338336IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS.
quoddam caput, ſed cuiuſdam dicitur caput. Eadem & in plu-
ribus ſecundis ſubſtantis dici poßunt, Homo nanque non cuiuſ-
dam dicitur bomo: nec equus alicuius dicitur equus, nec lignũ
alicuius dicitur lignum: ſed alicuius poſſeßio dicitur. Talia igi-
tur patet non ad aliquid eſſe. In quibuſdam autem ſecundarũ
ſubſtantiarũ eſt dubitatio: Caput enim alicuius dicitur caput,
& manus alicuius dicitur manus, & vnumquodque tale eodẽ
modo dicitur: quare bæc videbuntur ad aliquid eße. Si igitur
11Text. 7. eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitio eſt aßignata, aut omnino eſt
difficile, aut impoßibile, nullam ſubſtantiam ad aliquid eſſe oſtẽ
dere. Sin verò non ſufficienter eſt aßignata, ſed ea ſunt ad aliquid, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid
aliquo modo ſeſe bavere, fortaße ad bæc aliquid dici poteſt.
22Text. 8.
definitis, quod probat duplici exemplo, ſcilicet ſcientiæ, & ſcibilis, ſenſus, & ſenſibilis, nam ſci-
44Quibus rela
tis cõueniat. bile fere in omnibus tempore antecedit ſcientiam. Dixi ferè, quia artefacta, non præcedunt
ſcientiam primi inuentoris: prætereà ſublato ſcibili, neceſſe eſt tolli ſcientiam: ablata tamen ſci
entia, non eſt opus ſcibile auferri; poteſt enim dari ſcibile, cuius nulla datur ſcientia, vt patet in
quadratura circuli, cuius hactenus demonſtratio inuenta non eſt. Poſſunt pręterea multæ res
perſeuerare, quanuis earum ſcientia amittatur, vt cœlũ, elemẽta, &c. Eodẽ modo ſublato ſenſibili
obiecto neceſſario tollitur
ſenſus, non tamen è con-
trario; imo cum ſenſus non
oriatur, niſi cum animali,
ad animalis autem gene-
rationem elementa pręſup
ponantur, neceſſe eſt, vt ſal
tem hæc ſenſibilia priora
ſint, quam ſenſus.
Exiſtit autem.] Vt in
hac tertia parte cap. vete-
rum definitionem, tanquã
imperfectamreijciat, ſuãq́
introducat, proponit hanc
dubitationem, vtrum ali-
qua ſubſtantia ſit ad ali-
quid; quaſi dicat certiſsi-
mum eſſe nullam ſubſtan-
tiam eſſe in prædicamento
relationis; alioqui permiſ-
cerentur ipſa prædicamen
ta, quę diſtinctionis gratia
55Veteris deſi-
nitionis re-
futatio. inuenta ſunt. Nihilominus
ex veterum definitione ſe-
quitur aliquas ſubſtantias
eſſe ad aliquid, eas nimirũ,
quę explicantur relatione
ad aliud, quod licet non cõ
ueniat primis ſubſtantijs,
nec earum partibus inte-
grantibus, nec etiam ſecũ-
dis completis, at conuenit
quibuſdam ſecundis incõ-
pletis, vt capiti, & alæ, di
citur enim caput, capitati
caput, & ala alati ala: qua-
re probanda, inquit, non
eſt ea definitio, quæ nos fa
teri cogit, aliquas ſubſtan-
tias eſſe in prædicamento
adaliquid.
Sin verò non ſuſſicien-
ter.] Reiecta veterum deſi
nitione, ſuam ſtatuit hoc
loco A riſtoteles, ex qua diſ
66Ariſtotelica
definitio. ſolui poſsit propoſita quę-
ſtio. Definitio ſic habet, re-
lata ſunt ea, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid, aliquo modo ſe habere, id eſt, quorum
natura, & eſſentia eſt aliud reſpicere; illa verba, aliquo modo, ſignificant variam reſpiciendi ra-
tionem, quę diuerſis caſibus exprimitur.
Prior autem.) Nequis ſuſpicaretur parum intereſſe inter hanc & veterum definitionem,
à ſe reprehenſam explicat, quatenus ambæ conueniant, & diſſerant. Conueniunt in hoc quod
77Inter vtran
que diſcrimẽ vtraque comprehendit omnia vera relata, diſſentiunt verò, quia prima complectitur multa, quæ
relata nõ ſunt, & per aliud explicantur, vt de quibuſdaã ſubſtantijs dictum eſt Secunda ſola relata
quoddam caput, ſed cuiuſdam dicitur caput. Eadem & in plu-
ribus ſecundis ſubſtantis dici poßunt, Homo nanque non cuiuſ-
dam dicitur bomo: nec equus alicuius dicitur equus, nec lignũ
alicuius dicitur lignum: ſed alicuius poſſeßio dicitur. Talia igi-
tur patet non ad aliquid eſſe. In quibuſdam autem ſecundarũ
ſubſtantiarũ eſt dubitatio: Caput enim alicuius dicitur caput,
& manus alicuius dicitur manus, & vnumquodque tale eodẽ
modo dicitur: quare bæc videbuntur ad aliquid eße. Si igitur
11Text. 7. eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitio eſt aßignata, aut omnino eſt
difficile, aut impoßibile, nullam ſubſtantiam ad aliquid eſſe oſtẽ
dere. Sin verò non ſufficienter eſt aßignata, ſed ea ſunt ad aliquid, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid
aliquo modo ſeſe bavere, fortaße ad bæc aliquid dici poteſt.
Prior autem definitio ſequitur quidem ea, quæ ſunt
ad aliquid, omnia:
non tamen idem eſt, quod ipſorũ ad aliquid
eſſe, id quod ſunt aliorum eſſe dici. Ex bis igitur patet, ſi quiſpiam aliquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitè ſcit, ſimul
id, ad quod illud dicitur, definitè ſciet. Hoc autem patet quidem
ex bis ipſis. Nam ſi ſcit quiſpiam boc aliquid eſſe, eſt autem eo-
rum, quæ ſunt ad aliquid eſſe, idem ei, quòd eſt ad aliquid
aliquo modo ſe ſe babere, & illud profectò ſciet, ad quod boc
aliquo modo ſe babet. Si enim neſcit omninò id, ad quod boc
aliquo modo ſe babet, neq; ſi ad aliquid boc modo ſe babet, ſciet-
Patet autem, & ex ſingulis: nam ſi quiſpiam boc ſit definitè du-
plum eſſe, & id, cuius duplum eſt, continuò definitè ſcit. Nam ſi
nullus definitè duplum ſcit illud eſſe, neque ſi eſt duplum omni
nò ſcit. Similiter, & boc ſi ſcit præſtabilius eſſe, & quo præſta-
bilius eſt definitè ob bæc eadem ipſum ſcire neceſſe eſt. Nec in-
definitè ſciet, boc præſtabilius eſſe deteriore: bæc enim opinatio
eſt non ſcientia. Non enim exactè iam deteriore præſtabilius
eſſe ſcit: nam ſi forte ſic accidit, nibil eſt deterius ipſo. Quare pa
tet neſſariũ eſſe, vt quicquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid quiſpiã
definitè ſciat, & id identidem, ad quod illud dicitur, vt ſciat.
Fit autem, vt caput, & manus, & quæcunque talium, quæ 33Text. 9. ſubſtantiæ ſunt, id quod eſt ipſum definitè ſciatur: at non fit ne-
eſſe, id quod ſunt aliorum eſſe dici. Ex bis igitur patet, ſi quiſpiam aliquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitè ſcit, ſimul
id, ad quod illud dicitur, definitè ſciet. Hoc autem patet quidem
ex bis ipſis. Nam ſi ſcit quiſpiam boc aliquid eſſe, eſt autem eo-
rum, quæ ſunt ad aliquid eſſe, idem ei, quòd eſt ad aliquid
aliquo modo ſe ſe babere, & illud profectò ſciet, ad quod boc
aliquo modo ſe babet. Si enim neſcit omninò id, ad quod boc
aliquo modo ſe babet, neq; ſi ad aliquid boc modo ſe babet, ſciet-
Patet autem, & ex ſingulis: nam ſi quiſpiam boc ſit definitè du-
plum eſſe, & id, cuius duplum eſt, continuò definitè ſcit. Nam ſi
nullus definitè duplum ſcit illud eſſe, neque ſi eſt duplum omni
nò ſcit. Similiter, & boc ſi ſcit præſtabilius eſſe, & quo præſta-
bilius eſt definitè ob bæc eadem ipſum ſcire neceſſe eſt. Nec in-
definitè ſciet, boc præſtabilius eſſe deteriore: bæc enim opinatio
eſt non ſcientia. Non enim exactè iam deteriore præſtabilius
eſſe ſcit: nam ſi forte ſic accidit, nibil eſt deterius ipſo. Quare pa
tet neſſariũ eſſe, vt quicquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid quiſpiã
definitè ſciat, & id identidem, ad quod illud dicitur, vt ſciat.
Fit autem, vt caput, & manus, & quæcunque talium, quæ 33Text. 9. ſubſtantiæ ſunt, id quod eſt ipſum definitè ſciatur: at non fit ne-
definitis, quod probat duplici exemplo, ſcilicet ſcientiæ, & ſcibilis, ſenſus, & ſenſibilis, nam ſci-
44Quibus rela
tis cõueniat. bile fere in omnibus tempore antecedit ſcientiam. Dixi ferè, quia artefacta, non præcedunt
ſcientiam primi inuentoris: prætereà ſublato ſcibili, neceſſe eſt tolli ſcientiam: ablata tamen ſci
entia, non eſt opus ſcibile auferri; poteſt enim dari ſcibile, cuius nulla datur ſcientia, vt patet in
quadratura circuli, cuius hactenus demonſtratio inuenta non eſt. Poſſunt pręterea multæ res
perſeuerare, quanuis earum ſcientia amittatur, vt cœlũ, elemẽta, &c. Eodẽ modo ſublato ſenſibili
obiecto neceſſario tollitur
ſenſus, non tamen è con-
trario; imo cum ſenſus non
oriatur, niſi cum animali,
ad animalis autem gene-
rationem elementa pręſup
ponantur, neceſſe eſt, vt ſal
tem hæc ſenſibilia priora
ſint, quam ſenſus.
Exiſtit autem.] Vt in
hac tertia parte cap. vete-
rum definitionem, tanquã
imperfectamreijciat, ſuãq́
introducat, proponit hanc
dubitationem, vtrum ali-
qua ſubſtantia ſit ad ali-
quid; quaſi dicat certiſsi-
mum eſſe nullam ſubſtan-
tiam eſſe in prædicamento
relationis; alioqui permiſ-
cerentur ipſa prædicamen
ta, quę diſtinctionis gratia
55Veteris deſi-
nitionis re-
futatio. inuenta ſunt. Nihilominus
ex veterum definitione ſe-
quitur aliquas ſubſtantias
eſſe ad aliquid, eas nimirũ,
quę explicantur relatione
ad aliud, quod licet non cõ
ueniat primis ſubſtantijs,
nec earum partibus inte-
grantibus, nec etiam ſecũ-
dis completis, at conuenit
quibuſdam ſecundis incõ-
pletis, vt capiti, & alæ, di
citur enim caput, capitati
caput, & ala alati ala: qua-
re probanda, inquit, non
eſt ea definitio, quæ nos fa
teri cogit, aliquas ſubſtan-
tias eſſe in prædicamento
adaliquid.
Sin verò non ſuſſicien-
ter.] Reiecta veterum deſi
nitione, ſuam ſtatuit hoc
loco A riſtoteles, ex qua diſ
66Ariſtotelica
definitio. ſolui poſsit propoſita quę-
ſtio. Definitio ſic habet, re-
lata ſunt ea, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid, aliquo modo ſe habere, id eſt, quorum
natura, & eſſentia eſt aliud reſpicere; illa verba, aliquo modo, ſignificant variam reſpiciendi ra-
tionem, quę diuerſis caſibus exprimitur.
Prior autem.) Nequis ſuſpicaretur parum intereſſe inter hanc & veterum definitionem,
à ſe reprehenſam explicat, quatenus ambæ conueniant, & diſſerant. Conueniunt in hoc quod
77Inter vtran
que diſcrimẽ vtraque comprehendit omnia vera relata, diſſentiunt verò, quia prima complectitur multa, quæ
relata nõ ſunt, & per aliud explicantur, vt de quibuſdaã ſubſtantijs dictum eſt Secunda ſola relata
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib