270268IN PRAEDIC. ARIST. CAP. DE DECEM PRAED.
Porro ens, quod in his claſsibus locum habet, prædicamentale appel-
11Explicãtur
octo condi-
tiones enti
prædicamẽ
tali neceſſa
riæ. latur, cui octo adſcribi ſolent conditiones, tres ex parte vocis ſignifican-
tis, quinque ex parte rei ſigniſicatæ quanuis enim res ipſæ, vt priores vo-
cibus in prædicamentis à metaphyſico diſponuntur, à Logico tamen nõ
niſi accommodatis inductæ ſignis collocantur: cuius doctrinę auctor eſt
Ariſtoteles, qui in primo capite egit de voce æquiuoca, & vniuoca, vt illa
22Tres ſunt
cõditiones
ex parte vo
cis. 33Ariſtoteles excluſa, hęc retineretur; in ſecundo verò de ſimplici, & complexa, & reie-
cta complexa ſimplicem ad res prædicamentales aſſumpſit, vnde poſte-
riores Philoſophi, duas vocis conditiones eliciunt. Primã, vt vox ſit vna,
44Prima. non ſecundum ſonum, id enim parum refert, ſed penes ſignificationem, id
eſt, vt ſignificet vnum quid, ſiue eſſentia, ſiue or dine, quo ſenſu domus, &
exer citus ſunt vna vox, quia vnicam habent ſignificationem; excludũtur
hac conditione æquiuoca, tam à caſu, quàm à conſilio, eo quod ſimplici-
ter multa ſignificent. Secunda eſt, vt vox ſit ſimplex, modo ſuperius expli
55Secunda. cato, cui videlicet non reſpondeant in mente primario multi conceptus,
vnde excludes animal rationale, ſubſtantiam extenſam, & eiuſmodi cæ-
tera. Tertia conditio eſt, vt accommodatum habeat ſignificandi modũ;
66Tertia. cenſetur autem accommodatus ſignificandi modus, cum nomina accidẽ
tium ſignificant in abſtracto, nomina ſubſtantiarum in concreto; quæ cõ
ditio tametſi inter conditiones rerum nominari poſsit, quoniam eſt in
ordine ad vocum ſignificationem, nominibus attribuitur: hæc etiam ha-
betur ex Ariſtotele, nam lib. 3. Topicorum ait, iuſtum non eſſe in genere,
77Ariſtot. ſed iuſtitiam: & proximo capite de ſubſtãtia docet, ſecundas ſubſtantias
eſſe genera, & ſpecies primarum, conſtat autem primas eſſe concretas, &
quia ab eodem Ariſtotele dicuntur hoc aliquid, & quia in rebus creatis,
idem eſt prima ſubſtantia, & ſuppoſitum, quod certum eſt eſſe concretũ;
ergo ſecundæ etiam ſubſtantiæ concretæ ſunt, vt poſsint eſſe primarum
genera, & ſpecies; nam abſtractum de concreto, vt genus, vel ſpecies præ
dicari non poteſt: certè in opinione Scoti exiſtimantis in abſtractis ſub-
88Scotus.
Ariſt. ſtantiarum non eſſe genera, & ſpecies, cum Ariſtoteles aſſerit ſecundas
ſubſtantias prędicamentales eſſe genera, & ſpecies primarum, manifeſtè
indicat in concreto accipiendas eſſe.
11Explicãtur
octo condi-
tiones enti
prædicamẽ
tali neceſſa
riæ. latur, cui octo adſcribi ſolent conditiones, tres ex parte vocis ſignifican-
tis, quinque ex parte rei ſigniſicatæ quanuis enim res ipſæ, vt priores vo-
cibus in prædicamentis à metaphyſico diſponuntur, à Logico tamen nõ
niſi accommodatis inductæ ſignis collocantur: cuius doctrinę auctor eſt
Ariſtoteles, qui in primo capite egit de voce æquiuoca, & vniuoca, vt illa
22Tres ſunt
cõditiones
ex parte vo
cis. 33Ariſtoteles excluſa, hęc retineretur; in ſecundo verò de ſimplici, & complexa, & reie-
cta complexa ſimplicem ad res prædicamentales aſſumpſit, vnde poſte-
riores Philoſophi, duas vocis conditiones eliciunt. Primã, vt vox ſit vna,
44Prima. non ſecundum ſonum, id enim parum refert, ſed penes ſignificationem, id
eſt, vt ſignificet vnum quid, ſiue eſſentia, ſiue or dine, quo ſenſu domus, &
exer citus ſunt vna vox, quia vnicam habent ſignificationem; excludũtur
hac conditione æquiuoca, tam à caſu, quàm à conſilio, eo quod ſimplici-
ter multa ſignificent. Secunda eſt, vt vox ſit ſimplex, modo ſuperius expli
55Secunda. cato, cui videlicet non reſpondeant in mente primario multi conceptus,
vnde excludes animal rationale, ſubſtantiam extenſam, & eiuſmodi cæ-
tera. Tertia conditio eſt, vt accommodatum habeat ſignificandi modũ;
66Tertia. cenſetur autem accommodatus ſignificandi modus, cum nomina accidẽ
tium ſignificant in abſtracto, nomina ſubſtantiarum in concreto; quæ cõ
ditio tametſi inter conditiones rerum nominari poſsit, quoniam eſt in
ordine ad vocum ſignificationem, nominibus attribuitur: hæc etiam ha-
betur ex Ariſtotele, nam lib. 3. Topicorum ait, iuſtum non eſſe in genere,
77Ariſtot. ſed iuſtitiam: & proximo capite de ſubſtãtia docet, ſecundas ſubſtantias
eſſe genera, & ſpecies primarum, conſtat autem primas eſſe concretas, &
quia ab eodem Ariſtotele dicuntur hoc aliquid, & quia in rebus creatis,
idem eſt prima ſubſtantia, & ſuppoſitum, quod certum eſt eſſe concretũ;
ergo ſecundæ etiam ſubſtantiæ concretæ ſunt, vt poſsint eſſe primarum
genera, & ſpecies; nam abſtractum de concreto, vt genus, vel ſpecies præ
dicari non poteſt: certè in opinione Scoti exiſtimantis in abſtractis ſub-
88Scotus.
Ariſt. ſtantiarum non eſſe genera, & ſpecies, cum Ariſtoteles aſſerit ſecundas
ſubſtantias prędicamentales eſſe genera, & ſpecies primarum, manifeſtè
indicat in concreto accipiendas eſſe.
Circa hanc conditionem eſt nonnulla contentio;
& imprimis quod ac
99Tertia con
ditio fuſius
declaratur.
Primum ar
gumentum. cidentia in concreto melius, accommodatiuſq́ue diſponantur: ſic oſten-
ditur. Primo quoniam prædicamenta inuenta ſunt ad rerum naturas ex-
plicandas, ſed natura accidentis clarius perſpicitur in concreto, quàm
in abſtracto: ergo eo pacto ſignificanda eſt: probatur minor, quia nomi-
ne concreto exprimitur or do tranſcendens accidentis ad ſubſtantiam,
qui illius eſſentiam conſtituit, & vocabulo abſtracto non ſignificatur. Se-
1010Secundum
argumentũ cundò, prędicamenta accidentium colliguntur ex varijs modis eſſendi,
& prędicandi de prima ſubſtantia, accidentia verò in concreto ſunt, &
prædicantur de primis ſubſtantijs, quod ſaltem in quatuor vltimis, vt de-
fendunt Simplicius, & Ammonius, non videtur inficiandum, cum ab Ari-
1111Simplic. ſtotele nominibus concretis tradita ſint, quando maximè propriè loqui
1212Subſtantiã
inabſtracto
ſumendam
variæ vidẽ-
tur conclu-
dere ration-
nes. 1313Ammon. oportebat: deinde ſi hęc in abſtracto ſumantur ſcilicet locus, vt locus, tẽ
pus, & veſtis ad alia pertinent prędicamenta. Ex alia parte ſubſtantiam
in abſtracto ſummendam inde probabis, quia ſubſiſtentia, cum qua na-
tura ſubſtantialis concreſcit, vel eſt exiſtẽtia, vel alius modus cõueniens
99Tertia con
ditio fuſius
declaratur.
Primum ar
gumentum. cidentia in concreto melius, accommodatiuſq́ue diſponantur: ſic oſten-
ditur. Primo quoniam prædicamenta inuenta ſunt ad rerum naturas ex-
plicandas, ſed natura accidentis clarius perſpicitur in concreto, quàm
in abſtracto: ergo eo pacto ſignificanda eſt: probatur minor, quia nomi-
ne concreto exprimitur or do tranſcendens accidentis ad ſubſtantiam,
qui illius eſſentiam conſtituit, & vocabulo abſtracto non ſignificatur. Se-
1010Secundum
argumentũ cundò, prędicamenta accidentium colliguntur ex varijs modis eſſendi,
& prędicandi de prima ſubſtantia, accidentia verò in concreto ſunt, &
prædicantur de primis ſubſtantijs, quod ſaltem in quatuor vltimis, vt de-
fendunt Simplicius, & Ammonius, non videtur inficiandum, cum ab Ari-
1111Simplic. ſtotele nominibus concretis tradita ſint, quando maximè propriè loqui
1212Subſtantiã
inabſtracto
ſumendam
variæ vidẽ-
tur conclu-
dere ration-
nes. 1313Ammon. oportebat: deinde ſi hęc in abſtracto ſumantur ſcilicet locus, vt locus, tẽ
pus, & veſtis ad alia pertinent prędicamenta. Ex alia parte ſubſtantiam
in abſtracto ſummendam inde probabis, quia ſubſiſtentia, cum qua na-
tura ſubſtantialis concreſcit, vel eſt exiſtẽtia, vel alius modus cõueniens
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib