283281EXPLANATIO CAPITIS V. DE SVBSTANTIA.
omnia alia de illis, vel prædicantur, vel inipſis ſunt, proprijſsime
dicuntur ſubſtantiæ. Sicut autẽ primæ ſubſtantiæ ad omnia ſe ba-
bent cætera, ita genera, & ſpecies primarũ ſubſtantiarum ad reli-
qua omnia ſebabent: de bis enim reliqua omnia prædicantur:
quendam enim bominem dices grammaticum eſſe: ergo, & bomi-
nem, & animal grammaticum dices eſſe: ſimiliter autem in alijs.
11Text. 5. Cõmune autem omni ſubſtantiæ eſt, in ſubiecto non eſſe. Pri- mananq; ſubſtantia nec in ſubiecto eſt, nec de ſubiecto aliquo di-
citur. Secundarum verò ſubſtantiarum conſtat quidem etiam ſic,
in ſubiecto nullam eſſe. Homo enim de ſubiecto quidem bomine
quodam dicitur, in subiecto verò nullo eſt: nec enim in quodam
bomine bonio eſt. Similiter autem & animal de ſubiecto quidem
dicitur quodam bomine, non etiam eſt animal in quodã bomine.
Prætered eorum quæ in ſubiecto ſunt, nomen quidem de ſubiecto
prædicari interdum nibil probibet: rationem verò eſt impoßi-
bile: ſecundarum verò ſubſtantiarum de ſubiecto, & ratio, & no-
men prædicatur: rationem enim bominis, de quodam bomine præ
dicabis, & animalis ſimiliter: quare non erit eorũ ſubſtantia, quæ
ſunt in ſubiecto. Non eſt autẽ proprium ſubſtantiæ boc: quippe, &
differentia eorũ eſt, quæ in ſubiecto non ſunt: bipes enim, & greßi-
bile de ſubiecto quidem bomine quodam dicitur, in ſubiecto verò
eſt nullo. Nec enim in bomine bipes eſt, neq; greſsibile. Ratio quo
que differentiæ de illo prædicatur, de quocunque ipſa differentia
dicitur. Velut ſi greſsibile de bomine prædicatur: & ratio greſsi
bilis de bomine prædicatur, eſt. n. bomo greſsibilis. Neq; nos verò
ſubſtantiarũ partes cõturbent, quæ ita in toto quaſi in ſubiecto ſint,
ne fortè eas nõ eſſe ſubſtantias fatèri cogamur. Non. n. ſic in ſubie
22Text. 6. cto quippiã eſſe, quẽadmodũ partẽ eſſe dicitur. Ineſt autẽ ſub ſtantijs diſſerentijsq; , omnes vniuocè vt prędicẽtur. Omnia. n. quæ
abbis prædicata ſumũtur, aut de indiuiduis, aut de ſpeciebus prædi
quit, aut prædicantur ſolo nomine, vt grammaticum de Ariſtarcho, & album de Cygno, aut
33Accidsntiæ
quomodo præ
dicentur. nequidem nomine: quod interpretes frequentius intelligunt de accidentibus in abftracto, nam
albedo nullo modo prædicatur de Cygno, nec nomine, nec ratione. Verius fortaſſe, quod credit
Ammonius idcircò dictũ eſſe à Philoſopho aliqua accidentia, nec nomine tenus de ſubſtantia
prædicari, quoniam nõnulla ſunt, quibus nullum eſt impoſitum nomen concretum, ſaltem vſita
44Verior Am-
monij ſentẽ-
tia. tum, quo ſubiectum denominent, cuiuſmodi eſt virtus, alia, quorum concreta licèt vſitata ſint,
in ſubiecta tamen non cadunt, ſed in ipſa accidentia, vt inhærens, & diſponens, prout à diſpo
ſitionibus deriuatur. Monet autem hoc loco Albertus tractatu ſecundo cap. 3. cum dicitur acci-
dentis definitio de ſub-
iecto nõ prędicari, haud
55Deſinitio ac-
cidentis quo
modo de ſub-
iecto aſſirme
tur. negari definitionẽ acci-
dentis, quouis modo de
ſubiecto aſſirmari, quo-
niam ſicut aſſirmamus
hominem eſſe albũ, ita
aſſerimus eſſe coloratũ,
diſgregatiuũ viſus, quæ
eſt albi definitio, ſed nõ
predicari, ita vt deſini-
tiõ accidentis ſit etiam
definitio primę ſubſtan-
tiæ, quo pacto de eadem
prima ſubſtãtia aſſirma-
tur definitio ſecundæ.
Alia verò omnia.]
Comparat iam primas
ſubſtantiascum ſecũdis,
aitque primas eſſe maxi
mè ſubſtantias, quod ita
cõcludit. Cętera omnia,
quæ in prædicamentis
66Primæ ſub-
ſtantiæ maxi
mè ſubstan-
tiæ cr dicã-
tur. ponuntur, aut dicũtur de
primis ſubftantijs, aut
in illis exiſtũt, vt in ſub-
iectis, ergo primæ ſunt
maximè ſubſtantiæ. An
77Antecedẽtis
confirmatio. tecedens probat exẽplis
quoad vtranque partẽ.
Quoad priorem hoc mo
do, animal prædicatur
de homine, vt de ſubic-
88Quoad prio-
rem partem.
Quo ad ſecũ
dam. cto, ergo & de aliquo ex
ſingulis hominibus, ſi
enim de nullo ſingulari
dicitur, nequit de homi
ne, vt de ſubiecto aſſir-
mari, id intelligi vult in
cæteris ſubſtantiarũ ge-
neribus. Quoad poſteriorẽ ſic, color eſt in corpore vt in ſubiecto, ergo & in aliquo corpore ſingu
lari, nam ſi in nullo ex ſingularibus ſit, in corpore eſſe non poterit, vnde hoc ducit conſectariũ:
ſublatis primis ſubſtantijs, nihil reliquum eſſe poſſe, cum omnia aut in illis ſint, aut de ipſis præ-
dicentur. Conſequentiam pręcipui argumenti, vt maniſeſtam non probat.
omnia alia de illis, vel prædicantur, vel inipſis ſunt, proprijſsime
dicuntur ſubſtantiæ. Sicut autẽ primæ ſubſtantiæ ad omnia ſe ba-
bent cætera, ita genera, & ſpecies primarũ ſubſtantiarum ad reli-
qua omnia ſebabent: de bis enim reliqua omnia prædicantur:
quendam enim bominem dices grammaticum eſſe: ergo, & bomi-
nem, & animal grammaticum dices eſſe: ſimiliter autem in alijs.
11Text. 5. Cõmune autem omni ſubſtantiæ eſt, in ſubiecto non eſſe. Pri- mananq; ſubſtantia nec in ſubiecto eſt, nec de ſubiecto aliquo di-
citur. Secundarum verò ſubſtantiarum conſtat quidem etiam ſic,
in ſubiecto nullam eſſe. Homo enim de ſubiecto quidem bomine
quodam dicitur, in subiecto verò nullo eſt: nec enim in quodam
bomine bonio eſt. Similiter autem & animal de ſubiecto quidem
dicitur quodam bomine, non etiam eſt animal in quodã bomine.
Prætered eorum quæ in ſubiecto ſunt, nomen quidem de ſubiecto
prædicari interdum nibil probibet: rationem verò eſt impoßi-
bile: ſecundarum verò ſubſtantiarum de ſubiecto, & ratio, & no-
men prædicatur: rationem enim bominis, de quodam bomine præ
dicabis, & animalis ſimiliter: quare non erit eorũ ſubſtantia, quæ
ſunt in ſubiecto. Non eſt autẽ proprium ſubſtantiæ boc: quippe, &
differentia eorũ eſt, quæ in ſubiecto non ſunt: bipes enim, & greßi-
bile de ſubiecto quidem bomine quodam dicitur, in ſubiecto verò
eſt nullo. Nec enim in bomine bipes eſt, neq; greſsibile. Ratio quo
que differentiæ de illo prædicatur, de quocunque ipſa differentia
dicitur. Velut ſi greſsibile de bomine prædicatur: & ratio greſsi
bilis de bomine prædicatur, eſt. n. bomo greſsibilis. Neq; nos verò
ſubſtantiarũ partes cõturbent, quæ ita in toto quaſi in ſubiecto ſint,
ne fortè eas nõ eſſe ſubſtantias fatèri cogamur. Non. n. ſic in ſubie
22Text. 6. cto quippiã eſſe, quẽadmodũ partẽ eſſe dicitur. Ineſt autẽ ſub ſtantijs diſſerentijsq; , omnes vniuocè vt prędicẽtur. Omnia. n. quæ
abbis prædicata ſumũtur, aut de indiuiduis, aut de ſpeciebus prædi
quit, aut prædicantur ſolo nomine, vt grammaticum de Ariſtarcho, & album de Cygno, aut
33Accidsntiæ
quomodo præ
dicentur. nequidem nomine: quod interpretes frequentius intelligunt de accidentibus in abftracto, nam
albedo nullo modo prædicatur de Cygno, nec nomine, nec ratione. Verius fortaſſe, quod credit
Ammonius idcircò dictũ eſſe à Philoſopho aliqua accidentia, nec nomine tenus de ſubſtantia
prædicari, quoniam nõnulla ſunt, quibus nullum eſt impoſitum nomen concretum, ſaltem vſita
44Verior Am-
monij ſentẽ-
tia. tum, quo ſubiectum denominent, cuiuſmodi eſt virtus, alia, quorum concreta licèt vſitata ſint,
in ſubiecta tamen non cadunt, ſed in ipſa accidentia, vt inhærens, & diſponens, prout à diſpo
ſitionibus deriuatur. Monet autem hoc loco Albertus tractatu ſecundo cap. 3. cum dicitur acci-
dentis definitio de ſub-
iecto nõ prędicari, haud
55Deſinitio ac-
cidentis quo
modo de ſub-
iecto aſſirme
tur. negari definitionẽ acci-
dentis, quouis modo de
ſubiecto aſſirmari, quo-
niam ſicut aſſirmamus
hominem eſſe albũ, ita
aſſerimus eſſe coloratũ,
diſgregatiuũ viſus, quæ
eſt albi definitio, ſed nõ
predicari, ita vt deſini-
tiõ accidentis ſit etiam
definitio primę ſubſtan-
tiæ, quo pacto de eadem
prima ſubſtãtia aſſirma-
tur definitio ſecundæ.
Alia verò omnia.]
Comparat iam primas
ſubſtantiascum ſecũdis,
aitque primas eſſe maxi
mè ſubſtantias, quod ita
cõcludit. Cętera omnia,
quæ in prædicamentis
66Primæ ſub-
ſtantiæ maxi
mè ſubstan-
tiæ cr dicã-
tur. ponuntur, aut dicũtur de
primis ſubftantijs, aut
in illis exiſtũt, vt in ſub-
iectis, ergo primæ ſunt
maximè ſubſtantiæ. An
77Antecedẽtis
confirmatio. tecedens probat exẽplis
quoad vtranque partẽ.
Quoad priorem hoc mo
do, animal prædicatur
de homine, vt de ſubic-
88Quoad prio-
rem partem.
Quo ad ſecũ
dam. cto, ergo & de aliquo ex
ſingulis hominibus, ſi
enim de nullo ſingulari
dicitur, nequit de homi
ne, vt de ſubiecto aſſir-
mari, id intelligi vult in
cæteris ſubſtantiarũ ge-
neribus. Quoad poſteriorẽ ſic, color eſt in corpore vt in ſubiecto, ergo & in aliquo corpore ſingu
lari, nam ſi in nullo ex ſingularibus ſit, in corpore eſſe non poterit, vnde hoc ducit conſectariũ:
ſublatis primis ſubſtantijs, nihil reliquum eſſe poſſe, cum omnia aut in illis ſint, aut de ipſis præ-
dicentur. Conſequentiam pręcipui argumenti, vt maniſeſtam non probat.
Cæterum, tũ contra illam, tũ contra accidentis probationes, tũ etiam aduerſus conſectariũ
99Contra ſupe
riorẽ doctri-
nã obiectio-
nes. funt obiecta. Primum, ratio ſubſtantię non conſiſtit in ſubſtare alijs, ſed in per ſe eſſe, ergo licet
primæ ſubſtãtię pluribus ſubftent; quã reliquæ, nõ ſequitur cõtinuo, vt ſint maximè ſubſtantiæ.
Sęcandũ, ineptũ eft, vt Dialectici docent, à ſuperiori ad inferius affirmãdo, & ab inferiori ad ſu-
perius negando progredi; ergo male intulit Ariſtoteles animal prædicari de aliquo ſingulari ho
mine, quia prędicatur de homine; & è cõtra, ſi nõ prędicatur de aliquo ſingulari, nõ prędicari de
homine. Tertiũ, virtus, & ſcientia demortuo Socrate perſeuerant in eius anima, ergo deſtructa
1010Prima.
Secunda.
Tertia. prima ſubſtantia, nõ auferuntur omnia accidentia, non auferri verò ſubſtantias cõmunes docet
Porphyrius in capite de cõmunitatibus, cum aſſerit ſublatis omnibus indiuiduis non tolli ſpeciẽ
& ſublatis omnibus ſpeciebus non tolli earum genus.
99Contra ſupe
riorẽ doctri-
nã obiectio-
nes. funt obiecta. Primum, ratio ſubſtantię non conſiſtit in ſubſtare alijs, ſed in per ſe eſſe, ergo licet
primæ ſubſtãtię pluribus ſubftent; quã reliquæ, nõ ſequitur cõtinuo, vt ſint maximè ſubſtantiæ.
Sęcandũ, ineptũ eft, vt Dialectici docent, à ſuperiori ad inferius affirmãdo, & ab inferiori ad ſu-
perius negando progredi; ergo male intulit Ariſtoteles animal prædicari de aliquo ſingulari ho
mine, quia prędicatur de homine; & è cõtra, ſi nõ prędicatur de aliquo ſingulari, nõ prędicari de
homine. Tertiũ, virtus, & ſcientia demortuo Socrate perſeuerant in eius anima, ergo deſtructa
1010Prima.
Secunda.
Tertia. prima ſubſtantia, nõ auferuntur omnia accidentia, non auferri verò ſubſtantias cõmunes docet
Porphyrius in capite de cõmunitatibus, cum aſſerit ſublatis omnibus indiuiduis non tolli ſpeciẽ
& ſublatis omnibus ſpeciebus non tolli earum genus.