4038QVÆSTIONVM PRO OEMIALIVM
ſtea nouas accumulat conditiones, præſertim has duas, primam, vt eſſen-
tia eius rei, quæ ſubiectum dicitur, à ſcientia explicetur: ſecundam, vt
omnes veritates, quæ in ea ſcientia attinguntur, aut formaliter, aut vir-
tute in ſubiecto contineantur. Cæterùm nec propoſita ratio tantã con-
cludit vnitatem in ſubiecto materiali, de quo agimus: nec additæ condi-
tiones, ſi à noſtris diſtinguuntur, neceſſariæ ſunt. Primũ patet, cùm Me-
taphyſica, & Perſpectiua omnium conſenſu, ſcientiæ ſint, & tamen alte-
rius ſubiectum eſt analogum, alterius per accidens compoſitum. In ſub-
iecto formali neceſſaria fortaſsis eſt maior vnitas; ſed hæc ſtare poteſc
cũ ſubiecti materialis multiplicitate, vt in finer. Poſter. & initio Phyſic.
oſtendetur. Secundum ex eo probatur, quia ſi prima Scoti conditio eſt,
vt eſſentia ſubiecti explicetur à ſcientia, quatenus ad eam ſpectat, nõ dif-
fert à noſtra ſecunda: nam explicare partes, principia, & affectiones
ſubiecti nihil eſt aliud, quam eius eſſentiam quatenus ad ſcientiam ſpe-
ctat, ad amuſsim enucleare: ſin per eam conditionem ſignificatur opus
eſſe, vt natura rei ſubiectæ quòad eſſe naturale explicetur, & definiatur;
& ſi hoc verum ſit in ſcientia ſpeculatiua, in practica tamen ſuperfluum
eſt; cum ad artiſicem practicum nõ pertineat cognitio materiæ, ex qua
opus efficit, ſed ipſius operis conficiendi doctrina. Iam ſecunda Scoti
conditio, ſi eò tendit, vt velit nullam veritatem à ſcientia doceri, quæ
ad ſubiectum modo aliquo non referatur, vera eſt, & in noſtra ſecunda
comprehenditur. At ſi vlteriùs contendit omnia, quæ in ſcientia cognoſ
cuntur, eſſe neceſſariò coniuncta cum illius ſubiecto, ſaltem vt eius pro-
prietates; quo pacto eam intellexit Molina 1. parte art. 7. diſp. 2. facilè
confutatur. Quoniam Philoſophia naturalis agit de coloribus, ſapori-
bus, & alijs eiuſmodi qualitatibus, quæ minimè neceſſariò inſunt cor-
pori, de quo illa, vt de proprio, adæquatoq́ ue ſubiecto diſceptat.
tia eius rei, quæ ſubiectum dicitur, à ſcientia explicetur: ſecundam, vt
omnes veritates, quæ in ea ſcientia attinguntur, aut formaliter, aut vir-
tute in ſubiecto contineantur. Cæterùm nec propoſita ratio tantã con-
cludit vnitatem in ſubiecto materiali, de quo agimus: nec additæ condi-
tiones, ſi à noſtris diſtinguuntur, neceſſariæ ſunt. Primũ patet, cùm Me-
taphyſica, & Perſpectiua omnium conſenſu, ſcientiæ ſint, & tamen alte-
rius ſubiectum eſt analogum, alterius per accidens compoſitum. In ſub-
iecto formali neceſſaria fortaſsis eſt maior vnitas; ſed hæc ſtare poteſc
cũ ſubiecti materialis multiplicitate, vt in finer. Poſter. & initio Phyſic.
oſtendetur. Secundum ex eo probatur, quia ſi prima Scoti conditio eſt,
vt eſſentia ſubiecti explicetur à ſcientia, quatenus ad eam ſpectat, nõ dif-
fert à noſtra ſecunda: nam explicare partes, principia, & affectiones
ſubiecti nihil eſt aliud, quam eius eſſentiam quatenus ad ſcientiam ſpe-
ctat, ad amuſsim enucleare: ſin per eam conditionem ſignificatur opus
eſſe, vt natura rei ſubiectæ quòad eſſe naturale explicetur, & definiatur;
& ſi hoc verum ſit in ſcientia ſpeculatiua, in practica tamen ſuperfluum
eſt; cum ad artiſicem practicum nõ pertineat cognitio materiæ, ex qua
opus efficit, ſed ipſius operis conficiendi doctrina. Iam ſecunda Scoti
conditio, ſi eò tendit, vt velit nullam veritatem à ſcientia doceri, quæ
ad ſubiectum modo aliquo non referatur, vera eſt, & in noſtra ſecunda
comprehenditur. At ſi vlteriùs contendit omnia, quæ in ſcientia cognoſ
cuntur, eſſe neceſſariò coniuncta cum illius ſubiecto, ſaltem vt eius pro-
prietates; quo pacto eam intellexit Molina 1. parte art. 7. diſp. 2. facilè
confutatur. Quoniam Philoſophia naturalis agit de coloribus, ſapori-
bus, & alijs eiuſmodi qualitatibus, quæ minimè neceſſariò inſunt cor-
pori, de quo illa, vt de proprio, adæquatoq́ ue ſubiecto diſceptat.
ARTICVLVS II.
Aliorum de ſubiecto Dialecticæ opiniones confutantur.
TAM multæ ſunt de ſubiecto Dialecticæ, tamq;
diſcrepantes ſen-
11Prima opi-
nio de ſubie
cto Dialecti
cæ. tentiæ, vtæquè difficile ſit aliquam nouã inuenire, ac omnes ab
alijs inuentas ſingillatim numerare; quare ad tres claſſes omnes
reducendæ ſunt. In prima eſt eorum opinio, qui autumant Dia-
lecticam de vocibus agere; quorum duæ Alexander Aphrodiſæus initio
22Aphrodifæ. Prædic. indicare videtur voces nudè ſumptas eſſe materiam Dialecticæ,
eo argumento, quòd Ariſtoteles in exempla eorum quę docet, vbiq; vſur
pat vocabula non ſignificatiua; quaſi doceat hanc eſſe aptam materiam
Dialectici. Nominales vero Gregor. Matthiſius initio Logicæ cap. 4. &
33Greg.
Gabr. Gabriel ſupra affirmant eſſe voces ſignificatiuas. Hos ſequuntur aliqui
Recentiores, & præceſſerunt ij Peripatetici, qui arbitrãtur in Prædica-
mentis præcipuè voces collocari, quos ibidem referemus.
11Prima opi-
nio de ſubie
cto Dialecti
cæ. tentiæ, vtæquè difficile ſit aliquam nouã inuenire, ac omnes ab
alijs inuentas ſingillatim numerare; quare ad tres claſſes omnes
reducendæ ſunt. In prima eſt eorum opinio, qui autumant Dia-
lecticam de vocibus agere; quorum duæ Alexander Aphrodiſæus initio
22Aphrodifæ. Prædic. indicare videtur voces nudè ſumptas eſſe materiam Dialecticæ,
eo argumento, quòd Ariſtoteles in exempla eorum quę docet, vbiq; vſur
pat vocabula non ſignificatiua; quaſi doceat hanc eſſe aptam materiam
Dialectici. Nominales vero Gregor. Matthiſius initio Logicæ cap. 4. &
33Greg.
Gabr. Gabriel ſupra affirmant eſſe voces ſignificatiuas. Hos ſequuntur aliqui
Recentiores, & præceſſerunt ij Peripatetici, qui arbitrãtur in Prædica-
mentis præcipuè voces collocari, quos ibidem referemus.
Cæterũ hæc ſententia, vtròuis modo explicata hũc in modũ cõfutatur
ab Auicenna pri. par. Logicæ c. 3. in medio. Ea, quæ Logicus tradit, non
44Reijcitur
ſuperiorſen
entia. gratia vocũ adducit; imò voces gratia aliorũ, ideſt cõceptuũ, pertractat;
nã generare ſcientiã & ex notis ad ignota ſine errore progredi, quò Diale
cticæ cura tendit, nõ vocibus, ſed conceptibus cõpetunt: verũ quia hos
in diſptatione adducere nequimus, interponimus eorũloco voces, qua-
re vt eptè quis affirmare materiam Architecti eſſe exemplar ædificij,
ab Auicenna pri. par. Logicæ c. 3. in medio. Ea, quæ Logicus tradit, non
44Reijcitur
ſuperiorſen
entia. gratia vocũ adducit; imò voces gratia aliorũ, ideſt cõceptuũ, pertractat;
nã generare ſcientiã & ex notis ad ignota ſine errore progredi, quò Diale
cticæ cura tendit, nõ vocibus, ſed conceptibus cõpetunt: verũ quia hos
in diſptatione adducere nequimus, interponimus eorũloco voces, qua-
re vt eptè quis affirmare materiam Architecti eſſe exemplar ædificij,