306304IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS.
CAP. VI.
Q Vantum dutem partim eſt continuum, partim diſcretũ:
& partim ex babentibus poſitionem partibus, partim è
non babentibus conſtat. Atque diſcretum quidem eſt, vt numerus, atque oratio: continuum autem, vt linea, ſuperfi-
cies, & corpus: & inſuper præter bæc tempus, & locus. Partium
enim numeri nullus terminus communis eſt, quo ipſæ copulãtur,
ceu quinque & quinque, ſi ſint denarij partes, nullo cõmuni ter-
mino copulantur, ſed ſunt ſeiuncta. Similiter tria & ſeptem com-
muni termino nullo copulãtur. Neque omnino fit, vt numeri par-
tium terminus communis vllus ſumatur, ſed ſemper partes ſeiun-
ctæ ſunt. Quare diſcretum numerus eſt. Similiter & oratia diſcretum eſſe videtur: nam quantum ipſam eſſe, ex eo patet, quia
longa breuique ſyllaba menſuratur. Eam verò orationẽ dico, quæ
fit cum voce: etenim nullo partes ipſius cõmuni termino copulan-
tur. Neque enim terminus communis vllus eſt, ad quem ſyllabæ
coaleſcant: ſed quæque per ſe ſunt ſeiunctæ. Linea verò con- tinuũ eſt, ſumi nanque cõmunis terminus, quo partes lineæ copu-
lentur, punctum poteſt, & itidem ſuperficiei linea. Plani nanque
partes cõmuni quodam termino copulantur. Similiter & in cor-
pore ſumere, aßignareque lineam, ſuperficiemuè communem ter-
minum poteſt, quo partes corporis copulantur. Porrò autem &
tempus & locus generis buius ſunt, tempus enim præſens cum ex-
acto futuròque copulatur. Rurſus & locus continuus eſt: corporis
enim partes, quæ quidem aliquo communi termino copulantur,
non babentibus conſtat. Atque diſcretum quidem eſt, vt numerus, atque oratio: continuum autem, vt linea, ſuperfi-
cies, & corpus: & inſuper præter bæc tempus, & locus. Partium
enim numeri nullus terminus communis eſt, quo ipſæ copulãtur,
ceu quinque & quinque, ſi ſint denarij partes, nullo cõmuni ter-
mino copulantur, ſed ſunt ſeiuncta. Similiter tria & ſeptem com-
muni termino nullo copulãtur. Neque omnino fit, vt numeri par-
tium terminus communis vllus ſumatur, ſed ſemper partes ſeiun-
ctæ ſunt. Quare diſcretum numerus eſt. Similiter & oratia diſcretum eſſe videtur: nam quantum ipſam eſſe, ex eo patet, quia
longa breuique ſyllaba menſuratur. Eam verò orationẽ dico, quæ
fit cum voce: etenim nullo partes ipſius cõmuni termino copulan-
tur. Neque enim terminus communis vllus eſt, ad quem ſyllabæ
coaleſcant: ſed quæque per ſe ſunt ſeiunctæ. Linea verò con- tinuũ eſt, ſumi nanque cõmunis terminus, quo partes lineæ copu-
lentur, punctum poteſt, & itidem ſuperficiei linea. Plani nanque
partes cõmuni quodam termino copulantur. Similiter & in cor-
pore ſumere, aßignareque lineam, ſuperficiemuè communem ter-
minum poteſt, quo partes corporis copulantur. Porrò autem &
tempus & locus generis buius ſunt, tempus enim præſens cum ex-
acto futuròque copulatur. Rurſus & locus continuus eſt: corporis
enim partes, quæ quidem aliquo communi termino copulantur,
COMMENTARIVS.
Quantum autem.]
Tãta eſt ſimilitudo inter quantitatẽ, & ſubſtantiã in præcipuo eius attri
buto, ſuſtentatione, ſcilicet, accidentiũ, vt vel eam ob cauſam, autore Boetio debuerit Ariſtoteles
11Boet.
Ammon.
Caiet. poſt ſubſtantiã, ante qualitatẽ, eito nobiliorem, & ante reliqua accidentia de quantitate differe
re; nam omnes corporeæ qualitates intermedia quãtitate ſubſtãtię inhærent. Hęc ratio ducitur
ex ordine naturæ. Aliã aſsignat Ammonius ex ordine doctrinæ; nam proximo cap. ſæpè memi
nerat quantitatis, cuius explicationẽ, ſi diutius traheret, inconcinne doctrinã intertumperet.
Non definit verò quantitatẽ, quia logici inſtituti non eſt, vt Caietanus annotauit, rerũ nataras
perſcrutari, ſed in ſeriem diſponere, ad quē vſum ſtatim initio bifariam diuidit quantũ, id eſt,
quantitatem; vtitur enim concreto pro abſtracto, vt à Latinis interdũ ſit. Species primæ diuiſio
nis, quia proprijs nomi-
nibus carent, exprimun
tur per complexionem,
ſcilicet, quantitas conti
nua, & quãtitas diſcreta
Atque diſcretũ.]
Sub
22Cotimne, &
diſcretæ quã
titatis diui-
ſiones. diuidit vtrũque mẽbrũ
primę diuiſionis in ſuas
ſpecies, diſcretũ quidẽ
33Numerus eſt
quantitas
diſcreta. in numerũ, & orationẽ,
continuumautẽ in lineã
ſuperficiem, corpus, tem
pus, & locũ; deinde pro-
bat ſingulas. Et inpri-
mis numerum eſſe quan
titatẽ diſcretam o ſtẽdit
ſuppoſita diſcretæ quãti
tatis definitione, in hũc
modum. Partes numeri
nullo cõmuni termino
copulantur, ſubaudi, ſed
hæc eſt ratio quantita-
tis diſcretæ, ergo, &c.
Maiorem, quam ſolã po
ſuit, probat in denario,
cuius duæ partes, ideſt
duo quinarij, vel terna-
rius, & ſeptenarius non
copulantur cõmuni ter-
mino, quia omnes eorũ
vnitates ſunt inter ſe di
uiſæ. Idem apertius cõ-
cludi poteſt hoc modo. Terminus cõmunis debet ęqualiter pertinere ad partes, quæ copulan-
tur, alioqui cõmunis non erit, ſed diuiſo denario in duos quinarios, vltima vnitas cuiuſuis qui-
narij nullo modo pertinet ad alterum, ibi autem, non datur alius terminus, ergo nullus eſt com
munis: ſi enim fingas dari aliã vnitatem, qua vtriuſq; quinarij extrema iungantur, iã totus nu-
merus ex ea compoſitus non erunt decem, ſed vndecim; quo pacto numerus diuidatur, in quæ-
ſtionibus oſtendemus.
Similiter, & oratio.]
Probat orationẽ. & eſſe quãtitatẽ, & eſſe diſcretã. Monet autẽ ſibi ſer
monẽ nō eſſe de oratione mentali, aut ſcripta, quas cõſtat eſſe qualitates, vel ex qualitatibus cõ
poſitas, ſed de uocali; eſſe quantitatem probat ex eò, quod orationem metimur ſuis ſyllabis, lon
44Item eratie. gis, & breuibus, menſurari autem eſt proprium quantitatis, ergo, &c. Quod ſit diſcreta, eodem
argumento conuincit, quo in numero, nimirum quia ſyllabarum nullus eſt cõmunis term inus,
ſed omnes ſunt inter ſe diuiſæ, vt planum eſt.
Linea verò]
Accedit ad ſpecies quantitatis continuæ, probatq; omnes eſſe continuas; nã
quantitates eſſe, per ſpicuũ eſt. Rationē ducit ex definitione quantitatis cõtinuę, quaſi ratiocine
55Quintitas
continna.
Tempus eſt
quantitas. tur hoc modo, quantitas cõtinua eſt, cuius partescõmuni aliquo termino copulãtur, ſed partes
lineæ copulantur puncto, partes ſuperficiei linea, partes corporis ſuperficie, ergo omnes hę quã
titates ſunt continuæ. Eodē modo procedit in tẽpore, & motu; nam tẽpus, inquit, exactũ copula
tur cum pręfente, præſens ver cum futuro inſtanti vtiq; , ſeu momento. Loci autẽ partes eundẽ
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib