300298IN CAP. V. DE SVBSTANTIA.
cum igitur conceptus obiectiuus naturę communis ſit realis, licèt ex na
tura rei non diſtinguatur à ſingulari, probè denominari poteſt à reali
proprietate. Quod attinet ad oppoſitionem, dicimus ſatis eſſe forma-
lem inter membra diuiſionis, vt ſæpè notatum eſt, hanc autem in præſen
ti non deeſſe, quanuis enim ſecunda ſubſtantia materialiter ſumpta affir
metur de prima, nunquam tamen eſt verum dicere primam ſubſtantiam
eſſe ſecundam. Ad ſecundam obiectionem dices diuiſum non eſſe ſubſtã-
11D. Thom. 22Satisfit 2. tiam in communi, quantunuis D. Thomas illa quæſtione nona de poten-
tia dicat hanc diuiſionem eſſe generis peruarias conditiones, ſed conce-
ptum quendam ſubſtantię, cui conueniant prędicamentales conditiones
abſtractum à ſingulari, & vniuerſali, qui poteſt appellari conceptus ſub-
ſtantiæ abſolutus, & per varios modos determinatur ad ſingularẽ, & vni
uerſalem ſubſtantiam. Dixi, eſſe abſolutum, vt remouerem dubiũ, quod
offerri poterat in hunc modum. Ille conceptus non eſt ſubſtantiæ ſingu-
laris, ergo eſt communis, atque adeo ſecundę. Verum conceptus abſo-
lutus non ita excludit ſingularitatem, vt ſtatim conſtituatur in ſtatu præ
ciſionis, ſed continet naturam ſecundum nudam eſſentiam, ſeu cum ſola
vnitate formali, cui nec ſingularis, nec vniuerſalis vnitas repugnat, &
per propoſitam diuiſionem ad illas determinatur, licèt mediantibus il-
lis conditionibus, ſecundum quas diuiſio perſicitur.
tura rei non diſtinguatur à ſingulari, probè denominari poteſt à reali
proprietate. Quod attinet ad oppoſitionem, dicimus ſatis eſſe forma-
lem inter membra diuiſionis, vt ſæpè notatum eſt, hanc autem in præſen
ti non deeſſe, quanuis enim ſecunda ſubſtantia materialiter ſumpta affir
metur de prima, nunquam tamen eſt verum dicere primam ſubſtantiam
eſſe ſecundam. Ad ſecundam obiectionem dices diuiſum non eſſe ſubſtã-
11D. Thom. 22Satisfit 2. tiam in communi, quantunuis D. Thomas illa quæſtione nona de poten-
tia dicat hanc diuiſionem eſſe generis peruarias conditiones, ſed conce-
ptum quendam ſubſtantię, cui conueniant prędicamentales conditiones
abſtractum à ſingulari, & vniuerſali, qui poteſt appellari conceptus ſub-
ſtantiæ abſolutus, & per varios modos determinatur ad ſingularẽ, & vni
uerſalem ſubſtantiam. Dixi, eſſe abſolutum, vt remouerem dubiũ, quod
offerri poterat in hunc modum. Ille conceptus non eſt ſubſtantiæ ſingu-
laris, ergo eſt communis, atque adeo ſecundę. Verum conceptus abſo-
lutus non ita excludit ſingularitatem, vt ſtatim conſtituatur in ſtatu præ
ciſionis, ſed continet naturam ſecundum nudam eſſentiam, ſeu cum ſola
vnitate formali, cui nec ſingularis, nec vniuerſalis vnitas repugnat, &
per propoſitam diuiſionem ad illas determinatur, licèt mediantibus il-
lis conditionibus, ſecundum quas diuiſio perſicitur.
ARTICVLVS III.
Vtrum prima, & ſecunda ſubſtantia probe deſiniantur.
EXplicata diuiſione ſupereſt, vt membrorum diuident iũ rationes
33Deſinitio
primę ſub-
ſtantię.
Deſinitio
ſecundę.
1. Obiectio
contra 1. de
finitionem. examinemus. Prima ſubſtantia deſinitur id, quod non eſt in ſub-
iecto, nec de ſubiecto vllo dicitur. Secunda ſunt genera, & ſpecies
in quibus inſunt primę. Aduerſus primam deſinitionẽ obijcitur
primo, aut in ea definitur aliqua prima ſubſtantia, aut aliquid commu-
ne omnibus, non primum, cum nullius ſingularis ſubſtantiæ natura in ea
explicetur; non ſecundum, quoniam illud commune, vel eſſet vniuocum
vel analogum, vel aggregatum; non vniuocum, quia quidquid eſt vniuo-
cum in quid reſpectu primarum ſubſtantiarum, eſt genus, vel ſpecies, atq;
adeo non prima, ſed ſecunda ſubſtantia; non analogum, aut aggregatũ,
quia non foret ens prædicamentale. Secundò quidam homo, & alia indi-
442. Obiectio uidua vaga ſunt primæ ſubſtantię, eis tamen non competit definitio; er-
go non eſt idonea. Maior habetur ex Ariſtotele, qui illud ipſum attullit
in exemplum: minor probatur, quia quidam homo dicitur de multis, vt
553. Contra 2.
deſinitionẽ. de ſubiectis. Tertiò, contra ſecundę ſubſtantiæ definitionem, genera, &
ſpecies exiſtunt in primis ſubſtantijs, quod Ariſtoteles docuit, indeque
collegit primis ſublatis omnia de medio tolli, ergo perperam dicitur in
deſinitione primas ſubſtantias in ſecundis eſſe. Quarto, homo qui eſt in
Socrate factus ſingularis per accidens, eſt ſecunda ſubſtantia, at non eſt
66Quarta. genus, vel ſpecies; ergo definitio ſecundæ ſubſtantiæ eſt anguſta. Maior
eſt clara, cum illa ſubſtantia includat omnes conditiones prædicamenta
les, & ſit communis, nec enim ſingularitatem includit. Minor probatur
quoniam ille homo non poteſt prædicari de pluribus, quam de Socrate,
33Deſinitio
primę ſub-
ſtantię.
Deſinitio
ſecundę.
1. Obiectio
contra 1. de
finitionem. examinemus. Prima ſubſtantia deſinitur id, quod non eſt in ſub-
iecto, nec de ſubiecto vllo dicitur. Secunda ſunt genera, & ſpecies
in quibus inſunt primę. Aduerſus primam deſinitionẽ obijcitur
primo, aut in ea definitur aliqua prima ſubſtantia, aut aliquid commu-
ne omnibus, non primum, cum nullius ſingularis ſubſtantiæ natura in ea
explicetur; non ſecundum, quoniam illud commune, vel eſſet vniuocum
vel analogum, vel aggregatum; non vniuocum, quia quidquid eſt vniuo-
cum in quid reſpectu primarum ſubſtantiarum, eſt genus, vel ſpecies, atq;
adeo non prima, ſed ſecunda ſubſtantia; non analogum, aut aggregatũ,
quia non foret ens prædicamentale. Secundò quidam homo, & alia indi-
442. Obiectio uidua vaga ſunt primæ ſubſtantię, eis tamen non competit definitio; er-
go non eſt idonea. Maior habetur ex Ariſtotele, qui illud ipſum attullit
in exemplum: minor probatur, quia quidam homo dicitur de multis, vt
553. Contra 2.
deſinitionẽ. de ſubiectis. Tertiò, contra ſecundę ſubſtantiæ definitionem, genera, &
ſpecies exiſtunt in primis ſubſtantijs, quod Ariſtoteles docuit, indeque
collegit primis ſublatis omnia de medio tolli, ergo perperam dicitur in
deſinitione primas ſubſtantias in ſecundis eſſe. Quarto, homo qui eſt in
Socrate factus ſingularis per accidens, eſt ſecunda ſubſtantia, at non eſt
66Quarta. genus, vel ſpecies; ergo definitio ſecundæ ſubſtantiæ eſt anguſta. Maior
eſt clara, cum illa ſubſtantia includat omnes conditiones prædicamenta
les, & ſit communis, nec enim ſingularitatem includit. Minor probatur
quoniam ille homo non poteſt prædicari de pluribus, quam de Socrate,
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib