263261QVAESTIO I. ARTICVLVS II.
ficiat, conſequitur negatio dependentiæ ab alio.
Addendum tamen eſt,
per ſe, cum poſitiuè vſurpatur, accipi poffe, vel pro exiſtentia ſubſtantiæ
inde pendente à ſubiecto inhęſionis, vel pro peculiari modo, quo ſubtan-
tia determiuat ens ad ſui conſtitutionẽ, &ex quo manat exiſtentia per ſe.
per ſe, cum poſitiuè vſurpatur, accipi poffe, vel pro exiſtentia ſubſtantiæ
inde pendente à ſubiecto inhęſionis, vel pro peculiari modo, quo ſubtan-
tia determiuat ens ad ſui conſtitutionẽ, &ex quo manat exiſtentia per ſe.
His poſitis aſſerimus, in quacunque harum ſignificationũ ſumatur ver-
bum, per ſe, definitionem eſſe optimam, ſed nunquam perſectè effentialẽ
Prima huius aſſertionis pars eſt manifeſta, quia quolibet modo accipia-
11Definitioeſt
optima, ſed
non eſſentia
lis. tur illud, per ſe, ſemper indicat diſferentiam, qua ſubſtantia à toto genere
accidentium ſeparatur, quod eſt proprium munus definitionis. Secunda
pars inde primò oſtenditur, quia res ſimplices, cuiuſmodi eſt ſubſtantia,
22Probatur ef
ficaciter. vt proxima quæſtione dιctum eſt, propriè definiri non poſſunt, cum om-
nis propria definitio, aut genere, & differentia conſtet, aut materja, & for
ma, quibus illæ res carent. Deinde ſi per ſe exiſtens ſumatur, vtdicit pecu
33Quibus de-
beat confta
re vera, &, ꝓ
pria defini-
tio. liarem modum, quo ſubſtantia determinat ens, & in ſe conſtituitur, acce-
dit quidem definitio, quam maximè poteſt ad eſſentiales, cum ens ſit, velu
ti genus, modus verò entis diuiſiuus, vti differentia, qua ſubſtantia eſſen-
tialiter diſtinguitur ab accidente, perfectè tamen effentialis non eſt, quo
niam nec illud propriè genus eſt, neque hæc propria differentia.
bum, per ſe, definitionem eſſe optimam, ſed nunquam perſectè effentialẽ
Prima huius aſſertionis pars eſt manifeſta, quia quolibet modo accipia-
11Definitioeſt
optima, ſed
non eſſentia
lis. tur illud, per ſe, ſemper indicat diſferentiam, qua ſubſtantia à toto genere
accidentium ſeparatur, quod eſt proprium munus definitionis. Secunda
pars inde primò oſtenditur, quia res ſimplices, cuiuſmodi eſt ſubſtantia,
22Probatur ef
ficaciter. vt proxima quæſtione dιctum eſt, propriè definiri non poſſunt, cum om-
nis propria definitio, aut genere, & differentia conſtet, aut materja, & for
ma, quibus illæ res carent. Deinde ſi per ſe exiſtens ſumatur, vtdicit pecu
33Quibus de-
beat confta
re vera, &, ꝓ
pria defini-
tio. liarem modum, quo ſubſtantia determinat ens, & in ſe conſtituitur, acce-
dit quidem definitio, quam maximè poteſt ad eſſentiales, cum ens ſit, velu
ti genus, modus verò entis diuiſiuus, vti differentia, qua ſubſtantia eſſen-
tialiter diſtinguitur ab accidente, perfectè tamen effentialis non eſt, quo
niam nec illud propriè genus eſt, neque hæc propria differentia.
Clarius eſt non eſſe eſſentialem definitionem, cum per ſe exiſtens ſig-
44Proponitur
definitionis
ſenſus. niſicat modum exiſtendi ſubſtantiæ, quia hic eſt ſubſtantiæ paſsio: vnde
hic erit definitionis ſenſus; vt docet Diuus Thomas in 3. ſententiarũ diſt.
55D. Thom. 1. quæſt. 1. & 1 contra gent. Subſtantia eſt ens, cui debetur exiſtentia per
ſe, & non in alio: idem penè eſt intellectus illius definitionis, quam repro-
bat Auicenna, ſubſtantia eſt ens non exiſtens in alio, quoniam per illam
66Auicen. negationem, etſi non expreſſè, implicite ſaltem declaratur peculiaris na-
tura ſubſtantiæ, ſic enim explicanda eſt ca deſcriptio. Subſtantia eſt ens,
cui conuenit exiſtere independenter ab alio, vt à ſubiecto inhęſionis; vbi
ſatis exprimitur ſubſtantia aliquid habere peculiare, ratione cuius ei cõ
petat negatio dependentiæ ab alio. Ad rationem verò Auicennæ conce-
77Diluitur ra
tio Auicẽn. dendum eſt requiri in huiuſmodi definitionibus aliquod prædicatum cõ-
mune, negandum verò illud oportere eſſe vniuocum, niſi deſcriptio futu-
ra ſit perfectiſsima: ad huius probationem negandũ eſt imprimis ens non
eſſe vllo modo diſtιnctum à ſubſtantia, & accidente; differt enim virtute,
licet imperfectè, vt commune analogum; deinde falſum ſupponit proba-
tio, negationem dependentię fundari in ſolo ente, cum primo, & per ſe fũ-
detur in ſubſtantia, cui ſoli conuenit non eſſe in alio.
44Proponitur
definitionis
ſenſus. niſicat modum exiſtendi ſubſtantiæ, quia hic eſt ſubſtantiæ paſsio: vnde
hic erit definitionis ſenſus; vt docet Diuus Thomas in 3. ſententiarũ diſt.
55D. Thom. 1. quæſt. 1. & 1 contra gent. Subſtantia eſt ens, cui debetur exiſtentia per
ſe, & non in alio: idem penè eſt intellectus illius definitionis, quam repro-
bat Auicenna, ſubſtantia eſt ens non exiſtens in alio, quoniam per illam
66Auicen. negationem, etſi non expreſſè, implicite ſaltem declaratur peculiaris na-
tura ſubſtantiæ, ſic enim explicanda eſt ca deſcriptio. Subſtantia eſt ens,
cui conuenit exiſtere independenter ab alio, vt à ſubiecto inhęſionis; vbi
ſatis exprimitur ſubſtantia aliquid habere peculiare, ratione cuius ei cõ
petat negatio dependentiæ ab alio. Ad rationem verò Auicennæ conce-
77Diluitur ra
tio Auicẽn. dendum eſt requiri in huiuſmodi definitionibus aliquod prædicatum cõ-
mune, negandum verò illud oportere eſſe vniuocum, niſi deſcriptio futu-
ra ſit perfectiſsima: ad huius probationem negandũ eſt imprimis ens non
eſſe vllo modo diſtιnctum à ſubſtantia, & accidente; differt enim virtute,
licet imperfectè, vt commune analogum; deinde falſum ſupponit proba-
tio, negationem dependentię fundari in ſolo ente, cum primo, & per ſe fũ-
detur in ſubſtantia, cui ſoli conuenit non eſſe in alio.
Definitione ſic explicata, facilè occurritur omnibus obiectionibus, quę
adduci ſolent; veluti ſubſtantias communes exiſtere dependenter à ſingu
88Occurritur
obiectioni-
bus, quæ in
contrarium
adduci fo-
lent. laribus; materiam verò primam exiſtere in toto; formam in materia; na-
turam in ſuppoſito, & c. Nam ſubſtantia dicitur exiſtere independenter à
ſubiecto inhæſionis, quod habent omnes enumeratæ ſubſtãtię; etenim ſub
ſtantiæ communes ſunt in ſingularibus, vt in ſubiecto prædicationis; ma-
teria verò in toto, vt pars componens, non vt forma inhærens; forma au-
tem in materia eſt tanquam in ſubiecto informationis, & eiuſdem ratio-
nis ſecum, denique naturam eſſe in ſuppoſito, ſi idem valet, ac ſecundam
ſubſtantiam eſſe in prima, iam ſolutum eſt; ſi verò ſignificet naturam ſin-
gularem eſſe in ipſa perſonalitate, non rectè dicitur, cum perſonalitas ſit
modus naturæ: quare potius dicendum eſt naturam, & ſuppoſitalitatem
adduci ſolent; veluti ſubſtantias communes exiſtere dependenter à ſingu
88Occurritur
obiectioni-
bus, quæ in
contrarium
adduci fo-
lent. laribus; materiam verò primam exiſtere in toto; formam in materia; na-
turam in ſuppoſito, & c. Nam ſubſtantia dicitur exiſtere independenter à
ſubiecto inhæſionis, quod habent omnes enumeratæ ſubſtãtię; etenim ſub
ſtantiæ communes ſunt in ſingularibus, vt in ſubiecto prædicationis; ma-
teria verò in toto, vt pars componens, non vt forma inhærens; forma au-
tem in materia eſt tanquam in ſubiecto informationis, & eiuſdem ratio-
nis ſecum, denique naturam eſſe in ſuppoſito, ſi idem valet, ac ſecundam
ſubſtantiam eſſe in prima, iam ſolutum eſt; ſi verò ſignificet naturam ſin-
gularem eſſe in ipſa perſonalitate, non rectè dicitur, cum perſonalitas ſit
modus naturæ: quare potius dicendum eſt naturam, & ſuppoſitalitatem
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib