 3. art. 1. afferuerit, etſiLogica
non contineatur ſub Philoſophia vti pars principalis, contineri tamen,
prout contemplationi inſtrumenta ſuppeditat; & in 1. 2. q. 57. ar. 3. ad 3.
ait in ipſis etiam ſpeculationibus eſſe aliquid, per modum cuiuſdam ope-
66Superior
opinio àCa
preolo tri-
buitur D.
Thomæ. ris; videlicet conſtructionem ſyllogiſmi. Quam conſtructionem certum
eſt ad Dialecticam pertinere. Propter quæ Capreol. loco citato hanc opi-
nionem tribuit D. Thomæ.
55Auetores
propoſit
opinionis. preol. ibidem, quæſt. 2. ad 1. Aureoli contra 4. conclufionem. Bacchonus.
quæſt. 3. Antonius Andreas 6. Metaphy. q. 3. Iauellus. q. 7. Sõcinas. q, 6. Aui-
cenna init. ſuę Logicæ, cap. 1. Auerr. 7. Metaphy. comment. 7. & multi ex
Recentioribus. De mente D. Thom. non planè conſtat, licèt ad hanc partẽ
propiùs accedere videatur, cum Dialecticam nullibi inter practicas nu-
meret, & in Opuſc. ſup. Boetium de Trinit. q. 3. art. 1. afferuerit, etſiLogica
non contineatur ſub Philoſophia vti pars principalis, contineri tamen,
prout contemplationi inſtrumenta ſuppeditat; & in 1. 2. q. 57. ar. 3. ad 3.
ait in ipſis etiam ſpeculationibus eſſe aliquid, per modum cuiuſdam ope-
66Superior
opinio àCa
preolo tri-
buitur D.
Thomæ. ris; videlicet conſtructionem ſyllogiſmi. Quam conſtructionem certum
eſt ad Dialecticam pertinere. Propter quæ Capreol. loco citato hanc opi-
nionem tribuit D. Thomæ.
Secunda ſententia efficit Dialecticam abſolutè & ſimpliciter practicã;
quam tametſi apud antiquiores exprefſam non reperimus, defendunt ta-
77D. Fonſec.
D. Suarius
Mattbifiꝰ. men graues Recentiores. Fonſ. lib. 3. Metaphy. c. 2. q. 2. ſect. 4. Suarius tom.
88Opinio af-
firmãtium
Dialecticã
eſſeſcientiã
ſimpliciter
practicam. 2. in Metaph. diſput. 39. initio. Matthiſius in Logicam. c. 5. & alij; imò Scot.
& vniuerſa eius ſchola in re idem opinantur, & ſolo loquendi modo à no-
bis diſfentiunt; admittunt enim Dialecticam ſciendi inſtrumenta præpa-
rare, & mentis operationes dirigere, eas tamẽ praxes vocare nollunt pro-
pter ſecund. argum. Eadem ſententia Philoſophi doctrinæ magis conſen-
tanea videtur, tum quia 6. Metap. ſcientias diuidens, cum alterum diuiſio-
nis membrum, ſcientiam nimirùm ſpeculatiuam, in omnes ſuas ſpecies
diffecuiffet, inter eas Dialecticam non repoſuit, tum quia ex ijs, quæ 2. Me
taph. c. 1. de diſcrimine inter ſcientiam practicam, & ſpeculatiuam ſcrip-
fit, & quæ 6. Ethic. c. 1. & ſequentibus de arte practica tradidit, id manife-
ſtè colligitur. Nec illa diuiſio, quæ in vltimo argumento ex Laertio addu-
cta eſt, vllum in doctrina Philoſophi habet fundamentum, neque ab eo vn-
quam facta eſt, ſed à Laertio conficta.
quam tametſi apud antiquiores exprefſam non reperimus, defendunt ta-
77D. Fonſec.
D. Suarius
Mattbifiꝰ. men graues Recentiores. Fonſ. lib. 3. Metaphy. c. 2. q. 2. ſect. 4. Suarius tom.
88Opinio af-
firmãtium
Dialecticã
eſſeſcientiã
ſimpliciter
practicam. 2. in Metaph. diſput. 39. initio. Matthiſius in Logicam. c. 5. & alij; imò Scot.
& vniuerſa eius ſchola in re idem opinantur, & ſolo loquendi modo à no-
bis diſfentiunt; admittunt enim Dialecticam ſciendi inſtrumenta præpa-
rare, & mentis operationes dirigere, eas tamẽ praxes vocare nollunt pro-
pter ſecund. argum. Eadem ſententia Philoſophi doctrinæ magis conſen-
tanea videtur, tum quia 6. Metap. ſcientias diuidens, cum alterum diuiſio-
nis membrum, ſcientiam nimirùm ſpeculatiuam, in omnes ſuas ſpecies
diffecuiffet, inter eas Dialecticam non repoſuit, tum quia ex ijs, quæ 2. Me
taph. c. 1. de diſcrimine inter ſcientiam practicam, & ſpeculatiuam ſcrip-
fit, & quæ 6. Ethic. c. 1. & ſequentibus de arte practica tradidit, id manife-
ſtè colligitur. Nec illa diuiſio, quæ in vltimo argumento ex Laertio addu-
cta eſt, vllum in doctrina Philoſophi habet fundamentum, neque ab eo vn-
quam facta eſt, ſed à Laertio conficta.
Vthæc fententia, quæ nobis omnino placet, confirmetur, aduertendum