288286IN CAP. V. DE SVBSTANTIA.
genere, & differentia, aut ex materia, & forma, quibus res ſimplex, aut in-
11Quibus de
beat conſta
re definitio
eſſentialis. finita non coaleſcit; habet tamen ſimplex eſſentia loco eſſentialis defini-
tionis deſcriptionem, quę aliquo modo naturam exprimit: diximus res
ſimplices non habere rationes formales mẽtales acceptas pro definitio-
nibus, quoniã ſi pro conceptibus, vt non nunquam fit, accipiantur, nulla
erit quantũuis ſimplex, quæ eiuſmodi conce ptũ habere nõ poſsit, licet à
nobis aliquãdo formari nequeat, aut ſimpliciter, vt eſt cõceptus Dei pro
prius, & eſſẽtialis, aut pro ſtatu huius vitæ, qualis eſt proprius, quidditati
uuſq; conceptus intelligentiarũ ſeparatarũ. In pręſenti igitur cũ inueſti-
gamus rationem ſormalem ſubſtantiæ prędicamentalis, non quærimus
22Subſtantia
eſt gradus
ſimplex. eſſentialem definitionem, cum certum ſit ſubſtantiam eſſe gradum ſimpli
cem, ſed rationem obiectiuam, & proportionatam deſcriptionem, quæ
tunc maximè congruit, cum per adęquatam proprietatem aſsignatur.
11Quibus de
beat conſta
re definitio
eſſentialis. finita non coaleſcit; habet tamen ſimplex eſſentia loco eſſentialis defini-
tionis deſcriptionem, quę aliquo modo naturam exprimit: diximus res
ſimplices non habere rationes formales mẽtales acceptas pro definitio-
nibus, quoniã ſi pro conceptibus, vt non nunquam fit, accipiantur, nulla
erit quantũuis ſimplex, quæ eiuſmodi conce ptũ habere nõ poſsit, licet à
nobis aliquãdo formari nequeat, aut ſimpliciter, vt eſt cõceptus Dei pro
prius, & eſſẽtialis, aut pro ſtatu huius vitæ, qualis eſt proprius, quidditati
uuſq; conceptus intelligentiarũ ſeparatarũ. In pręſenti igitur cũ inueſti-
gamus rationem ſormalem ſubſtantiæ prędicamentalis, non quærimus
22Subſtantia
eſt gradus
ſimplex. eſſentialem definitionem, cum certum ſit ſubſtantiam eſſe gradum ſimpli
cem, ſed rationem obiectiuam, & proportionatam deſcriptionem, quæ
tunc maximè congruit, cum per adęquatam proprietatem aſsignatur.
Hęc ſubſtantia à quibuſdam ſic deſcribitur.
Subſtantia eſt ens comple
33Quo pacto
nõnulli ſub
ſtantiã deſ-
cribunt. tum per ſe exiſtens; quæ deſcriptio eſt eadem, & eodem modo intelligen-
da, ac illa, quam in cap. 4. ſubſtantiæ communiſsimè ſumptę attribuimus,
præter illud nomen completum, quod idcirco addunt, vt ſubſtantias in
completas, quæ prædicamentales non ſunt, à deſinitione prædicamenta-
lis ſubſtantiæ excludant, & recte quidem excludunt, ſed naturam huius
prædicamenti ex propria, & adæquata paſsione non declarant; enim ve-
rò cum prædicamentalis ſubſtantia perfectior ſit, quam ſubſtantia abſo-
lutè, aliquam habere debet proprietatem nobiliorem, quam per ſe exiſte
tere, id eſt, non in ſubiecto inhæſionis, quæ conuenit ſubſtantiæ abſolute
ſumptæ; hæc verò eſt ſubſiſtentia, quę ſine dubio perfectior eſt eſſendi mo
dus, vt expreſſe tradit Diuus Thomas in I. diſt. 23. quæſt. I. articul. I. cum
44Quid ſit
ſubſiſtentia
ex mẽte D.
Thomæ.
D. Thom. ait. Subſiſtere eſt actus alicuius, vt quod ſubſiſtit, vel vt quo ſubſiſtit, &
paulò infra. Si autem ſumatur ſubſiſtentia, pro eo, quod ſubſiſtit, ſic pro-
priè dicitur illud, in quo per prius inuenitur talis natura hoc modo eſſen
55Quid ſub-
ſiſtere. di, hoc eſt ſubſtantia, cui conuenit ſubſiſtere. Quare vt ſubſtantia prædi-
camentalis per proprium eſſectum, adęquatamque proprietatem expli-
cetur, ſic erit deſcribenda. Subſtantia eſt ens per ſe ſubſiſtens; quam deſ-
66Boetius. criptionem non obſcurè inculcat Boetius initio prędicamentorum, ſic
77Subſtantiæ
deſcriptio à
Boetio in-
nuitur. enim ait V ſia, vel ſubſtantia eſt ſorma accipiens ſubſiſtentiam, hoc eſt na
tura, cui conuenit ſubſiſtentia, ad illius tamen explicationem oportet va
rias verbi, ſubſiſtere, ſignificationes diſtinguere.
33Quo pacto
nõnulli ſub
ſtantiã deſ-
cribunt. tum per ſe exiſtens; quæ deſcriptio eſt eadem, & eodem modo intelligen-
da, ac illa, quam in cap. 4. ſubſtantiæ communiſsimè ſumptę attribuimus,
præter illud nomen completum, quod idcirco addunt, vt ſubſtantias in
completas, quæ prædicamentales non ſunt, à deſinitione prædicamenta-
lis ſubſtantiæ excludant, & recte quidem excludunt, ſed naturam huius
prædicamenti ex propria, & adæquata paſsione non declarant; enim ve-
rò cum prædicamentalis ſubſtantia perfectior ſit, quam ſubſtantia abſo-
lutè, aliquam habere debet proprietatem nobiliorem, quam per ſe exiſte
tere, id eſt, non in ſubiecto inhæſionis, quæ conuenit ſubſtantiæ abſolute
ſumptæ; hæc verò eſt ſubſiſtentia, quę ſine dubio perfectior eſt eſſendi mo
dus, vt expreſſe tradit Diuus Thomas in I. diſt. 23. quæſt. I. articul. I. cum
44Quid ſit
ſubſiſtentia
ex mẽte D.
Thomæ.
D. Thom. ait. Subſiſtere eſt actus alicuius, vt quod ſubſiſtit, vel vt quo ſubſiſtit, &
paulò infra. Si autem ſumatur ſubſiſtentia, pro eo, quod ſubſiſtit, ſic pro-
priè dicitur illud, in quo per prius inuenitur talis natura hoc modo eſſen
55Quid ſub-
ſiſtere. di, hoc eſt ſubſtantia, cui conuenit ſubſiſtere. Quare vt ſubſtantia prædi-
camentalis per proprium eſſectum, adęquatamque proprietatem expli-
cetur, ſic erit deſcribenda. Subſtantia eſt ens per ſe ſubſiſtens; quam deſ-
66Boetius. criptionem non obſcurè inculcat Boetius initio prędicamentorum, ſic
77Subſtantiæ
deſcriptio à
Boetio in-
nuitur. enim ait V ſia, vel ſubſtantia eſt ſorma accipiens ſubſiſtentiam, hoc eſt na
tura, cui conuenit ſubſiſtentia, ad illius tamen explicationem oportet va
rias verbi, ſubſiſtere, ſignificationes diſtinguere.
Igitur verbum, ſubſiſtere, ex Diuo Thoma loco proximè citato, & I.
88D. Thom. part. quæſtion. 75. art. 2. ad primum, & ſecundum, & alijs locis, atque au
99Verbumſub
ſiſtere ſex
modis vſur
patur.
Primo.
Secundo.
Tertio. toribus, ſex pręſertim modis vſurpatur. Primo, dicitur ſubſiſtere id, quod
habet verum eſſe, & non apparens; quo ſenſu dixit Ariſtoteles in libr. de
1010Ariſtoe. mundo ad Alexandrum. Eorum, quæ in aere cernuntur, quædam ſpecie
tenus eſſe, quędam ſubſiſtere, id eſt, verum eſſe habere. Secundo, idem va-
let, ac morari, Iob cap. 7. ſi mane me quæſieris non ſubſiſtam. Tertio, pro
1111Iob. c. 7. eo, quod alicui ſubeſt, dicimus enim fundamentũ ſubſiſtere, reliqua emi-
nere. Quarto, accipitur proeſſe per ſe, id eſt, non in ſubiecto inhæſio-
1212Quarto. nis; qua ſignificatione vtitur Diuus Thomas I. ſentent. loco citato. Quin
1313Quinto. 1414D. Thom. to, proeſſe entis ſubſtantialis completi, quod non eſt in alio, vt pars in
toto, aut forma in ſubiecto, ita Scotus in quodlibet. 4. art. ſecundo. Sex-
1515Sexto. 1616Scotus. to, & vltimo, pro eſſe per ſe incõmunicabiliter; quo pacto ſola ſuppoſita
88D. Thom. part. quæſtion. 75. art. 2. ad primum, & ſecundum, & alijs locis, atque au
99Verbumſub
ſiſtere ſex
modis vſur
patur.
Primo.
Secundo.
Tertio. toribus, ſex pręſertim modis vſurpatur. Primo, dicitur ſubſiſtere id, quod
habet verum eſſe, & non apparens; quo ſenſu dixit Ariſtoteles in libr. de
1010Ariſtoe. mundo ad Alexandrum. Eorum, quæ in aere cernuntur, quædam ſpecie
tenus eſſe, quędam ſubſiſtere, id eſt, verum eſſe habere. Secundo, idem va-
let, ac morari, Iob cap. 7. ſi mane me quæſieris non ſubſiſtam. Tertio, pro
1111Iob. c. 7. eo, quod alicui ſubeſt, dicimus enim fundamentũ ſubſiſtere, reliqua emi-
nere. Quarto, accipitur proeſſe per ſe, id eſt, non in ſubiecto inhæſio-
1212Quarto. nis; qua ſignificatione vtitur Diuus Thomas I. ſentent. loco citato. Quin
1313Quinto. 1414D. Thom. to, proeſſe entis ſubſtantialis completi, quod non eſt in alio, vt pars in
toto, aut forma in ſubiecto, ita Scotus in quodlibet. 4. art. ſecundo. Sex-
1515Sexto. 1616Scotus. to, & vltimo, pro eſſe per ſe incõmunicabiliter; quo pacto ſola ſuppoſita