273271QVAESTIO II. ARTICVLVS II.
ARTICVLVS II.
Conditiones ex parte rerum explicantur.
Svper ſunt quinque rerum prædicamentalium attributa breuiſsi-
11Quinque cõ
ditiones ex
parte rerũ
exponũtur.
Prima, & in
ordine quar
ta. me expedienda; quorum primum, & in ordine quarũ eſt, vt res ſit ens,
hoc eſt habeat aliquam eſſentiam, cũ enim in ſerie prędicamẽtali ſint
ſpecies, & genera, quæ in ſolis entibus reperiuntur, vt c. de genere monſ-
tratum eſt, merito ſolum entia huc recipimus; vnde excluduntur figmẽta
omnia, vt Hyrcoceruus, homo volãs, negationes item, & priuationes. Sed
non ſatis eſt quodlibet ens, niſi ſit reale, quæ eſt quinta conditio, hoc eſt,
22Ariſtoteles 33Quinta. quod Ariſtoteles in decem prædicamẽta diuiſit, vt ex lib. 6. Metaph. cap.
2. licet colligere, cui concinunt omnes alicuius nominis Philoſophi; qua-
re excluduntur à prædicamentis omnia entia rationis, quidquid velit Bu
44Caietan. ridanus in fine prædicamentorum, & Caietanus, cuius ſententiæ mentio
fiet cap. de relatione. Sexta conditio eſt, vt ſit ens per ſe, ideſt, vnius eſſen-
55Ariſtoteles tiæ, non æquiuocum, nec complexum, quam ex profeſſo tradidit Ariſto-
66Sexta. teles in 1. & 2. cap. eo enim tendunt illæ diuiſiones inæquiuoca, & vniuo-
ca, cõplexa, & incomplexa; & quidem ſi prędicamentum generis, & ſpecie
rũ diſpoſitio eſt, cũ in ęquiuocis, & cõplexis genera, & ſpecies reperiri nõ
poſsint, à prędicamento ableganda ſunt. Solent hoc loco digredi auto-
res ad numeranda complexa pręſertim artefacta, de quibus in vtranque
partem dubitant, quando ex parte materiæ complexa non ſunt, quę enim
plures habent materias, aut ſpecie, aut numero diſtinctas, vt veſtis, gla-
dius, & c. Perſpicue ſunt complexa, cum for maliter includant plures figu-
ras, materialiter plures ſubſtantias indiuiduas; de ijs autem, quæ ſimplici
figura, & materia conſtant, quid dicendum ſit, colliges ex ſecundo capite
1. lib. de interpretatione, vbi reſoluimus artefacta ſigniſicare formaliter
materiam, & figuram arte inductam, ac proinde eſſe compoſita per acci-
dens, & reijci per hanc conditionem à prędicamentis.
11Quinque cõ
ditiones ex
parte rerũ
exponũtur.
Prima, & in
ordine quar
ta. me expedienda; quorum primum, & in ordine quarũ eſt, vt res ſit ens,
hoc eſt habeat aliquam eſſentiam, cũ enim in ſerie prędicamẽtali ſint
ſpecies, & genera, quæ in ſolis entibus reperiuntur, vt c. de genere monſ-
tratum eſt, merito ſolum entia huc recipimus; vnde excluduntur figmẽta
omnia, vt Hyrcoceruus, homo volãs, negationes item, & priuationes. Sed
non ſatis eſt quodlibet ens, niſi ſit reale, quæ eſt quinta conditio, hoc eſt,
22Ariſtoteles 33Quinta. quod Ariſtoteles in decem prædicamẽta diuiſit, vt ex lib. 6. Metaph. cap.
2. licet colligere, cui concinunt omnes alicuius nominis Philoſophi; qua-
re excluduntur à prædicamentis omnia entia rationis, quidquid velit Bu
44Caietan. ridanus in fine prædicamentorum, & Caietanus, cuius ſententiæ mentio
fiet cap. de relatione. Sexta conditio eſt, vt ſit ens per ſe, ideſt, vnius eſſen-
55Ariſtoteles tiæ, non æquiuocum, nec complexum, quam ex profeſſo tradidit Ariſto-
66Sexta. teles in 1. & 2. cap. eo enim tendunt illæ diuiſiones inæquiuoca, & vniuo-
ca, cõplexa, & incomplexa; & quidem ſi prędicamentum generis, & ſpecie
rũ diſpoſitio eſt, cũ in ęquiuocis, & cõplexis genera, & ſpecies reperiri nõ
poſsint, à prędicamento ableganda ſunt. Solent hoc loco digredi auto-
res ad numeranda complexa pręſertim artefacta, de quibus in vtranque
partem dubitant, quando ex parte materiæ complexa non ſunt, quę enim
plures habent materias, aut ſpecie, aut numero diſtinctas, vt veſtis, gla-
dius, & c. Perſpicue ſunt complexa, cum for maliter includant plures figu-
ras, materialiter plures ſubſtantias indiuiduas; de ijs autem, quæ ſimplici
figura, & materia conſtant, quid dicendum ſit, colliges ex ſecundo capite
1. lib. de interpretatione, vbi reſoluimus artefacta ſigniſicare formaliter
materiam, & figuram arte inductam, ac proinde eſſe compoſita per acci-
dens, & reijci per hanc conditionem à prędicamentis.
Septima conditio eſt, vt ſit ens finitum:
intelligunt Phyloſophi hoc lo-
77Septima. co nomine entis finiti illud, quod eſſentiam habet finitam, & limitatam,
quantunuis ſecundum alias conditiones, vt durationis, vel intentionis ſit
infinitum. Ratio eſt in promptu; etenim quęcunque in prędicamẽto col-
locantur, aut ſunt naturę cõmunes contractę ad indiuidua, aut ipſa indi-
uidua contrahentia: ſed ens ſimpliciter infinitum nec contrahi poteſt,
nec aliud contrahere; ergo nec in prędicamento eſſe: probatur minor.
Quod contrahitur, recipit augmentum perfectionis à differentia; ergo
non eſt infinite perfectum, id verò quod contrahit, coaleſcit ex natura
contracta finita, & propria differentia, quę ſi eſt finita, nequit ſimul cum
natura finita, aliquid infinitum efficere, quia totum compoſitum ex parti
bus finitis nullam habet infinitatem, ſi verò eſt infinita, iam continet to-
tam perfectionẽ naturę, quam dicitur contrahere, ac proinde fruſtra illi
88Opponitue
obiectio, &
diffoluitur
de linea in-
finite longa
& c. addetur ad indiuiduum componendum. Opponas, ſi daretur linea infini-
te longa, & albedo infinite intenſa, eæ ponerentur in prędicamentis, quo-
niam eſſent indiuidua contenta ſublinea, & ſub albedine, atque adeò ſub
quantitate, & qualitate; ergo infinitum recipitur in prędicamentum.
77Septima. co nomine entis finiti illud, quod eſſentiam habet finitam, & limitatam,
quantunuis ſecundum alias conditiones, vt durationis, vel intentionis ſit
infinitum. Ratio eſt in promptu; etenim quęcunque in prędicamẽto col-
locantur, aut ſunt naturę cõmunes contractę ad indiuidua, aut ipſa indi-
uidua contrahentia: ſed ens ſimpliciter infinitum nec contrahi poteſt,
nec aliud contrahere; ergo nec in prędicamento eſſe: probatur minor.
Quod contrahitur, recipit augmentum perfectionis à differentia; ergo
non eſt infinite perfectum, id verò quod contrahit, coaleſcit ex natura
contracta finita, & propria differentia, quę ſi eſt finita, nequit ſimul cum
natura finita, aliquid infinitum efficere, quia totum compoſitum ex parti
bus finitis nullam habet infinitatem, ſi verò eſt infinita, iam continet to-
tam perfectionẽ naturę, quam dicitur contrahere, ac proinde fruſtra illi
88Opponitue
obiectio, &
diffoluitur
de linea in-
finite longa
& c. addetur ad indiuiduum componendum. Opponas, ſi daretur linea infini-
te longa, & albedo infinite intenſa, eæ ponerentur in prędicamentis, quo-
niam eſſent indiuidua contenta ſublinea, & ſub albedine, atque adeò ſub
quantitate, & qualitate; ergo infinitum recipitur in prędicamentum.