278276IN CAP. IIII. DE DECEM PRAEDICAMENTIS.
adhęrent;
nam vbi, ſitus, & duratio ſunt modi interni, vt poſteà oſtende
mus, quare ſolus habitus relinquitur de quo vniuerſim ſit verum, quod
Diuus Thomas in ſua ratione ſuppoſuit: his aliquo modo ſatisfaciunt,
11D. Thom. qui opinantur, vbi non eſſe modum internum corporis locati, ſed ſuper-
ficiem ambientem, & eandem eſſe terminum motus localis; Quando au-
tem, aut eſſe ſolum tempus primi mobilis, vt denominat res ſub ſe con-
tentas, aut ſi includit intrinſecas durationes, ſaltem illud tempus non
22D. Thom. excludere; iuxta quam ſententiam loquutus videtur Diuus Thomas. In
ea igitur reſpondendum eſt, ſex vltima prędicamenta non appellari for
mas extrinſecas, eò quod omnia in illis contenta, non inhæreant in ſub-
ſtantia, quam denominant: duobus enim tantum id conuenit, Vbi, & Si-
tui, ſed quia eis non repugnat extrinſecus denominare, vt alijs quatuor
repugnat; nam actio tranſiens extrinſeca eſt, paſsio vero illa, per quam
acquiritur locus, cum ſit realiter idem cũ ſuperficie ambiente, haud in-
hæret in corpore. Quando ſimiliter, &ſi aliquas includat durationes in
ternas, ſecundum tempus primi mobilis extrinſecus adiacere planũ eſt.
mus, quare ſolus habitus relinquitur de quo vniuerſim ſit verum, quod
Diuus Thomas in ſua ratione ſuppoſuit: his aliquo modo ſatisfaciunt,
11D. Thom. qui opinantur, vbi non eſſe modum internum corporis locati, ſed ſuper-
ficiem ambientem, & eandem eſſe terminum motus localis; Quando au-
tem, aut eſſe ſolum tempus primi mobilis, vt denominat res ſub ſe con-
tentas, aut ſi includit intrinſecas durationes, ſaltem illud tempus non
22D. Thom. excludere; iuxta quam ſententiam loquutus videtur Diuus Thomas. In
ea igitur reſpondendum eſt, ſex vltima prędicamenta non appellari for
mas extrinſecas, eò quod omnia in illis contenta, non inhæreant in ſub-
ſtantia, quam denominant: duobus enim tantum id conuenit, Vbi, & Si-
tui, ſed quia eis non repugnat extrinſecus denominare, vt alijs quatuor
repugnat; nam actio tranſiens extrinſeca eſt, paſsio vero illa, per quam
acquiritur locus, cum ſit realiter idem cũ ſuperficie ambiente, haud in-
hæret in corpore. Quando ſimiliter, &ſi aliquas includat durationes in
ternas, ſecundum tempus primi mobilis extrinſecus adiacere planũ eſt.
Recepta tamen communi ſententia, quę Vbi, Situm, & Quando efficit
33Afferitur cõ
munis ſen-
tentia. modos internos, ægre defenditur illa ratio; niſi quis opinetur hæc prædi
camenta non dici extrinſeca eò quod reuera non inſint in prima ſubſtan
tia, ſed quia vel in ſe, vel reſpectu noſtri inuoluunt ordinem ad extrinſe-
ca, à quibus veluti accipiunt complementum ſuæ denominationis; nam
Vbi, & illius acquiſitio paſsiua, ita coniuncta ſunt, cum loco extrinſeco,
vt afficiant, & denominent ſubſtantiam in ordine ad ipſum locum, & ſint
cauſa formalis eſſendi in illo: eadem ratio eſt de Situ, quem poſteà oſtẽ-
demus, idem actu eſſe cum Vbi. Quando verò non poteſt cognoſci abſq;
reſpectu ad durationem externam realem, vel imaginariam, quod ſatis
eſt, vt reſpectu noſtri dicatur forma extrinſeca.
33Afferitur cõ
munis ſen-
tentia. modos internos, ægre defenditur illa ratio; niſi quis opinetur hæc prædi
camenta non dici extrinſeca eò quod reuera non inſint in prima ſubſtan
tia, ſed quia vel in ſe, vel reſpectu noſtri inuoluunt ordinem ad extrinſe-
ca, à quibus veluti accipiunt complementum ſuæ denominationis; nam
Vbi, & illius acquiſitio paſsiua, ita coniuncta ſunt, cum loco extrinſeco,
vt afficiant, & denominent ſubſtantiam in ordine ad ipſum locum, & ſint
cauſa formalis eſſendi in illo: eadem ratio eſt de Situ, quem poſteà oſtẽ-
demus, idem actu eſſe cum Vbi. Quando verò non poteſt cognoſci abſq;
reſpectu ad durationem externam realem, vel imaginariam, quod ſatis
eſt, vt reſpectu noſtri dicatur forma extrinſeca.
Verùm enim verò cum ad hanc rationem tuendam, tàm multa deuorã
da ſint, non erit abs re aliam texere, quę ex omnibus quaſi compacta ſin-
44Proponitur
germanus
colligendi
modus. gularum vitia diffugiat. Ea ſic habet. Omne ens, vel habet eſſe per ſe, &
propter ſe, vel in alio, & illius gratia: ſi primum, eſt ſubſtantia, ſi ſecundũ
accidens, quod ex prima diuiſione probatum manet. Et quidem ſubſtan
tia cum vnum tantum eſſendi modum habeat, vnicum genus conſtituit;
accidens verò, eò quod ratione ſubſtantię eſſe obtineat, in tot genera
multiplicetur, oportet, quot fuerint effe ctus accidentales primò diuerſi
ad ſubſtantiæ exiſtentiam, conſeruationem, perfectionemq; neceſſarij,
vel cum neceſſarijs coniuncti: hi verò nouenarium non excedunt. Nam
accidens, vel eſt neceſſarium, vt ſub ſtantia accipiat eſſe, illud ve cõmuni
cet, vel vt in eſle accepto perſeueret; ad primum requiritur actio, qua
eſſe producitur, & paſsio, qua idem recipitur, quę duo conſtituunt præ-
dicamenta: ad ſecundum, vel accidens requiritur, vt diſpoſitio rem fo-
uens, & conſeruans, vel vt forma productionem, conſeruationẽq; per ſe
conſequens; Si vt diſpoſitio conſeruans, aut eſt interna, & per ſe partes
ita afficiens, vt inter ſe copulentur, totumq; apte componant; aut eſt ex
terna, & ipſum compoſitum per accidens tuetur: ſi eſt interna, vel requi
ritur præcipuè ratione materie, vt eius partes ſitualiter diſtinguat, & eſt
quantitas; vel præſertim ratione formæ, quę totum exornat, & ad agen
dum habile reddit, & eſt qualitas. Si eſt externa, & per accidens coniun-
da ſint, non erit abs re aliam texere, quę ex omnibus quaſi compacta ſin-
44Proponitur
germanus
colligendi
modus. gularum vitia diffugiat. Ea ſic habet. Omne ens, vel habet eſſe per ſe, &
propter ſe, vel in alio, & illius gratia: ſi primum, eſt ſubſtantia, ſi ſecundũ
accidens, quod ex prima diuiſione probatum manet. Et quidem ſubſtan
tia cum vnum tantum eſſendi modum habeat, vnicum genus conſtituit;
accidens verò, eò quod ratione ſubſtantię eſſe obtineat, in tot genera
multiplicetur, oportet, quot fuerint effe ctus accidentales primò diuerſi
ad ſubſtantiæ exiſtentiam, conſeruationem, perfectionemq; neceſſarij,
vel cum neceſſarijs coniuncti: hi verò nouenarium non excedunt. Nam
accidens, vel eſt neceſſarium, vt ſub ſtantia accipiat eſſe, illud ve cõmuni
cet, vel vt in eſle accepto perſeueret; ad primum requiritur actio, qua
eſſe producitur, & paſsio, qua idem recipitur, quę duo conſtituunt præ-
dicamenta: ad ſecundum, vel accidens requiritur, vt diſpoſitio rem fo-
uens, & conſeruans, vel vt forma productionem, conſeruationẽq; per ſe
conſequens; Si vt diſpoſitio conſeruans, aut eſt interna, & per ſe partes
ita afficiens, vt inter ſe copulentur, totumq; apte componant; aut eſt ex
terna, & ipſum compoſitum per accidens tuetur: ſi eſt interna, vel requi
ritur præcipuè ratione materie, vt eius partes ſitualiter diſtinguat, & eſt
quantitas; vel præſertim ratione formæ, quę totum exornat, & ad agen
dum habile reddit, & eſt qualitas. Si eſt externa, & per accidens coniun-