334332IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS.
tium, ſucceſsiua etiam, ſi verę quantitates ſunt, eſſe entia realia, realiter
diſtincta, & re ipſa exiſtentia, quas tantum conditiones ad relationem
realem veteres depoſcunt; non enim exiſtunt adæquatè, ſeu ſufficienter
ad habendam denominationem à relatione, vt explicatum eſt.
diſtincta, & re ipſa exiſtentia, quas tantum conditiones ad relationem
realem veteres depoſcunt; non enim exiſtunt adæquatè, ſeu ſufficienter
ad habendam denominationem à relatione, vt explicatum eſt.
EXPLANATIO CAPITIS SEPTIMI.
DE RELATIONE.
SVMMA CAPITIS.
TR E s ſunt huius capitis partes, prima continet relatorum definitionem ab antiquis tra-
ditam: Secunda quatuor relatorum proprietates: Tertia germanam eorundem definitio-
nem ab Ariſtotele inuectam, & quinti iuxta illam attributi explicationem. Circa primũ
11Antiqua rela
torum deſini
tio. definitio antiquorum eſt: Relata ſunt ea, quę id quod ſunt aliorum eſſe, aut ad aliquid, aliquo alio
modo dicuntur. Quod attinet ad ſecundum. Prima proprietas eſt habere contrarium. Secunda
admittere magis, & minus. Tertia dici ad conuertentiam, hoc eſt mutuoſe explicare. Quarta eſ-
22Relatorm
proprietates.
Definitio Ari
ſtotelica. ſe ſimul natura, id eſt, ſimul exiſtere, quin alterum ſit cauſa exiſtentiæ alterius. Quod attinet ad
tertiam definitio Ariſtotelis, & vera eſt; Relata ſunt, quorum eſſe idem eſt eis, quod eſt ad ali-
quid aliquo modo ſe habere. Attributum eſt, vt ſi vnum definitè cognoſcitur, alterum quoque
definitè cognoſcatur.
33Altera rela-ditam: Secunda quatuor relatorum proprietates: Tertia germanam eorundem definitio-
nem ab Ariſtotele inuectam, & quinti iuxta illam attributi explicationem. Circa primũ
11Antiqua rela
torum deſini
tio. definitio antiquorum eſt: Relata ſunt ea, quę id quod ſunt aliorum eſſe, aut ad aliquid, aliquo alio
modo dicuntur. Quod attinet ad ſecundum. Prima proprietas eſt habere contrarium. Secunda
admittere magis, & minus. Tertia dici ad conuertentiam, hoc eſt mutuoſe explicare. Quarta eſ-
22Relatorm
proprietates.
Definitio Ari
ſtotelica. ſe ſimul natura, id eſt, ſimul exiſtere, quin alterum ſit cauſa exiſtentiæ alterius. Quod attinet ad
tertiam definitio Ariſtotelis, & vera eſt; Relata ſunt, quorum eſſe idem eſt eis, quod eſt ad ali-
quid aliquo modo ſe habere. Attributum eſt, vt ſi vnum definitè cognoſcitur, alterum quoque
definitè cognoſcatur.
torum propri
etas.
CAPVT VII.
E A verò dicuntur ad aliquid, quæ id quod ſunt aliorum
eſſe, aut ad aliquid aliquo alio modo dicuntur:
veluti du
plum, id quod eſt cuiuſpiam dicitur, duplum enim alicu-
ius ſcilicet: & maius id quod eſt, alio dicitur maius: aliquo nan-
que maius dicitur. Similiter & cætera, quæ iſtiu ſmodi ſunt.
Sunt & hæc etiam ex biſce, quæ ad aliquid ſunt, vt babilus, diſ-
poſitio, ſcientia, atque poſitio. Omnia enim bæc id quod ſunt ali-
orum eſſe, aut ad aliud aliquo alio modo dicuntur: & non aliud
quidquam. Habitus, & ſcientia alicuius ſcientia, & poſitio ali-
cuius poſitio dicitur eſſe, cæteraque ſimili modo. Ea igitur ſunt
ad aliquid, quæ id quod ſunt aliorum eſſe, aut ad aliquid aliquo
alio modo dicuntur, ceu mons magnus ad aliud dicitur: ad ali-
quid enim mons ingens dicitur. Simile quòque cuipiam ſimile
dicitur: & cætera etiam talia ad aliquid eodem modo dicũtur.
Sunt autẽ & recubatio & ſtatio, & ſeßio poſitiones quædã: poſitiones verò ad aliquid ſunt: Recubare autẽ, aut ſtare, aut
ſedere, poſitiones non ſunt: ſed à dictis poſitionibus denominati-
uè dicuntur. Eſt autẽ & contrarietas in biſce quæ ad aliquid 44Text. 2. ſunt: virtus nanque vitio contrarium eſt, quorum vrunque ad
aliquid eſt: & ignorationi ſcientia. Non tamen vniuerſis con-
trarietas ineſt: duplo nanque & dimidio & ſimilibus, cõtrariũ
eſt nibil. Videntur etiã ea, quæ ſunt ad aliquid & gradus ſuſ- 55Text. 3.
ius ſcilicet: & maius id quod eſt, alio dicitur maius: aliquo nan-
que maius dicitur. Similiter & cætera, quæ iſtiu ſmodi ſunt.
Sunt & hæc etiam ex biſce, quæ ad aliquid ſunt, vt babilus, diſ-
poſitio, ſcientia, atque poſitio. Omnia enim bæc id quod ſunt ali-
orum eſſe, aut ad aliud aliquo alio modo dicuntur: & non aliud
quidquam. Habitus, & ſcientia alicuius ſcientia, & poſitio ali-
cuius poſitio dicitur eſſe, cæteraque ſimili modo. Ea igitur ſunt
ad aliquid, quæ id quod ſunt aliorum eſſe, aut ad aliquid aliquo
alio modo dicuntur, ceu mons magnus ad aliud dicitur: ad ali-
quid enim mons ingens dicitur. Simile quòque cuipiam ſimile
dicitur: & cætera etiam talia ad aliquid eodem modo dicũtur.
Sunt autẽ & recubatio & ſtatio, & ſeßio poſitiones quædã: poſitiones verò ad aliquid ſunt: Recubare autẽ, aut ſtare, aut
ſedere, poſitiones non ſunt: ſed à dictis poſitionibus denominati-
uè dicuntur. Eſt autẽ & contrarietas in biſce quæ ad aliquid 44Text. 2. ſunt: virtus nanque vitio contrarium eſt, quorum vrunque ad
aliquid eſt: & ignorationi ſcientia. Non tamen vniuerſis con-
trarietas ineſt: duplo nanque & dimidio & ſimilibus, cõtrariũ
eſt nibil. Videntur etiã ea, quæ ſunt ad aliquid & gradus ſuſ- 55Text. 3.
COMMENTARIVS.
Ea vero dicuntur.]
De relatione idcirco pri
us agit, quam de quali-
tate, quæ naturę ordine,
& nobilitatis iure prior
erat, quia doctrinæ ordo
poſtulabat, auctore Am-
66Ammon.
Caiet. monio, & Caietano, vt
quæ ſuperiori cap. in diſ
putatione de magno, &
paruo de relatis dixerat,
quam primum explica-
rentur, nam quæ ad præ
cedentium cognitionem
neceſſaria ſunt, ea licet
alioqui poſteriora, omni
bus alijs anteponēda ſũt
vt Louanienſes quoque
77Louanienſ. ſcripſerunt.
Vocat autem Philoſo-
phus relationem (ad ali-
quid) quoniam per hoc
expreſsius ſeparatur re-
latio à cæteris acciden-
tibus, quod eus natura
in quodam velut tranſi-
tu poſita ſit. Quod etiam
in cauſa fuit, vt relata de
finierit in numero plara
li, nimirum, vt oſtende-
ret relationem inter duo exerceri. Quod Ammonius hic, & Albertus stractatu de quantitate ca-
88Ammon.
Albert.
Boetius. pi 3. annotarunt, niſi cum Boetio, alijſque interpretibus plurale pro fingulari accipias. Senſus
99Definitionis
ex plicatio. porro adductę definitionis eſt: relatiua funt ea, id eſt entia, quæ id quod ſunt, ſeu magis conſen-
phus relationem (ad ali-
quid) quoniam per hoc
expreſsius ſeparatur re-
latio à cæteris acciden-
tibus, quod eus natura
in quodam velut tranſi-
tu poſita ſit. Quod etiam
in cauſa fuit, vt relata de
finierit in numero plara
li, nimirum, vt oſtende-
ret relationem inter duo exerceri. Quod Ammonius hic, & Albertus stractatu de quantitate ca-
88Ammon.
Albert.
Boetius. pi 3. annotarunt, niſi cum Boetio, alijſque interpretibus plurale pro fingulari accipias. Senſus
99Definitionis
ex plicatio. porro adductę definitionis eſt: relatiua funt ea, id eſt entia, quæ id quod ſunt, ſeu magis conſen-
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib