243241QVAESTI O I. ARTICVLVS III.
dubitatio, quia cõueniens præ ſe fert habitudinem vnius ad aliud, conue-
niens enim, cũ aliquo eſt conueniẽs: de diuerſitate idem cõmodè dici po-
teſt, iuxta ea, quæ dicta ſunt cap. de Differentia, quanuis nonnullis magis
probatur diuerſitatem formaliter eſſe negationem: vtrouis tamen modo
11Aequiuocũ
æquiuocatũ
quid forma-
liter ſit, & ę-
quiuocum ę
quiwocans. ſit, Aequiuocum Aequiuocatũ dicit formaliter has duas intentiones, ad-
iunctis relationibus ſignificati; Aequiuocum autem æquiuocans dicit
diuerſas relationes ſignificandi. Id explicatione rei planum fiet, quan-
do plures res natura diſsidentes ſignificantur eodemvocabulo, prout ita
diſsident, habent omnem formam, quæ neceſſaria eſt, vt cenſeantur perfe
ctè æquiuocæ pari modo vocabulum: ſignificans plures res inter ſe diſcre
pantes per plures ſignificationes, nihil deſiderat, vt Aequiuocum ſit, fru-
ſtra igitur cõminiſcamur alias relationes inconnumeratis fundatas, cũ
quibuſdam Neotericis, qui exiſtimarũt æquiuocatum formaliter impor
tare ſimplicem relationẽ ad vocem, ijs, quas diximus, ſuperadditam: cui
reſpondeat in voce alia in relationibus ſignificandi fundata.
niens enim, cũ aliquo eſt conueniẽs: de diuerſitate idem cõmodè dici po-
teſt, iuxta ea, quæ dicta ſunt cap. de Differentia, quanuis nonnullis magis
probatur diuerſitatem formaliter eſſe negationem: vtrouis tamen modo
11Aequiuocũ
æquiuocatũ
quid forma-
liter ſit, & ę-
quiuocum ę
quiwocans. ſit, Aequiuocum Aequiuocatũ dicit formaliter has duas intentiones, ad-
iunctis relationibus ſignificati; Aequiuocum autem æquiuocans dicit
diuerſas relationes ſignificandi. Id explicatione rei planum fiet, quan-
do plures res natura diſsidentes ſignificantur eodemvocabulo, prout ita
diſsident, habent omnem formam, quæ neceſſaria eſt, vt cenſeantur perfe
ctè æquiuocæ pari modo vocabulum: ſignificans plures res inter ſe diſcre
pantes per plures ſignificationes, nihil deſiderat, vt Aequiuocum ſit, fru-
ſtra igitur cõminiſcamur alias relationes inconnumeratis fundatas, cũ
quibuſdam Neotericis, qui exiſtimarũt æquiuocatum formaliter impor
tare ſimplicem relationẽ ad vocem, ijs, quas diximus, ſuperadditam: cui
reſpondeat in voce alia in relationibus ſignificandi fundata.
Immeritò ſane cũ vox nõ dicatur Aequiuoca, niſi quia multa ſignificat
ad multa verò ſigniſicanda nihil opus ſit præter multas ſignificationes: &
idem eſt de re appellata nomine Aequiuoco. Deinde quot ſunt illæ rela-
tiones Aequiuoci ex parte vocis? tot nequot ſunt ſignificationes? at ſi ita
eſt, nõ manet Aequiuocũ ſimplex, quod volebant, ſi verò vna tantũ eſt re-
latio, in qua nam ex ſignificationibus fundatur, & in quẽ terminũ tendit?
ſunt enim plures præſertim in Aequiuoco à caſu; nõ fundatur in omnibus
ſignificationibus, nec tendit in omnes terminos, quia vna relatio non eſt
in multis ſimul fundamẽtis, nec tẽdit in plures terminos diſparatos, qua-
les ſunt res nomine Aequiuoco ſignificatæ: non in vna tantùm ſignifica-
tione, & in vnum ſolum terminũ, quia de omnibus eſt eadem ratio. Demũ
Canis terreſtris non accipit aliã denominationem, quãdo eius vocabulũ
imponitur ad ſignificandum ſydus, niſi conſignificati eadem voce, ergo
nõ acquirit reſpectum primario terminatũ ad vocem, ſed ad ſydus, quod
eſt aliud conſignificatũ, hanc nos appellamus relationẽ conuenientiæ in
voce.
ad multa verò ſigniſicanda nihil opus ſit præter multas ſignificationes: &
idem eſt de re appellata nomine Aequiuoco. Deinde quot ſunt illæ rela-
tiones Aequiuoci ex parte vocis? tot nequot ſunt ſignificationes? at ſi ita
eſt, nõ manet Aequiuocũ ſimplex, quod volebant, ſi verò vna tantũ eſt re-
latio, in qua nam ex ſignificationibus fundatur, & in quẽ terminũ tendit?
ſunt enim plures præſertim in Aequiuoco à caſu; nõ fundatur in omnibus
ſignificationibus, nec tendit in omnes terminos, quia vna relatio non eſt
in multis ſimul fundamẽtis, nec tẽdit in plures terminos diſparatos, qua-
les ſunt res nomine Aequiuoco ſignificatæ: non in vna tantùm ſignifica-
tione, & in vnum ſolum terminũ, quia de omnibus eſt eadem ratio. Demũ
Canis terreſtris non accipit aliã denominationem, quãdo eius vocabulũ
imponitur ad ſignificandum ſydus, niſi conſignificati eadem voce, ergo
nõ acquirit reſpectum primario terminatũ ad vocem, ſed ad ſydus, quod
eſt aliud conſignificatũ, hanc nos appellamus relationẽ conuenientiæ in
voce.
Vt pateat quam aptè Philoſophus in ſua definitione has conditiones
comprehenderit, nonnulla obijcienda ſunt. Primum ſit contra ipſum in-
22Contra defi
nitionem
quiuocorũ
Obiect. 1. ſtitutum definiendi Aequiuoca, quod damnatum eſt ab eodem Ariſtote-
33Ariſt. le 6. Topic. cap. 2. & 5. & à cæteris, quorum eſt penè proloquium, Aequiuo
cum prius diuidendum, diſtinguendumvè eſſe, quam deſiniatur; cuius ra-
tio in præſenti eſt manifeſta: quoniam Aequiuoca materialiter pro re-
bus ſignificatis ſunt plures res, formaliter verò plures relationes; at quæ
plura ſunt, vna definitione explicari non poſſe colligi ſolet ex doctrina
Philoſophi ſeptim. Metaphyſic. capite duedecimo, text. 42. ergo re-
44Arior. pugnat ſibi, & Philoſophiæ Ariſtoteles Aequiuoca definiendo. Secundum
eſt, inepte traditum videri Aequiuoca habere vnum nomen; etenim
55Obiect. 2. vnitas nominis ex ſignificatione potiùs, quæ eius eſt forma, quam ex
ſono, qui habet vicem materiæ, ſpectanda eſt; ſed Aequiuocis ſola vox
eſt vna, ſignificatio multiplex, ergo Aequiuoca ſimpliciter carent vno
66Obiect. 3. nomine. Tertium aduerſus ſecundam definitionis partem, nomine ra-
tionis, vel intelligitur rei definitio, vel mentalis conceptus, ſed neutrum
verè dicas; non primum, quia multa ſunt Aequiuoca, præſertim à con-
comprehenderit, nonnulla obijcienda ſunt. Primum ſit contra ipſum in-
22Contra defi
nitionem
quiuocorũ
Obiect. 1. ſtitutum definiendi Aequiuoca, quod damnatum eſt ab eodem Ariſtote-
33Ariſt. le 6. Topic. cap. 2. & 5. & à cæteris, quorum eſt penè proloquium, Aequiuo
cum prius diuidendum, diſtinguendumvè eſſe, quam deſiniatur; cuius ra-
tio in præſenti eſt manifeſta: quoniam Aequiuoca materialiter pro re-
bus ſignificatis ſunt plures res, formaliter verò plures relationes; at quæ
plura ſunt, vna definitione explicari non poſſe colligi ſolet ex doctrina
Philoſophi ſeptim. Metaphyſic. capite duedecimo, text. 42. ergo re-
44Arior. pugnat ſibi, & Philoſophiæ Ariſtoteles Aequiuoca definiendo. Secundum
eſt, inepte traditum videri Aequiuoca habere vnum nomen; etenim
55Obiect. 2. vnitas nominis ex ſignificatione potiùs, quæ eius eſt forma, quam ex
ſono, qui habet vicem materiæ, ſpectanda eſt; ſed Aequiuocis ſola vox
eſt vna, ſignificatio multiplex, ergo Aequiuoca ſimpliciter carent vno
66Obiect. 3. nomine. Tertium aduerſus ſecundam definitionis partem, nomine ra-
tionis, vel intelligitur rei definitio, vel mentalis conceptus, ſed neutrum
verè dicas; non primum, quia multa ſunt Aequiuoca, præſertim à con-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib