311309QVAE STIO I. ARTIC. I.
QV AESTIO TRIMA.
Deratione formali Quantitatis.
ARTICVLVS PRIMVS.
Priores duœ ſententiœ proponuntur, & confutantur.
IN hac quæſtione, quæ inter philoſophicas diſſicultates
cum primis enumeratur, tres extant celebriores ſenten-
11Tres hac de
re ſenrẽtiæ. tiæ, in quibus pręſertim habetur ratio quantitatis con-
tinuæ permanentis, vnde facile erit communem rationẽ
explicare. Prima aſſerit rationem formalem quantitatis
22Prima ſent. in eo poſitam eſſe, quod ſit menſura ſubſtantię. Eſt Diu.
33D Thom.
Alber. Mag.
Caiet. Thom. opuſcul. 52. & Alberti Magni tractat. 8. cap. I. vi-
detur eſſe Caietan. hoc loco text. I. deduciq́ue poteſt primo ex Ariſtotel.
tum quinto Metaphyſic. cap. 13. tum hoc loco, priori enim loco dicit nu-
merum, & continuum eſſe quantitates, ſi menſurari poſsint; poſteriori ve-
rò idem probat de oratione. Probatur deinde quia ſpecies quantitatis cõ
tinuæ permanentis nominibus menſurarum ſignificamus, cum dicimus li
neam habere vnam dimenſionem, ſuperficiem duas, corpus tres; ergo ra-
tio menſuræ eſt illis intrinſeca.
cum primis enumeratur, tres extant celebriores ſenten-
11Tres hac de
re ſenrẽtiæ. tiæ, in quibus pręſertim habetur ratio quantitatis con-
tinuæ permanentis, vnde facile erit communem rationẽ
explicare. Prima aſſerit rationem formalem quantitatis
22Prima ſent. in eo poſitam eſſe, quod ſit menſura ſubſtantię. Eſt Diu.
33D Thom.
Alber. Mag.
Caiet. Thom. opuſcul. 52. & Alberti Magni tractat. 8. cap. I. vi-
detur eſſe Caietan. hoc loco text. I. deduciq́ue poteſt primo ex Ariſtotel.
tum quinto Metaphyſic. cap. 13. tum hoc loco, priori enim loco dicit nu-
merum, & continuum eſſe quantitates, ſi menſurari poſsint; poſteriori ve-
rò idem probat de oratione. Probatur deinde quia ſpecies quantitatis cõ
tinuæ permanentis nominibus menſurarum ſignificamus, cum dicimus li
neam habere vnam dimenſionem, ſuperficiem duas, corpus tres; ergo ra-
tio menſuræ eſt illis intrinſeca.
Hæc ſententia nullam habet probabilitatem, niſi in quodam ſenſu val-
44Reijcitur
hæc ſenten-
tia. de improprio, quem poſteà explicabimus. Hoc vt oſtendatur, pręmitten-
dum eſt ex Ariſtotele 10. Metaphyſic. mẽſuram eſſe id, quo quantum cog-
55Ariſtor. noſcimus; vnde duo colliguntur, vnum rationem menſuræ eſſe reſpecti-
uam; alterum non conſtituere rationem formalem alicuius prędicamen-
ti, cum non reſpiciat ſubſtantiam, ſed quantitatem; rationes autem for-
males accidentium deſumuntur ex ordine ad primã ſubſtantiam; poteſt
verò hæc ratio menſuræ bifariam ſumi, vno modo pro actu menſurandi,
altero pro aptitudine ad menſurandum. Imprimis igitur ratio menſuræ
actualis non poteſt conſtituere rationẽ quantitatis, quia ſupponit actua-
lem accommodationem vnius quãtitatis ad aliam, quę eſt contigens; vel
ſi ſumatur menſuratio impropriè, id eſt reſpectu ipſius ſub ſtantiæ, imme-
diatè ſupponit actualem inhęſionem, quę nihilominus contingens eſt quã
ritati, vt per ſe conſtat; ergo ratio menſurę pręſupponens coniunctionem
vel inhęſionem contingentem eſſentialis eſſe non poteſt. Deinde non po-
teſt collocari eſſentia in aptitudine, quoniam aptitudo ad metiendum eſt
quędam conditio fundata in ratione quantitatis, ex eo enim, quod quan-
titas ſit certo quodam modo per ſe extenſa, naſcitur, vt poſsit ſubſtantiã,
vel alia menſurare; ergo eiuſmodi potẽtia poſterior eſt illius ratione for
mali. Prętereà quãtitas eſt natura abſoluta, ratio menſurę eſt reſpectiua,
vt ex deſinitione collegimus. Denique menſurare, vti diximus ex Ariſto-
tele, eſt facere, vt innoteſcat quanta ſit moles rei menſuratæ, ſed in ſub-
ſtantia non eſt alia moles, quam ipſius quantitatis; ergo effici per quan-
titatem, vt cognoſcatur moles ſub ſtantiæ, eſt efficere, vt ip ſamet quanti-
tas cognoſcatur, quod eſt ſatis impropriè menſurare. Quod ſi eſſe menſu-
ram
44Reijcitur
hæc ſenten-
tia. de improprio, quem poſteà explicabimus. Hoc vt oſtendatur, pręmitten-
dum eſt ex Ariſtotele 10. Metaphyſic. mẽſuram eſſe id, quo quantum cog-
55Ariſtor. noſcimus; vnde duo colliguntur, vnum rationem menſuræ eſſe reſpecti-
uam; alterum non conſtituere rationem formalem alicuius prędicamen-
ti, cum non reſpiciat ſubſtantiam, ſed quantitatem; rationes autem for-
males accidentium deſumuntur ex ordine ad primã ſubſtantiam; poteſt
verò hæc ratio menſuræ bifariam ſumi, vno modo pro actu menſurandi,
altero pro aptitudine ad menſurandum. Imprimis igitur ratio menſuræ
actualis non poteſt conſtituere rationẽ quantitatis, quia ſupponit actua-
lem accommodationem vnius quãtitatis ad aliam, quę eſt contigens; vel
ſi ſumatur menſuratio impropriè, id eſt reſpectu ipſius ſub ſtantiæ, imme-
diatè ſupponit actualem inhęſionem, quę nihilominus contingens eſt quã
ritati, vt per ſe conſtat; ergo ratio menſurę pręſupponens coniunctionem
vel inhęſionem contingentem eſſentialis eſſe non poteſt. Deinde non po-
teſt collocari eſſentia in aptitudine, quoniam aptitudo ad metiendum eſt
quędam conditio fundata in ratione quantitatis, ex eo enim, quod quan-
titas ſit certo quodam modo per ſe extenſa, naſcitur, vt poſsit ſubſtantiã,
vel alia menſurare; ergo eiuſmodi potẽtia poſterior eſt illius ratione for
mali. Prętereà quãtitas eſt natura abſoluta, ratio menſurę eſt reſpectiua,
vt ex deſinitione collegimus. Denique menſurare, vti diximus ex Ariſto-
tele, eſt facere, vt innoteſcat quanta ſit moles rei menſuratæ, ſed in ſub-
ſtantia non eſt alia moles, quam ipſius quantitatis; ergo effici per quan-
titatem, vt cognoſcatur moles ſub ſtantiæ, eſt efficere, vt ip ſamet quanti-
tas cognoſcatur, quod eſt ſatis impropriè menſurare. Quod ſi eſſe menſu-
ram