258254IN PRAEDIC. ARIST. CAP. DE DECEM PRAED.
QV AESTIO PRIMA.
Deprima entis diuiſione in ſubſtantiam, & accidens.
ARTICVLVS PRIMVS.
Diuiſionis explicatio, & defenſio.
SI à capite omnes entis diuiſiones hoc loco explicandę forent
ab ea ſane inchoandum eſſet, qua partimur ens per finitum, &
infinitum, quam omnium conſenſu conſtat eſſe primã. Sed nec
locus, nec operis inſtitutum patitur, vt plura dicamus, quam
quæ Ariſtoteles ad prædicamẽtorum cognitionem neceſſaria eſſe duxit:
11Ariſtote. nec altiora, quam imbecilis adhuc tyronũ intellectus ferre poſsit, occa-
ſione duplicis diuiſionis, quibus Ariſto. in 2. & 4. c. ens partitus eſt, altera
in ſubſtãtiã, & accidens, altera in decẽ prędic. Verũ neq; de his vniuerſim
ltractabimus, perſcructantes nũ ſint vniuocæ, an ęquiuocæ, aliaq; ſi mi-
ia, ſed hoc ſolũ nũ adæquatæ ſint, & ſingula earũ mẽbra rectè explicẽtur.
ab ea ſane inchoandum eſſet, qua partimur ens per finitum, &
infinitum, quam omnium conſenſu conſtat eſſe primã. Sed nec
locus, nec operis inſtitutum patitur, vt plura dicamus, quam
quæ Ariſtoteles ad prædicamẽtorum cognitionem neceſſaria eſſe duxit:
11Ariſtote. nec altiora, quam imbecilis adhuc tyronũ intellectus ferre poſsit, occa-
ſione duplicis diuiſionis, quibus Ariſto. in 2. & 4. c. ens partitus eſt, altera
in ſubſtãtiã, & accidens, altera in decẽ prędic. Verũ neq; de his vniuerſim
ltractabimus, perſcructantes nũ ſint vniuocæ, an ęquiuocæ, aliaq; ſi mi-
ia, ſed hoc ſolũ nũ adæquatæ ſint, & ſingula earũ mẽbra rectè explicẽtur.
Quòd igitur attinet ad primam entis diuiſionem in ſub ſtantiã, & acci-
dens ab omnibus ſupponitur vt per ſe nota, expreſſa vero fuit ab Ariſto-
tele in capite 2. ſub illis verbis. Eorum quæ ſunt, quædam ſunt in ſubie-
22Prima entis
diuiſio. 33Ariſtote. cto, quædam in ſubiecto non ſunt, quanuis enim ſingulis membris aliam
ſubdiuiſionem adiunxerit hoc perpetuo ſeruauit, vt quædam, videlicet
ſubſtantias, dixerit in ſubiecto non eſſe: alia, nimirum accidentia, vt ex-
communi interpretum ſenſu docuimus, in ſubiecto eſſe. Quibus verbis
non ſolum diuiſionem perfecit, ſed diuidendi rationem, & membrorum
oppoſitionem eleganter expreſsit. Nam primum, & vniuerſale difcrimẽ
inter ſubſtantiam, & accidẽs eſt, quod vna ſit natura perfecta, atq; adeò
nihil extra ſuum genus requirens vt ſit; accidens vero per ſe ſit imperfe
ctum, & alteri, vt exiſtat, anexum. Dixi ſubſtantiam nihil requirere extra
44Difcrimen
inter ſubſtã
tiam, & acci
dens. ſuum genus, quia multæ ſunt ſubſtantiæ incompletæ, quæ abſq; aliarum
conſortio exiſtere nõ poſſunt, vt materia abſq; forma, ſubſiſtẽtia ſine na
tura, verum illa etiam, quæ ab ijs ſubſtantijs deſiderantur, ſunt intra ge-
nus ſubſtantię latiſsimè ſumptę, ſiquidem ſunt ſubſtantię incompletę: at
verò accidens exigit ſubiectum vltimum alterius generis, ſeu prędica-
menti: quod diſcrimen expreſsè tradidit S. Tho. opuſ. 41. ca. 1. quod poſ-
teà magis explicabimus; repetit eandem diuiſionem Ariſtoteles 3. Me-
55D. Thom.
Ariſtote. taph. tex. 10. D. Tho. opuſ. 42. & in 1. diſt. 8. quęſt. 4. art. 2.
dens ab omnibus ſupponitur vt per ſe nota, expreſſa vero fuit ab Ariſto-
tele in capite 2. ſub illis verbis. Eorum quæ ſunt, quædam ſunt in ſubie-
22Prima entis
diuiſio. 33Ariſtote. cto, quædam in ſubiecto non ſunt, quanuis enim ſingulis membris aliam
ſubdiuiſionem adiunxerit hoc perpetuo ſeruauit, vt quædam, videlicet
ſubſtantias, dixerit in ſubiecto non eſſe: alia, nimirum accidentia, vt ex-
communi interpretum ſenſu docuimus, in ſubiecto eſſe. Quibus verbis
non ſolum diuiſionem perfecit, ſed diuidendi rationem, & membrorum
oppoſitionem eleganter expreſsit. Nam primum, & vniuerſale difcrimẽ
inter ſubſtantiam, & accidẽs eſt, quod vna ſit natura perfecta, atq; adeò
nihil extra ſuum genus requirens vt ſit; accidens vero per ſe ſit imperfe
ctum, & alteri, vt exiſtat, anexum. Dixi ſubſtantiam nihil requirere extra
44Difcrimen
inter ſubſtã
tiam, & acci
dens. ſuum genus, quia multæ ſunt ſubſtantiæ incompletæ, quæ abſq; aliarum
conſortio exiſtere nõ poſſunt, vt materia abſq; forma, ſubſiſtẽtia ſine na
tura, verum illa etiam, quæ ab ijs ſubſtantijs deſiderantur, ſunt intra ge-
nus ſubſtantię latiſsimè ſumptę, ſiquidem ſunt ſubſtantię incompletę: at
verò accidens exigit ſubiectum vltimum alterius generis, ſeu prędica-
menti: quod diſcrimen expreſsè tradidit S. Tho. opuſ. 41. ca. 1. quod poſ-
teà magis explicabimus; repetit eandem diuiſionem Ariſtoteles 3. Me-
55D. Thom.
Ariſtote. taph. tex. 10. D. Tho. opuſ. 42. & in 1. diſt. 8. quęſt. 4. art. 2.
Sed quò magis eluceat, ita poſſimus obijcere.
Inter ens, & reliqua ge-
nera ſumma nihil eſt mediũ, ſed ſi ens hoc pacto diuidatur, inter ens, &
66Obiectio cõ
tra primam
entis diuiſio
nem. genera accidentiũ interponetur accidens, ergo non eſt probanda hæc
diuiſio: minor, & cõſequentia patent, maior traditur ab Ariſt. 8. Metaph.
77Ariſtote. c. 6. aſſerente vnum quodq; horũ, & vnum quidpiam eſſe, & ens quoddam,
hoc eſt abſq; vlla cõmunicatione media. Et probatur quia ſi inter ens, &
nouem genera accidentium mediaret accidens, non poſſent illa genera
diſtinctè cognoſci non percepto prius illo prædicato. Illatio tamẽ eſt fal
ſa, quoniam vt in ſingulis prædicamentis erit manifeſtum, ad qualẽcũq;
illorum definitionem, diſtinctamque cognitionem ſolum requirimus ens
in communi, & peculiarẽ cuiuſq; modum, vt in ſubſtantia eſſe per ſe, in
88Secunda ob
iectio. quantitate eſſe extenſum, in relatione eſſe ad aliud.
nera ſumma nihil eſt mediũ, ſed ſi ens hoc pacto diuidatur, inter ens, &
66Obiectio cõ
tra primam
entis diuiſio
nem. genera accidentiũ interponetur accidens, ergo non eſt probanda hæc
diuiſio: minor, & cõſequentia patent, maior traditur ab Ariſt. 8. Metaph.
77Ariſtote. c. 6. aſſerente vnum quodq; horũ, & vnum quidpiam eſſe, & ens quoddam,
hoc eſt abſq; vlla cõmunicatione media. Et probatur quia ſi inter ens, &
nouem genera accidentium mediaret accidens, non poſſent illa genera
diſtinctè cognoſci non percepto prius illo prædicato. Illatio tamẽ eſt fal
ſa, quoniam vt in ſingulis prædicamentis erit manifeſtum, ad qualẽcũq;
illorum definitionem, diſtinctamque cognitionem ſolum requirimus ens
in communi, & peculiarẽ cuiuſq; modum, vt in ſubſtantia eſſe per ſe, in
88Secunda ob
iectio. quantitate eſſe extenſum, in relatione eſſe ad aliud.
Secundo pleraq;
ſunt, quæ nec ſubſtantiæ ſunt, nec accidentia, ergo diui
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib