339337QV AE STIOI. ARTIC. I.
ceſſariò, vt id, quod ad dicitur definitè ſciatur. Cuius enim boc
caput, aut cuius eſt manus, nõ fit vt definitè ſciatur. Quare bæc
non ad aliquid erũt. Quòd ſi bæc non ſunt ad aliquid, verèdice-
re licet, nullam ſubſtantiam ad aliquid eſſe. Diſſicile autem eſt
fortaſſe, de talibus vebementer aſſerere eum, qui non per ſæpe
cogitationem in bis poſuerit: circa tamen vnunquodque ipſorũ
non eſt inutile dubitaſſe.
prædicamentalia: quod diſcrimen continetur illis verbis, ad aliud dici, ad aliud ſe habere.
Ex ijs igitur.] Ex definitione à ſe tradita, colligit hanc relatorum proprietatem, quod ſi vnũ
11Quintum re
latorum at-
tributum. definitè cognoſcitur, alterum quoque definitè cognoſcatur, quæ eſt quarto modo propria, vt po-
ſteà oſtendemus. Nam Aiiſtoteles ſolùm probat eam quadrare in omnia relata hac ratione; eſ-
ſentia cuiuſque relati eſt reſpicere ſuum terminum; ergo impoſsibile eſt, relatum cognoſcere,
quin ſimul percipias ter-
minum; ad quem tendit,
alioqui, ſi quo referatur ig
nores, neceſſe eſt, quis nã
reſpectus ſit, ignorare. De
his plura in quæſt. 4.
Fit autem vt.] Ex hoc
attributo diſſoluit quęſtio
nem ſuperius excitatam,
quæ definitione veterum
diſſolui non poterat. Solu-
tio eſt quod manus, caput,
& aliæ eiuſmodi ſubſtantiæ non ſunt ad aliquid per ſe, eo quod cognoſci poſſunt, non cognito
co ad quod explicantur. Si enim cuiuſuis hominis, ſolam manum, vel caput aſpicias, non eſt du-
bium, quin homine ignorato poſsis has illius partes cognoſcere.
ceſſariò, vt id, quod ad dicitur definitè ſciatur. Cuius enim boc
caput, aut cuius eſt manus, nõ fit vt definitè ſciatur. Quare bæc
non ad aliquid erũt. Quòd ſi bæc non ſunt ad aliquid, verèdice-
re licet, nullam ſubſtantiam ad aliquid eſſe. Diſſicile autem eſt
fortaſſe, de talibus vebementer aſſerere eum, qui non per ſæpe
cogitationem in bis poſuerit: circa tamen vnunquodque ipſorũ
non eſt inutile dubitaſſe.
prædicamentalia: quod diſcrimen continetur illis verbis, ad aliud dici, ad aliud ſe habere.
Ex ijs igitur.] Ex definitione à ſe tradita, colligit hanc relatorum proprietatem, quod ſi vnũ
11Quintum re
latorum at-
tributum. definitè cognoſcitur, alterum quoque definitè cognoſcatur, quæ eſt quarto modo propria, vt po-
ſteà oſtendemus. Nam Aiiſtoteles ſolùm probat eam quadrare in omnia relata hac ratione; eſ-
ſentia cuiuſque relati eſt reſpicere ſuum terminum; ergo impoſsibile eſt, relatum cognoſcere,
quin ſimul percipias ter-
minum; ad quem tendit,
alioqui, ſi quo referatur ig
nores, neceſſe eſt, quis nã
reſpectus ſit, ignorare. De
his plura in quæſt. 4.
Fit autem vt.] Ex hoc
attributo diſſoluit quęſtio
nem ſuperius excitatam,
quæ definitione veterum
diſſolui non poterat. Solu-
tio eſt quod manus, caput,
& aliæ eiuſmodi ſubſtantiæ non ſunt ad aliquid per ſe, eo quod cognoſci poſſunt, non cognito
co ad quod explicantur. Si enim cuiuſuis hominis, ſolam manum, vel caput aſpicias, non eſt du-
bium, quin homine ignorato poſsis has illius partes cognoſcere.
QV ÆSTIO PRIMA.
Denatura, & eſſentia Relationis.
ARTICVLVS I.
Num admittendæ ſint relationes reales.
SCRIBIT Albertus Magnus in prædicamẽtis cap.
1.
fe-
22Alb. Magn. 33Non dari
relatiõesrea
les multi ex
antiquis iu-
dicarunt.
Autores hu
ius opinio-
nis.
Præcipuus
AutorZeno
Eleates. rè omnes antiquiores Platone, & Ariſtotele negaſſe re-
lationẽ eſſe genus entis realis à cæteris diſtinctũ; quod
referunt Auerroes lib. 5. Metaph. comment, 20. & lib. 12
44Auerroes.
Auicenna.
Alpharab.
Aureolus.
ZenoEleat. cõment. 19. Auicẽna 3. ſuę Metaph. cap. 10. Alpharabius
apud Albertum. Poſtea Aureolus apud Capreolum in 2.
diſt. 30. q. 1. & apud Gregorium diſt. 28. q. 1. Præcipuus
huius ſententię autor habetur Zeno Eleates, qui eandem ſic primo con-
firmat. Relatio (quod ipſum vocabulum præ ſe fert) nihil eſt aliud, quam
comparatio nõ actiua, ſeu quæ ſe habet ex parte intellectus: hæc enim eſt
intellectus operatio; ergo eſt comparatio paſsiua, ſeu in re ipſa: in re au-
tem, antequam per intellectum conferatur, ſolum datur forma abſoluta,
55Prima pro-
batio. quę ſubiacet comparationi: ergo relatio non eſt peculiare genus entis.
Minor patet primo inductione; in ſimilibus enim ſolum ſunt qualitates,
in ęqualibus quantitates, quarum merito ad inuicem conferri poſſunt.
66Probaturmi
nor inducti
one.
Probatur ra
rione. Deinde ratione, quoniam comparatio fit in aliqua forma preęſuppoſita:
hęc verò eſt abſoluta neceſſario; alioquin daretur proceſſus in infinitum.
Si enim comparatio fieret in relatione, cum hæc comparatio quædam ſit
debet fundari in alia forma, de qua rurſum quæri poſſet, an eſſet relatiua,
vel abſoluta; etſi daretur primum de illa rediret ſimilis quęſtio, ſi ſecun-
dum, admitteretur comparationem fieri in re abſoluta, quod ab initio
intendebatur, atque adeo dicendum erit ante actum intellectus nihil eſſe
in rebus, niſi abſolutum.
22Alb. Magn. 33Non dari
relatiõesrea
les multi ex
antiquis iu-
dicarunt.
Autores hu
ius opinio-
nis.
Præcipuus
AutorZeno
Eleates. rè omnes antiquiores Platone, & Ariſtotele negaſſe re-
lationẽ eſſe genus entis realis à cæteris diſtinctũ; quod
referunt Auerroes lib. 5. Metaph. comment, 20. & lib. 12
44Auerroes.
Auicenna.
Alpharab.
Aureolus.
ZenoEleat. cõment. 19. Auicẽna 3. ſuę Metaph. cap. 10. Alpharabius
apud Albertum. Poſtea Aureolus apud Capreolum in 2.
diſt. 30. q. 1. & apud Gregorium diſt. 28. q. 1. Præcipuus
huius ſententię autor habetur Zeno Eleates, qui eandem ſic primo con-
firmat. Relatio (quod ipſum vocabulum præ ſe fert) nihil eſt aliud, quam
comparatio nõ actiua, ſeu quæ ſe habet ex parte intellectus: hæc enim eſt
intellectus operatio; ergo eſt comparatio paſsiua, ſeu in re ipſa: in re au-
tem, antequam per intellectum conferatur, ſolum datur forma abſoluta,
55Prima pro-
batio. quę ſubiacet comparationi: ergo relatio non eſt peculiare genus entis.
Minor patet primo inductione; in ſimilibus enim ſolum ſunt qualitates,
in ęqualibus quantitates, quarum merito ad inuicem conferri poſſunt.
66Probaturmi
nor inducti
one.
Probatur ra
rione. Deinde ratione, quoniam comparatio fit in aliqua forma preęſuppoſita:
hęc verò eſt abſoluta neceſſario; alioquin daretur proceſſus in infinitum.
Si enim comparatio fieret in relatione, cum hæc comparatio quædam ſit
debet fundari in alia forma, de qua rurſum quæri poſſet, an eſſet relatiua,
vel abſoluta; etſi daretur primum de illa rediret ſimilis quęſtio, ſi ſecun-
dum, admitteretur comparationem fieri in re abſoluta, quod ab initio
intendebatur, atque adeo dicendum erit ante actum intellectus nihil eſſe
in rebus, niſi abſolutum.
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib