305303QV AESTIO III. ARTICVL. VNIC.
iam ſubſtantia habebit cõtrariũ, quis enim negat ignẽ Phyſicè cõtrariũ
eſſe aquæ, vt locus orientis eſt loco occidentis ergo vel dicendum erit
non omnem ſubſtantiam ſuſcipere contraria, vel aliquam contrariũ ven
dicare. Reſpondetur, eſto contraria vtrobiq; eodem modo ſumantur, nõ
11Refponſio. ſequi inſtitutũ, quia in vtroq; loco intelligenda eſt particula, per ſe; at ſub
ſtantiæ per ſe nihil contrariatur, cum tamen per ſe ſuſcipiat contraria;
ignis enim repugnat aquæ ratione qualitatum, atque adeo peraccidens;
cœlum autem per ſe ipſum loca ſubit; cur verò vna ſubſtantia alterinõ
contrarietur, hæc eſt ratio. Omnis contrarietas late ſumpta, aut eſt reſ-
pectu ſubiecti, in quo duoſe non compatiuntur; aut inter ipſa duo, quia ſe
22Ratio ob
quã vna ſub
ſtantia alte
ri non con-
trariatur.
In quo diffe
rat hęc pro
prietas ab
alia. interimunt; at ſubſtantia neutro ex his modis repugnat elteri, nõ primo,
quia non habet ordinem ad ſubiectum; non ſecundo, ouia immediate non
agit in aliam, ſolum igitur per accidens habere poreſt contrarium.
eſſe aquæ, vt locus orientis eſt loco occidentis ergo vel dicendum erit
non omnem ſubſtantiam ſuſcipere contraria, vel aliquam contrariũ ven
dicare. Reſpondetur, eſto contraria vtrobiq; eodem modo ſumantur, nõ
11Refponſio. ſequi inſtitutũ, quia in vtroq; loco intelligenda eſt particula, per ſe; at ſub
ſtantiæ per ſe nihil contrariatur, cum tamen per ſe ſuſcipiat contraria;
ignis enim repugnat aquæ ratione qualitatum, atque adeo peraccidens;
cœlum autem per ſe ipſum loca ſubit; cur verò vna ſubſtantia alterinõ
contrarietur, hæc eſt ratio. Omnis contrarietas late ſumpta, aut eſt reſ-
pectu ſubiecti, in quo duoſe non compatiuntur; aut inter ipſa duo, quia ſe
22Ratio ob
quã vna ſub
ſtantia alte
ri non con-
trariatur.
In quo diffe
rat hęc pro
prietas ab
alia. interimunt; at ſubſtantia neutro ex his modis repugnat elteri, nõ primo,
quia non habet ordinem ad ſubiectum; non ſecundo, ouia immediate non
agit in aliam, ſolum igitur per accidens habere poreſt contrarium.
Rogabis ad ſinem huins dubitationis, in quo differat hæc proprietas
ab ea, ex qua nomen ſubſtantiæ deriuatur, ſcilicet ſubſtare alijs? Reſpon
detur iuxta mentem Philoſophi in duobus differre; primo, quia ſubſtare
eſt aptitudo ad recipienda nõ modo accidentia, ſed etiam prędicata ſu-
periora eſſentialia; at ſuſceptiuum eſſe contrariorum eſt capacitas acci-
dentium tantum: ſecundo quia ſubſtare etiam reſpectu accidentiũ mul-
to latius patet, accipitur enim pro aptitudine ad recipiẽda quælibet ac-
cidentia, virtus autem ſuſcipiendi contraria pro ſola aptitudine ad quę-
dam, nimirum certo modo oppoſita, quę eſt pars eius aptitudinis, quam
ſubſtantia habet, ad omnia accidentia recipienda. Cum audis ſubſtantiã
poſſe recipere omnia accidentia, & omnem ſubſtantiam ſubire contra-
ria, non intelligas quãcunque ſubſtantiam ſuſcipere poſſe omnia acciden
tia, vel omnia contraria, cum multa naturaliter repugnent aliquibus ſub
ſtantijs, & aliqua fortaſſe ſupernaturaliter, ſed ſubſtantiam in tota ſua la-
titudine capere poſſe omnia accidentia naturalia, & quaſdam ſubſtãtias,
quædam contraria, alias, alia.
ab ea, ex qua nomen ſubſtantiæ deriuatur, ſcilicet ſubſtare alijs? Reſpon
detur iuxta mentem Philoſophi in duobus differre; primo, quia ſubſtare
eſt aptitudo ad recipienda nõ modo accidentia, ſed etiam prędicata ſu-
periora eſſentialia; at ſuſceptiuum eſſe contrariorum eſt capacitas acci-
dentium tantum: ſecundo quia ſubſtare etiam reſpectu accidentiũ mul-
to latius patet, accipitur enim pro aptitudine ad recipiẽda quælibet ac-
cidentia, virtus autem ſuſcipiendi contraria pro ſola aptitudine ad quę-
dam, nimirum certo modo oppoſita, quę eſt pars eius aptitudinis, quam
ſubſtantia habet, ad omnia accidentia recipienda. Cum audis ſubſtantiã
poſſe recipere omnia accidentia, & omnem ſubſtantiam ſubire contra-
ria, non intelligas quãcunque ſubſtantiam ſuſcipere poſſe omnia acciden
tia, vel omnia contraria, cum multa naturaliter repugnent aliquibus ſub
ſtantijs, & aliqua fortaſſe ſupernaturaliter, ſed ſubſtantiam in tota ſua la-
titudine capere poſſe omnia accidentia naturalia, & quaſdam ſubſtãtias,
quædam contraria, alias, alia.
EXPLANATIO CAPITIS SEXTI,
DE QVANTITATE.
SVMMA CAPITIS.
DE QVANTITATE.
SVMMA CAPITIS.
IN prima parte huius capitis proponit Ariſtoteles duas quantitatis pastritiones:
in ſecill-
33Prima quã
titatis diui.
ſio
Secunda. da tres illius proprietates enumerat. Prima diuiſio eſt in quantitatẽ continuam, & diſcre
tã: quantitas continua eſt, cuius partes cõmuni aliquo termino copulantur: diſcreta, cu-
ius partes nullo communi termino copulantur. Secunda diuiſio eſt in quantitatem conſ-
tantem partibus habentibus poſitionem, & in eam, quæ conſtat partibus non habenti-
bus poſitionem. Prima videtur eſſe generis in proximas ſpecies: ſecunda eiuſdem generis per
differentiam remotam; quæ tres complectitur ſpecies lineam, ſuperſiciem, & corpus, & per ne
44Quantita-
tis attribus
ta. gationem eiuſinodi differentiæ, quæ cæteras coercet. Quod attinet ad ſecundam partem, pri-
mum attributum eſt, non habere contrarium; ſecundum non ſuſcipere magi, & minu. Tertium
maxime proprium, vt ſecundum quantitatem res dicantur ęquales, & in æquales.
33Prima quã
titatis diui.
ſio
Secunda. da tres illius proprietates enumerat. Prima diuiſio eſt in quantitatẽ continuam, & diſcre
tã: quantitas continua eſt, cuius partes cõmuni aliquo termino copulantur: diſcreta, cu-
ius partes nullo communi termino copulantur. Secunda diuiſio eſt in quantitatem conſ-
tantem partibus habentibus poſitionem, & in eam, quæ conſtat partibus non habenti-
bus poſitionem. Prima videtur eſſe generis in proximas ſpecies: ſecunda eiuſdem generis per
differentiam remotam; quæ tres complectitur ſpecies lineam, ſuperſiciem, & corpus, & per ne
44Quantita-
tis attribus
ta. gationem eiuſinodi differentiæ, quæ cæteras coercet. Quod attinet ad ſecundam partem, pri-
mum attributum eſt, non habere contrarium; ſecundum non ſuſcipere magi, & minu. Tertium
maxime proprium, vt ſecundum quantitatem res dicantur ęquales, & in æquales.