256254IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS.
Recentiores ex eodem pronuntiato, eliciunt eas argumentandi formas quas Cicero acerua-
11Acerualis as
gumentan-
di forma, ſeu
de primo ad
vltimum.
Secundi do-
cumenti ex-
plicatio.
Genera qui-
bus modis di
uerſa ſint.
Multorũ ax-
plicatio in
primam par
tem regulæ.
Eius reſuta-
tio.
Genera pri-
mæ regulæ
partis nõ ha
bent eaſdem
diſſerentias.
Altera eiuſ-
dem partis
expoſitio.
Vera docu-
mentr expli-
catio. 22Cicere. es, Græci ſoritas, noſtri vocant de primo ad vltimum, & per primam regulam ante prædica-
mentalem: veluti, ſi homo eſt, animal eſt, ſi animal eſt, corpus eſt, ſi corpus eſt, ſubſtantia eſt,
ergo ſi homo eſt, ſubftantia eſt. De quibus plura in 6. libro inſtitutionum dicta ſunt.
11Acerualis as
gumentan-
di forma, ſeu
de primo ad
vltimum.
Secundi do-
cumenti ex-
plicatio.
Genera qui-
bus modis di
uerſa ſint.
Multorũ ax-
plicatio in
primam par
tem regulæ.
Eius reſuta-
tio.
Genera pri-
mæ regulæ
partis nõ ha
bent eaſdem
diſſerentias.
Altera eiuſ-
dem partis
expoſitio.
Vera docu-
mentr expli-
catio. 22Cicere. es, Græci ſoritas, noſtri vocant de primo ad vltimum, & per primam regulam ante prædica-
mentalem: veluti, ſi homo eſt, animal eſt, ſi animal eſt, corpus eſt, ſi corpus eſt, ſubſtantia eſt,
ergo ſi homo eſt, ſubftantia eſt. De quibus plura in 6. libro inſtitutionum dicta ſunt.
Eorum que ſunt.
] Hoc eſt ſecundum documentum latitudini prædicamentotum cognoſcen
dæ accõmodatum, vt patet: eius duæ ſunt partes. Eæ vt intelligantur, aduertendum eſt tribus mo
dis dici aliqua geera diuerſa, primo & proprijſsimè, quę in diuerſis prędicamentis collocãtur,
vt animal, & Scientia; Secundò cum pertinent ad idem prædicamentum, vnum camen ſub alte-
ro non conſiſtit, vt animal, & planta: tertiò cum in eodem prædicamento ſunt, & vnum ſub al-
tero collocatur, vt animal, & viuens, quorum poſterius in priori continetur.
dæ accõmodatum, vt patet: eius duæ ſunt partes. Eæ vt intelligantur, aduertendum eſt tribus mo
dis dici aliqua geera diuerſa, primo & proprijſsimè, quę in diuerſis prędicamentis collocãtur,
vt animal, & Scientia; Secundò cum pertinent ad idem prædicamentum, vnum camen ſub alte-
ro non conſiſtit, vt animal, & planta: tertiò cum in eodem prædicamento ſunt, & vnum ſub al-
tero collocatur, vt animal, & viuens, quorum poſterius in priori continetur.
Sunt ergo qui priorem regulæ partem intelligant de generibus, tàm primo, quàm ſecundo
mo do diuerſis: poſteriorem verò de generibus tertio modo diuerſis: cui interpretationi ſatiſ-
faciet Argiropoli verſio, nam generibus, tàm primo, quàm ſecundo modo diuerſis conuenit
non collocari ſub altero, & ſola genera tertio modo diuerſa vnum ſub altero collocatur. Hæc
tamen expoſitio, & Peripateticis omnibus, & Ariſtoteli aduer ſatur: quia cum Ariſtoteles in
ſecunda parte regulæ doceat nihil obſtare, quominus eædem ſint diſſerentiæ diuerſorum gene-
rum ſubalternatim poſitorum, planè indicat genera, quę in prima parte regulę comprehendũ
tur, non poſſe eaſdem habere differentias, alioqui nullum conſtituiſſet diſcrimen inter genera,
quæ in priori regulę parte, & quæ in poſteriori continentur, ſiquidem genera diuerſa, ſecũdo
modo eaſdem habent diſterentias conſtitutiuas, vt explicabimus; Accedit Ariſtotelem in con-
firmationem primæ partis ſolum attuliſſe exemplum generum primo modo diſsidentium nimi
rum animal, & Scientia.
mo do diuerſis: poſteriorem verò de generibus tertio modo diuerſis: cui interpretationi ſatiſ-
faciet Argiropoli verſio, nam generibus, tàm primo, quàm ſecundo modo diuerſis conuenit
non collocari ſub altero, & ſola genera tertio modo diuerſa vnum ſub altero collocatur. Hæc
tamen expoſitio, & Peripateticis omnibus, & Ariſtoteli aduer ſatur: quia cum Ariſtoteles in
ſecunda parte regulæ doceat nihil obſtare, quominus eædem ſint diſſerentiæ diuerſorum gene-
rum ſubalternatim poſitorum, planè indicat genera, quę in prima parte regulę comprehendũ
tur, non poſſe eaſdem habere differentias, alioqui nullum conſtituiſſet diſcrimen inter genera,
quæ in priori regulę parte, & quæ in poſteriori continentur, ſiquidem genera diuerſa, ſecũdo
modo eaſdem habent diſterentias conſtitutiuas, vt explicabimus; Accedit Ariſtotelem in con-
firmationem primæ partis ſolum attuliſſe exemplum generum primo modo diſsidentium nimi
rum animal, & Scientia.
Potius ergo dicendum priorem documenti partem intelligi de generibus, primo duntaxat
modo diuer ſis; poſteriorem de reliquis quæ interpretatio, licet ægre aptari poſsit verſioni A-
giropoli, optimeè tamen conuenit cum Boætij translatione, quæ cum Græco contextu hoc loco
planè conſentit, & ſic habet. Diuerſorum genetum, & non ſubalternatim poſicorum, diuerſæ
ſunt ſpecie; diffe: entiæ, ſubalternatorum verò nihil prohibet eaſdem eſſe differentias. Genera
autem ſubalternatim poſita, interdum vocantur ſolum ea, quorum alterum collocatur ſub alte-
33Ariſtotel. ro; interdū tamen tam pro his, quā pro illis ſumuntur, quæ collocantur ſub vno tertio; & hoc
poſteriori modo ſumit Ariſtoteles hoc loco genera ſubalternatim poſita, vt colligitur ex primo
Topi. c. 13. vbi eand reperies doctrinam; nomine generum, non ſubalternorum ſolum compre-
hendit ea, quæ nec vnum ſub altero, nec ambo ſub vno tertio collocantur. Quo ſit vt ſubalter
nata appellet tam ea, quorum alterum conſtituitur ſub altero, quam quæ ſub vno tertio diſpo
ſita ſunt, qualia habentur genera, ſecundo & tertio modo diuerſa.
modo diuer ſis; poſteriorem de reliquis quæ interpretatio, licet ægre aptari poſsit verſioni A-
giropoli, optimeè tamen conuenit cum Boætij translatione, quæ cum Græco contextu hoc loco
planè conſentit, & ſic habet. Diuerſorum genetum, & non ſubalternatim poſicorum, diuerſæ
ſunt ſpecie; diffe: entiæ, ſubalternatorum verò nihil prohibet eaſdem eſſe differentias. Genera
autem ſubalternatim poſita, interdum vocantur ſolum ea, quorum alterum collocatur ſub alte-
33Ariſtotel. ro; interdū tamen tam pro his, quā pro illis ſumuntur, quæ collocantur ſub vno tertio; & hoc
poſteriori modo ſumit Ariſtoteles hoc loco genera ſubalternatim poſita, vt colligitur ex primo
Topi. c. 13. vbi eand reperies doctrinam; nomine generum, non ſubalternorum ſolum compre-
hendit ea, quæ nec vnum ſub altero, nec ambo ſub vno tertio collocantur. Quo ſit vt ſubalter
nata appellet tam ea, quorum alterum conſtituitur ſub altero, quam quæ ſub vno tertio diſpo
ſita ſunt, qualia habentur genera, ſecundo & tertio modo diuerſa.
Senſus igitur documenti hic eſt.
Generum primo modo diuerſorum, diuerſæ funt ſpecie,
ideſt ratione, & natura differentiæ; nam inter differentias non eſt propria diſtinctio ſpecifica:
eorum vero generum quorum alterum collocatur ſubaltero, vel ambo ſub vno tertio nihil ob-
ſtat, quominus eædem ſint differentiæ. Dixi non obſtare differentias eſſe eaſdem, non verò
id aſſerui, quia licèt in generibus, quorum vnum eſt ſub alio, eædem differentiæ includantur
præter vltimam: in ijs tamen, quæ ſub vno tertio ſunt, aliquando ſunt eædem differentiæ, qui-
bus conſtituitur illud tertium genus, ſub quo exiſtunt, vt videre eſt in animali, & planta, in
quibus reperiuntur differentiæ corporis, aliquando nullæ ſunt, vt patet in corpore, & ſpiritu,
omnibuſque alijs generibus ſub gradu ſummo immediatè conſtitutis, hęc enim nullius diffe-
rentiæ communione participant.
ideſt ratione, & natura differentiæ; nam inter differentias non eſt propria diſtinctio ſpecifica:
eorum vero generum quorum alterum collocatur ſubaltero, vel ambo ſub vno tertio nihil ob-
ſtat, quominus eædem ſint differentiæ. Dixi non obſtare differentias eſſe eaſdem, non verò
id aſſerui, quia licèt in generibus, quorum vnum eſt ſub alio, eædem differentiæ includantur
præter vltimam: in ijs tamen, quæ ſub vno tertio ſunt, aliquando ſunt eædem differentiæ, qui-
bus conſtituitur illud tertium genus, ſub quo exiſtunt, vt videre eſt in animali, & planta, in
quibus reperiuntur differentiæ corporis, aliquando nullæ ſunt, vt patet in corpore, & ſpiritu,
omnibuſque alijs generibus ſub gradu ſummo immediatè conſtitutis, hęc enim nullius diffe-
rentiæ communione participant.
Docemur hac regula, quoties in diuerſis categorijs ad latera digredimur, non poſſe nos in-
currere in eaſdem natura differentias, quantumuis in eaſdem ſimilitudine incidamus, quoniam
vt Simplicius, & Ammonius annotarunt, quę in diuerſis categorijs exiſtunt, interdum ſortiun-
tur eaſdem differentias non natura, & ratione, ſed nomine & quadam ſimilitudine, vt patet
44Simplicius.
Ammonius. in animali, & ſcientia, quę diuiduntur per rationale; & in corpore de prędicamento ſubſtan-
tię, & corpore de prędicamento quantitatis, quę habent pro difterentia corporeum, ſed tam ra
tionale quam corporeum ſunt diuerſę naturæ, & rationis. Huius rei vniuerſalis ratio ſumen-
da eſt ex doctrina Ariſtotelis 7. Metaphyſ. tex. 43. differentia pedū non eſt quælibet, ſed foſsio;
55Ariſteteles vbi ait nullũ genus diuidi per differentias extraneas, quando autem genera ſunt diuerſa, ſi diffe
rentiæ forent eędem, neceſſario reſpectu vnius eſſent extraneę.
currere in eaſdem natura differentias, quantumuis in eaſdem ſimilitudine incidamus, quoniam
vt Simplicius, & Ammonius annotarunt, quę in diuerſis categorijs exiſtunt, interdum ſortiun-
tur eaſdem differentias non natura, & ratione, ſed nomine & quadam ſimilitudine, vt patet
44Simplicius.
Ammonius. in animali, & ſcientia, quę diuiduntur per rationale; & in corpore de prędicamento ſubſtan-
tię, & corpore de prędicamento quantitatis, quę habent pro difterentia corporeum, ſed tam ra
tionale quam corporeum ſunt diuerſę naturæ, & rationis. Huius rei vniuerſalis ratio ſumen-
da eſt ex doctrina Ariſtotelis 7. Metaphyſ. tex. 43. differentia pedū non eſt quælibet, ſed foſsio;
55Ariſteteles vbi ait nullũ genus diuidi per differentias extraneas, quando autem genera ſunt diuerſa, ſi diffe
rentiæ forent eędem, neceſſario reſpectu vnius eſſent extraneę.