276274QVAESTIO II. ARTIC. III.
Simplicium hocloco duo, alterum ſubſtantiæ, alterum accidentis, deerat
ternarius numerus, hunc ellegit Valla, vt caneret inter olores, ſubſtan-
11Valla.
Stoici.
Plotinus.
Architas.
Tarentinus.
Ariſtotel. tiam, qualitatẽ, & actionem. Stoici, vt author eſt Plotinus lib. 1. Aeneade
6. cap. 29. quatuor inuexerunt, ſubſtantiam, qualitatem, modum rei, & re-
lationem, ſiue modum in ſe, & modum ad aliud. Idem Plotinus Aeneade
6. lib. 2. quinarium approbare videtur: alij nouem conſtituerunt, ſed Ar-
chitas Tarentinus ante Ariſtotelis tempora ad decem categorias vniuer
ſa redegit, eum ſequutus Ariſtoteles tantã huic numero conſiliauit au-
toritatem, vt quanuis non adeò firma ratione ſtabiliatur, nefas ſit illi re
22Auicenua.
Scotus. pugnare, quod docuit Auicẽna 7. Metaphyſ. quem refert ſequiturq; Sco-
33Famofa præ
dicamento-
rum in decẽ
generaliſsi-
ma diuifio. tus in 4. diſt. 13. quęſt. 1. artic. 1. coguntur, inquit, obſeruare illam diuiſio
nem famoſam prædicamẽtorum, qua dicuntur eſſe decem generaliſsima
propter Philoſophorum antiquam autoritatem, cui non debet facile
contradici.
ternarius numerus, hunc ellegit Valla, vt caneret inter olores, ſubſtan-
11Valla.
Stoici.
Plotinus.
Architas.
Tarentinus.
Ariſtotel. tiam, qualitatẽ, & actionem. Stoici, vt author eſt Plotinus lib. 1. Aeneade
6. cap. 29. quatuor inuexerunt, ſubſtantiam, qualitatem, modum rei, & re-
lationem, ſiue modum in ſe, & modum ad aliud. Idem Plotinus Aeneade
6. lib. 2. quinarium approbare videtur: alij nouem conſtituerunt, ſed Ar-
chitas Tarentinus ante Ariſtotelis tempora ad decem categorias vniuer
ſa redegit, eum ſequutus Ariſtoteles tantã huic numero conſiliauit au-
toritatem, vt quanuis non adeò firma ratione ſtabiliatur, nefas ſit illi re
22Auicenua.
Scotus. pugnare, quod docuit Auicẽna 7. Metaphyſ. quem refert ſequiturq; Sco-
33Famofa præ
dicamento-
rum in decẽ
generaliſsi-
ma diuifio. tus in 4. diſt. 13. quęſt. 1. artic. 1. coguntur, inquit, obſeruare illam diuiſio
nem famoſam prædicamẽtorum, qua dicuntur eſſe decem generaliſsima
propter Philoſophorum antiquam autoritatem, cui non debet facile
contradici.
Igitur multo facilius eſt omnes enumeratas opiniones cõuincere, quã
hanc celebrem efficaciter confirmare, nam Plato in eo peccat, quod na-
44Plato. turam analogam, cuiuſmodi eſt ens, vt ex Metaphyſica ſupponimus, ef-
ficiat genus rerum omnium. Eodẽ vitio laborat ſecunda opinio de præ-
55Impugnan-
tur, & reij-
ciuntur ve-
terum ſen-
tentiæ. dicamentorũ binario, nam accidens aut ad omnia, aut ſaltem ad pleraq;
prædicamenta analogum eſt, vt ex eodem libro ſupponimus. Maiorem
commiſsit Valla ſolæciſmum, cum enim particulatim accidentia nume-
66Valla. raſſet, præcipuam omiſsit quantitatem, durationem, locum, &c. Stoici
quoque partim diminuti fuere, ſiquidem quãtitatem omiſerunt, partim
confuſi, quia modus rei in ſe, vel ſignificat peculiarem rationem ſubſtã-
tię, quam prius numerarunt, vel omne accidens intrinſecum; & multa in
ordinate coaceruant. Horum autorum vitium vt emendarent quidam
plura, quam decem ſtatuerunt. Pythagorici quidẽ, vt colligitur ex Ari-
77Pythagori.
Niphus.
Clypeus.
Thomiſtar ſtot el. in Metap. lib. 1. c. 5. viginti, licèt hoc non ſatis cõſtet. Alij verò quo
rum meminit Niphus lib. 6. Metaphyſ. diſput. 7. & Clypęus Thomiſtarum
quæſt. 6. in prædicamenta vndecim efficiunt, addentes ſolemni numero
vnum prædicamentum entium rationis, quaſi verò philoſop his ſit per ſe
iſtorum entium cura, & non ex accidenti illa tractent; certè Ariſtoteles
88Ariſtoteles. lib. 5. Metaphyſ. cap. 7. abſoluta entis diuiſione in decem prædicamenta,
entium rationis per appendicem meminit; & lib. 6. cap. 2. à conſideratio
ne Metaphyſica omnia hæc entia remouet, ad quam tamen pertinerent,
oportebat, ſi proprium prędicamentum conſtituerent. Prætereà ex en-
tibus rationis, vel plura prædicamenta condenda ſunt, vel nullum; quę-
dam enim apprehenduntur, per modum qualitatis, alia inſtar relationis,
nec multum auſit, qui alia ad ſimilitudinem ſubſtantiæ, vel quantitatis
apprehenderit: denique horum Philoſophorum quæſtio tota eſt de voca
bulo, negari quippe non poteſt entia rationis in ſeriem generum, atque
ſpecierum redigi poſſe, ſed hanc ſeriem cum realibus numerareeſt inau
ditum.
hanc celebrem efficaciter confirmare, nam Plato in eo peccat, quod na-
44Plato. turam analogam, cuiuſmodi eſt ens, vt ex Metaphyſica ſupponimus, ef-
ficiat genus rerum omnium. Eodẽ vitio laborat ſecunda opinio de præ-
55Impugnan-
tur, & reij-
ciuntur ve-
terum ſen-
tentiæ. dicamentorũ binario, nam accidens aut ad omnia, aut ſaltem ad pleraq;
prædicamenta analogum eſt, vt ex eodem libro ſupponimus. Maiorem
commiſsit Valla ſolæciſmum, cum enim particulatim accidentia nume-
66Valla. raſſet, præcipuam omiſsit quantitatem, durationem, locum, &c. Stoici
quoque partim diminuti fuere, ſiquidem quãtitatem omiſerunt, partim
confuſi, quia modus rei in ſe, vel ſignificat peculiarem rationem ſubſtã-
tię, quam prius numerarunt, vel omne accidens intrinſecum; & multa in
ordinate coaceruant. Horum autorum vitium vt emendarent quidam
plura, quam decem ſtatuerunt. Pythagorici quidẽ, vt colligitur ex Ari-
77Pythagori.
Niphus.
Clypeus.
Thomiſtar ſtot el. in Metap. lib. 1. c. 5. viginti, licèt hoc non ſatis cõſtet. Alij verò quo
rum meminit Niphus lib. 6. Metaphyſ. diſput. 7. & Clypęus Thomiſtarum
quæſt. 6. in prædicamenta vndecim efficiunt, addentes ſolemni numero
vnum prædicamentum entium rationis, quaſi verò philoſop his ſit per ſe
iſtorum entium cura, & non ex accidenti illa tractent; certè Ariſtoteles
88Ariſtoteles. lib. 5. Metaphyſ. cap. 7. abſoluta entis diuiſione in decem prædicamenta,
entium rationis per appendicem meminit; & lib. 6. cap. 2. à conſideratio
ne Metaphyſica omnia hæc entia remouet, ad quam tamen pertinerent,
oportebat, ſi proprium prędicamentum conſtituerent. Prætereà ex en-
tibus rationis, vel plura prædicamenta condenda ſunt, vel nullum; quę-
dam enim apprehenduntur, per modum qualitatis, alia inſtar relationis,
nec multum auſit, qui alia ad ſimilitudinem ſubſtantiæ, vel quantitatis
apprehenderit: denique horum Philoſophorum quæſtio tota eſt de voca
bulo, negari quippe non poteſt entia rationis in ſeriem generum, atque
ſpecierum redigi poſſe, ſed hanc ſeriem cum realibus numerareeſt inau
ditum.
Peripateticam igitur, & veram ſententiam, quæ dena ſtatuit præ-
dicamenta, ſiquidem præter antiquorum, & recentium Philoſophorum
99Peripateti-
ca, & vera
ſententia aſ
truitur. autoritatem, euidentiam non habet, vt aliqui falſo exiſtimarunt, aliqua
1010Mayronus. ratione confirmemus. Scotiſta Mayronus hoc loco paſſu octauo, & alij
vtuntur quadam collectione, in qua ſupponunt ſex vltima prædica-
dicamenta, ſiquidem præter antiquorum, & recentium Philoſophorum
99Peripateti-
ca, & vera
ſententia aſ
truitur. autoritatem, euidentiam non habet, vt aliqui falſo exiſtimarunt, aliqua
1010Mayronus. ratione confirmemus. Scotiſta Mayronus hoc loco paſſu octauo, & alij
vtuntur quadam collectione, in qua ſupponunt ſex vltima prædica-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib