285283EXPLANATIO CAP. V. DE SVBSTANTIA.
neq; talium cuiquam quicquam aduerſatur: Niſi quiſpiam mul-
tum pauco, aut magnum paruo dixerit eſſe contrarium: attamen
nibil eorum, quæ definitæ ſunt quantitates, cuiquam prorſus ad-
uerſari videtur.
11Text. 9.
Similiter autem.] Cõparat primas ſubſtantias inter ſe, docetq; omnes eſſe æque ſubſtãtias,
33Comparãtu
primæ ſubſt
tiæ inter ſe;
Obiectio. quod exẽplo tantũ conſirmat: ratio tamẽ eſt, quia omnes æq; indepẽdentes ſunt in exiſtẽdo, cũ
nulla egeat ſubiecto, vel inhæſionis, vel prædicationis. Oppones; ea dicitur ab Ariſtotele magis
ſubſtantia, quæ pluribus ſubſtat, ſed quædam ſpecies pluribus ſubſunt generibus, & accidentibus
quam aliæ, nam multo plura genera ſunt in homine, quam in cœlo Martis: ſimiliter inter pri-
mas ſubſtantias pluribus ſubſtat hic homo, quam hoc cęlum Martis: ergo falſum eſt omnes ſpe-
cies inſimas inter ſe, & omnia inter ſe indiuidua eſſe æqualiter ſubſtantias. Reſpondetur Ari
44Reſponſie. ſtotelem nõ docuiſſe illam eſſe magis ſubſtantiã, quæ quomodocunque pluribus ſubſtat, alioqui
nõnullę ſpecies eſſent
magis ſubſtantiæ, quã
aliarũ indiuidua, quia
pluribus generibus &
accidentibus ſubſunt,
ſed quæ pluribus ſub-
ſtat in eadem recta ſe
rie, quoniam ea, quæ
plura ſuſtinẽt in eadẽ
recta linea, pauciorib
egẽt vt exiſtant, atque
adeo magis per ſe exi
ſtunt; in quo poſita eſt
ratio ſubſtãtiæ. Porro
verũ iudiciũ æqualita
tis, vel inæqualitatis
inter ſubſtãtiaseſt per
ſe exiſtere, & pſe ſub-
ſtare, id eſt, pauciori-
bus ad exiſtendum, &
ſubſtandum indigere,
& quia omnes inſimæ,
ſpecies indiuiduis tan-
tum egent ad hæc mu-
nera, indiuidua autem
nullo egent inferiori,
meritò ſpecies inter ſe
collatę, æquè ſubſtãtiæ
dicuntur. Similiter indi
uidua cum inter ſe con
feruntur.
Merito igitur.] Cõ-
55Cur ſola g
nera, & ſpe
cies ſecundæ
ſuſtantiæ ap
pellantur. cludit ex dictis, cur ex
omnibus, quæ de primis
ſubſtantijs dicuntur, ſo
la earum genera, & ſpe-
cies, ſecũdas ſubſtantias
appellarit, vtitur duplici
661. ratio.
2. ratio. argumento. Primo, quia
hæc tantũ declarant na
turam primarum ſub-
ſtãtiarum; cætera ſuntextranea, intelligit prędicata cõpleta, quæ ponuntur in ecta ſerie alicu
ius Prędicamenti, alias non diceret reliqua omnia eſſe extranea, quia diſſerentiæ ſubſtantiales
ſunt de ratione primarum ſubſtãtiarum. Secundò, quemadmodũ primæ ſubftantiæ ſubſtant re-
77Exponuntu
proprietates
ſubſtantiæ
prædicamen
talis. liquis omnibus, ita earum genera, & ſpecies omnibus alijs ſubijciuntur. Nam omnia acciden
dia realia, quę ſunt in primis ſubſtantijs, de illarũ generibus, & ſpeciebus verè prædicãtur. Dixi
(accidentia realia) quia intentionalia non eſt neceſſe, vt ſi in primis exiſtunt, de ſecundis etiam
prædicentur.
Commune autem.] Hæc eſt poſterior huius capitis pars, in qua vt explicationem ſubſtan-
88Prima pro-
prietas ex-
planatur. tiæ prædicamentalis pleniorem reddat, quaſdas eius proprietates exponit, ſumitque exordium
ab ea, quę tanquam præcipua in ſubſtantiæ deſcriptione vſurpatur, ſcilicet, non eſſe in ſubiecto.
Id oſtendit in vtraque ſubſtantia; in prima quidem, ex illius deſcriptione, quæ eſt, non dici neq́
neq; talium cuiquam quicquam aduerſatur: Niſi quiſpiam mul-
tum pauco, aut magnum paruo dixerit eſſe contrarium: attamen
nibil eorum, quæ definitæ ſunt quantitates, cuiquam prorſus ad-
uerſari videtur.
At verò ſubſtantia non ſuſcipere gradus videtur, vt ſit magis
minusvè talis.
Atq;
non dico ſubſtantiam ſubſtãtia non magis ſub-
ſtantiam eſſe: hoc enim iam diximus ita eſſe, ſed quanq; ſubſtantiã
id ipſũ quod eſt, non dici magis, ac minus eſſe, ſiveluti ſubſtãtia ea-
dem bomo ſit, non eſt magis, ac minus, aut ſe ipſo, aut alio bomo: nõ
enim alius alio magis bomo eſt, perinde atque albũ aliud alio ma-
gis, ac minus eſt album: corpus item album magis albũ nunc, quã
prius, & calidũ magis nunc calidum ac minus dicitur eſſe: ſubſtã
tia verò non magis dicitur, nec minus, neque bomo magis nũc bo-
mo, quam prius dicitur eſſe, neque cæterorum quicquam omnino
quæ ſubſtantiæ ſubeunt rationem, quare patet, ſubſtantiam gradus
ſuſcipere non poſſe, vt magis ſit vnquam id quod eſt, atque minus.
ſtantiam eſſe: hoc enim iam diximus ita eſſe, ſed quanq; ſubſtantiã
id ipſũ quod eſt, non dici magis, ac minus eſſe, ſiveluti ſubſtãtia ea-
dem bomo ſit, non eſt magis, ac minus, aut ſe ipſo, aut alio bomo: nõ
enim alius alio magis bomo eſt, perinde atque albũ aliud alio ma-
gis, ac minus eſt album: corpus item album magis albũ nunc, quã
prius, & calidũ magis nunc calidum ac minus dicitur eſſe: ſubſtã
tia verò non magis dicitur, nec minus, neque bomo magis nũc bo-
mo, quam prius dicitur eſſe, neque cæterorum quicquam omnino
quæ ſubſtantiæ ſubeunt rationem, quare patet, ſubſtantiam gradus
ſuſcipere non poſſe, vt magis ſit vnquam id quod eſt, atque minus.
Maximè verò ſubſtantiæ proprium boc eſſe.
videtur idem
22Text. 10.
inquã vnumque numero permanens, contrariorũ eſſe ſuſceptiuũ:
quale nibil in ijs quæ ſubſtantiæ non ſubeunt rationem proferre
poßis: quod vnum numero cum ſit, recipere in ſe contraria poßit:
vt color vnus idemque numero, albus idem ac niger: negotiumvè
idem numero, bonũ malumque vt dicatur: ac in cæteris ſimiliter,
quæcunque ſubſtantia non ſunt. Subſtantia autem vna eademque
numero contrariorum eſt ſuſceptiua, veluti quidã bomo vnus, ac
idem interdum fit albus, interdũ niger, & calidus atque frigidus,
& vitioſus ac ſtudioſus. Ad alia verò nulla id ipſũ accommodari
videtur, niſi fortaße quiſpiã inſtaret, orationẽ opinionemque di-
cens contrariorum eſſe ſuſceptiuas. Eadẽ enim oratio falſa, vera-
que eſſe videtur, nã ſi vera eſt bæc oratio quempiã inquã, ſedere,
ſi ille ſurgat, eadem bæc oratio falſa erit. Idem & in opinione fieri
quale nibil in ijs quæ ſubſtantiæ non ſubeunt rationem proferre
poßis: quod vnum numero cum ſit, recipere in ſe contraria poßit:
vt color vnus idemque numero, albus idem ac niger: negotiumvè
idem numero, bonũ malumque vt dicatur: ac in cæteris ſimiliter,
quæcunque ſubſtantia non ſunt. Subſtantia autem vna eademque
numero contrariorum eſt ſuſceptiua, veluti quidã bomo vnus, ac
idem interdum fit albus, interdũ niger, & calidus atque frigidus,
& vitioſus ac ſtudioſus. Ad alia verò nulla id ipſũ accommodari
videtur, niſi fortaße quiſpiã inſtaret, orationẽ opinionemque di-
cens contrariorum eſſe ſuſceptiuas. Eadẽ enim oratio falſa, vera-
que eſſe videtur, nã ſi vera eſt bæc oratio quempiã inquã, ſedere,
ſi ille ſurgat, eadem bæc oratio falſa erit. Idem & in opinione fieri
Similiter autem.] Cõparat primas ſubſtantias inter ſe, docetq; omnes eſſe æque ſubſtãtias,
33Comparãtu
primæ ſubſt
tiæ inter ſe;
Obiectio. quod exẽplo tantũ conſirmat: ratio tamẽ eſt, quia omnes æq; indepẽdentes ſunt in exiſtẽdo, cũ
nulla egeat ſubiecto, vel inhæſionis, vel prædicationis. Oppones; ea dicitur ab Ariſtotele magis
ſubſtantia, quæ pluribus ſubſtat, ſed quædam ſpecies pluribus ſubſunt generibus, & accidentibus
quam aliæ, nam multo plura genera ſunt in homine, quam in cœlo Martis: ſimiliter inter pri-
mas ſubſtantias pluribus ſubſtat hic homo, quam hoc cęlum Martis: ergo falſum eſt omnes ſpe-
cies inſimas inter ſe, & omnia inter ſe indiuidua eſſe æqualiter ſubſtantias. Reſpondetur Ari
44Reſponſie. ſtotelem nõ docuiſſe illam eſſe magis ſubſtantiã, quæ quomodocunque pluribus ſubſtat, alioqui
nõnullę ſpecies eſſent
magis ſubſtantiæ, quã
aliarũ indiuidua, quia
pluribus generibus &
accidentibus ſubſunt,
ſed quæ pluribus ſub-
ſtat in eadem recta ſe
rie, quoniam ea, quæ
plura ſuſtinẽt in eadẽ
recta linea, pauciorib
egẽt vt exiſtant, atque
adeo magis per ſe exi
ſtunt; in quo poſita eſt
ratio ſubſtãtiæ. Porro
verũ iudiciũ æqualita
tis, vel inæqualitatis
inter ſubſtãtiaseſt per
ſe exiſtere, & pſe ſub-
ſtare, id eſt, pauciori-
bus ad exiſtendum, &
ſubſtandum indigere,
& quia omnes inſimæ,
ſpecies indiuiduis tan-
tum egent ad hæc mu-
nera, indiuidua autem
nullo egent inferiori,
meritò ſpecies inter ſe
collatę, æquè ſubſtãtiæ
dicuntur. Similiter indi
uidua cum inter ſe con
feruntur.
Merito igitur.] Cõ-
55Cur ſola g
nera, & ſpe
cies ſecundæ
ſuſtantiæ ap
pellantur. cludit ex dictis, cur ex
omnibus, quæ de primis
ſubſtantijs dicuntur, ſo
la earum genera, & ſpe-
cies, ſecũdas ſubſtantias
appellarit, vtitur duplici
661. ratio.
2. ratio. argumento. Primo, quia
hæc tantũ declarant na
turam primarum ſub-
ſtãtiarum; cætera ſuntextranea, intelligit prędicata cõpleta, quæ ponuntur in ecta ſerie alicu
ius Prędicamenti, alias non diceret reliqua omnia eſſe extranea, quia diſſerentiæ ſubſtantiales
ſunt de ratione primarum ſubſtãtiarum. Secundò, quemadmodũ primæ ſubftantiæ ſubſtant re-
77Exponuntu
proprietates
ſubſtantiæ
prædicamen
talis. liquis omnibus, ita earum genera, & ſpecies omnibus alijs ſubijciuntur. Nam omnia acciden
dia realia, quę ſunt in primis ſubſtantijs, de illarũ generibus, & ſpeciebus verè prædicãtur. Dixi
(accidentia realia) quia intentionalia non eſt neceſſe, vt ſi in primis exiſtunt, de ſecundis etiam
prædicentur.
Commune autem.] Hæc eſt poſterior huius capitis pars, in qua vt explicationem ſubſtan-
88Prima pro-
prietas ex-
planatur. tiæ prædicamentalis pleniorem reddat, quaſdas eius proprietates exponit, ſumitque exordium
ab ea, quę tanquam præcipua in ſubſtantiæ deſcriptione vſurpatur, ſcilicet, non eſſe in ſubiecto.
Id oſtendit in vtraque ſubſtantia; in prima quidem, ex illius deſcriptione, quæ eſt, non dici neq́