296294IN CAP. V. DE SVBSTANTIA.
Quarta ſententia grauium recentiorum eſt fieri diuiſionem cuiuſdam
114. opinio. compoſitiper accidens incompoſita etiã accidẽtaria, diſtribuitur enim
hoc totum, ſubſtantia prędicamentalis, quod eſt complexum ex ſubſtan-
tia, & 8. illis conditionibus, in ſubſtantiam prædicamentalem ſingularem,
& in ſubſtantiam prędicamentalem vniuerſalem. Quinta conſtituit pro
225. opinio. diuiſo eſſentiam ſubſtantiæ completæ, pro membris verò diuidentibus
ſubſtantias ſingulares, & vniuerſales, non quatenus ſingulare dicit rela-
tionem ſubijcibilis, vel particularis, & vniuerſale relationem communis,
aut prędicabilis, ſed prout ſingularis ſubſtantia dicit, vel ſtatum vltimæ
contractionis, vel conſtitutum ex natura communi, & differentia fingu-
lari; ſubſtantia verò vniuerſalis dicit ſtatum pręciſionis, vel eſſentiã ſub-
ſtantiæ, quę eſt præciſa à ſingularibus: huius fundamentũ eſſe poteſt, quia
Philoſophus diuidit hoc loco rem, quę conſtituit prędicamentum, non ali
33Fundamen-
tũ huius opi
nionis. quam eius affectionem, aut proprietatem, quę ad hoc prędicamentum nõ
ſpectat, ſed cæteræ omnes diuiſiones procedunt per conditiones accidẽ-
tarias, hęc verò fit ſecundum ipſam eſlentiam ſubſtantiæ & confirmatur,
quia nomen ſubſtantię, ſub quo diuiſio exhibetur, etſi à ſubſtãtię proprie
44Cõfirmatur tatibus deriuatum ſit, vt mox dicemus, ſignificattamen ipſam eſſentiam
ſubſtantiæ, vt inter Philoſophos receptum eſt, ergo diuiſio fit ſecundum
eſſentiam ſubſtantię.
114. opinio. compoſitiper accidens incompoſita etiã accidẽtaria, diſtribuitur enim
hoc totum, ſubſtantia prędicamentalis, quod eſt complexum ex ſubſtan-
tia, & 8. illis conditionibus, in ſubſtantiam prædicamentalem ſingularem,
& in ſubſtantiam prędicamentalem vniuerſalem. Quinta conſtituit pro
225. opinio. diuiſo eſſentiam ſubſtantiæ completæ, pro membris verò diuidentibus
ſubſtantias ſingulares, & vniuerſales, non quatenus ſingulare dicit rela-
tionem ſubijcibilis, vel particularis, & vniuerſale relationem communis,
aut prędicabilis, ſed prout ſingularis ſubſtantia dicit, vel ſtatum vltimæ
contractionis, vel conſtitutum ex natura communi, & differentia fingu-
lari; ſubſtantia verò vniuerſalis dicit ſtatum pręciſionis, vel eſſentiã ſub-
ſtantiæ, quę eſt præciſa à ſingularibus: huius fundamentũ eſſe poteſt, quia
Philoſophus diuidit hoc loco rem, quę conſtituit prędicamentum, non ali
33Fundamen-
tũ huius opi
nionis. quam eius affectionem, aut proprietatem, quę ad hoc prędicamentum nõ
ſpectat, ſed cæteræ omnes diuiſiones procedunt per conditiones accidẽ-
tarias, hęc verò fit ſecundum ipſam eſlentiam ſubſtantiæ & confirmatur,
quia nomen ſubſtantię, ſub quo diuiſio exhibetur, etſi à ſubſtãtię proprie
44Cõfirmatur tatibus deriuatum ſit, vt mox dicemus, ſignificattamen ipſam eſſentiam
ſubſtantiæ, vt inter Philoſophos receptum eſt, ergo diuiſio fit ſecundum
eſſentiam ſubſtantię.
Ferè omnes hæ ſententiæ, ſi abſolutè conſiderentur probabiles ſunt, &
facile defendi poſſunt, verum ſi accommodandę ſint ad mentem Ariſtote
55Refelluntur
propoſitę sẽ
tentiæ.
2. lis, quod omnino pręſtare oportet, non difficile cõuincuntur, vel hoc vno
principio. Ariſtoteles ita diuiſit ſubſtantiam in primam, & ſecundam, vt
vtrunque membrum participet rationem diuiſi, comparat enim deinde
primam, & ſecundam ſubſtantiam ſecundum eam rationem ſubſtantiæ,
quę diuiſa fuerat, comparatio autem non fit, niſi in forma, quam partici-
pant ea, quę inter ſe conferuntur. Prętereà addit primam ſubſtantiam eſ
ſe magis ſubſtantiam, quam ſecundam, quod licet accipiendum non ſit in
toto rigore, prout magis, & minus dicitur de ijs, quę intendũtur, & remit
tuntur, eſt tamen verificandum ſecũdum aliquam proportionem, ex qui-
bus apparet propoſitas ſententias à mente Philoſophi eſſe alienas, nam
prima, quæ negat diuiſionem ex comparatione inter primam, & ſecũdam
ſubſtantiam facta, improbatur, ſirectè diximus comparationem non fie-
ri, niſi quando duo aliquid commune participant,
facile defendi poſſunt, verum ſi accommodandę ſint ad mentem Ariſtote
55Refelluntur
propoſitę sẽ
tentiæ.
2. lis, quod omnino pręſtare oportet, non difficile cõuincuntur, vel hoc vno
principio. Ariſtoteles ita diuiſit ſubſtantiam in primam, & ſecundam, vt
vtrunque membrum participet rationem diuiſi, comparat enim deinde
primam, & ſecundam ſubſtantiam ſecundum eam rationem ſubſtantiæ,
quę diuiſa fuerat, comparatio autem non fit, niſi in forma, quam partici-
pant ea, quę inter ſe conferuntur. Prętereà addit primam ſubſtantiam eſ
ſe magis ſubſtantiam, quam ſecundam, quod licet accipiendum non ſit in
toto rigore, prout magis, & minus dicitur de ijs, quę intendũtur, & remit
tuntur, eſt tamen verificandum ſecũdum aliquam proportionem, ex qui-
bus apparet propoſitas ſententias à mente Philoſophi eſſe alienas, nam
prima, quæ negat diuiſionem ex comparatione inter primam, & ſecũdam
ſubſtantiam facta, improbatur, ſirectè diximus comparationem non fie-
ri, niſi quando duo aliquid commune participant,
Aliæ quatuor inde arguuntur, quod ſecundum illas, aut nullo modo,
66Aliatũ qua
tuor refuta-
tio. aut falſo dicitur prima ſubſtantia eſſe magis ſubſtantia, quam ſecunda,
enimverò ſi diuiſio eſt vniuoca, vt aſſerebat ſecunda ſentẽtia, ęquè parti-
cipatur diuiſum ab vtroque membro, quidquid illud ſit; eadem impugna-
tione corruunt tertia, & quarta ſententia, falſum enim eſt primam ſub-
ſtantiam eſſe magis ſubiectum, vt volebat sot. vel magis particularem,
vt Lauanienſes exponebant, quam ſecundam prędicabilem, vel vniuer-
ſalem; item prima non eſt magis prędicamentalis, quam ſecunda, cum
vtraque omnes conditiones ſecundum proprietatem participet. Mitto
in tertia ſententia ineptè fieri comparationem inter prædicatum, & ſub-
iectum, particulare, & vniuerſale, cum hęc in nulla communi ratione con-
ueniant, quæ ad præſens faciat inſtitutum. In quinta denique ſenten-
tia idem eſt incommodum, ſiquidem eſſentia ſubſtantiæ non eſt per-
66Aliatũ qua
tuor refuta-
tio. aut falſo dicitur prima ſubſtantia eſſe magis ſubſtantia, quam ſecunda,
enimverò ſi diuiſio eſt vniuoca, vt aſſerebat ſecunda ſentẽtia, ęquè parti-
cipatur diuiſum ab vtroque membro, quidquid illud ſit; eadem impugna-
tione corruunt tertia, & quarta ſententia, falſum enim eſt primam ſub-
ſtantiam eſſe magis ſubiectum, vt volebat sot. vel magis particularem,
vt Lauanienſes exponebant, quam ſecundam prędicabilem, vel vniuer-
ſalem; item prima non eſt magis prędicamentalis, quam ſecunda, cum
vtraque omnes conditiones ſecundum proprietatem participet. Mitto
in tertia ſententia ineptè fieri comparationem inter prædicatum, & ſub-
iectum, particulare, & vniuerſale, cum hęc in nulla communi ratione con-
ueniant, quæ ad præſens faciat inſtitutum. In quinta denique ſenten-
tia idem eſt incommodum, ſiquidem eſſentia ſubſtantiæ non eſt per-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib