340338IN CAP. VII. DE RELATIONE.
Secundo probatur.
Omnes denominationes relatiuæ in rebus creatis
11Secũda pro
batio. abundè ſumuntur ex abſolutis: ergo neceſſarium non eſt nouum genus in-
uehere. Conſequentia eſt optima, quoniam relationes propter denomi-
nationes reſpectiuas inducuntur. Antecedens probatur: poſitis enim duo
bus quantis eiuſdem extenſionis, & pręciſa quacunque alia forma, ſiue
mente, ſiue re ipſa, neceſſario dicuntur ęqualia, nihil enim aliud eſt æqua-
le eſſe, quam pari extenſione, ac alterum ſimul exiſtens aſſici: ſatis ergo
ſunt res abſolutæ ſimul exiſtentes ad reſpectiuas denominationes. Et con
firmatur, quia pleręque ſimiles denominationes à rebus abſolutis admit-
tentur ab aduerſarijs nulla interpoſita relatione, veluti eſſe viſum, eſſe
amatum, quæ deſumuntur ex actibus videndi, & amandi; eſſe dextrum,
vel ſiniſtrum, quæ in columna verbi cauſa deriuantur à partibus anima-
lis; ergo pari modo res habebit in cæteris. Tertio: eiuſmodi a pellatio-
nes adueniunt rebus abſque vlla ipſarum mutatione; ergo & abſque noua
22Tertia pro-
batio. entitate. Conſequentia eſt bona, quoniam noua entitas realis non inci-
pit eſſe in mundo ſine noua productione: quotieſcunque autem in ſubie-
cto noua productio inuenitur, neceſſe eſt illud mutari; ergo ſi nihil muta-
33Confirma-
tur autorita
te Ariſtote-
lis. tur, nihil de nouo ſuſcipit. Antecedens eſt Ariſtotelis in quinto Phyſico-
rum cap. 2. text. 10. & patet in albo, quod, ſi ſolum exiſtat, nulli eſt ſimile,
verum ſimul atque alterum producitur, dicitur ſimile nulla cauſa circa
44Ariſtot. ipſum operante, vt in confeſſo eſt, & tradit Ariſtoteles loco citato: inde-
que probat ad relationem non eſſe per ſe motum, quia aduenit per alte-
rius mutationem; vnde eſſicax ſumitur confirmatio. Ens reale nõ incipit
eſſe in mundo abſque cauſa effectiua: relatio, ſeu denominatio relatiua
conſurgit in re abſque vllius cauſæ concurſu, vt Ariſtoteles afferuit; er-
go non defert realem entitatem. Alias rationes afferri ſolitas prętermit-
timus, quia magis impugnant actualẽ diſtinctionem relationum à funda-
mento, de qua in præſenti nihil dicendũ eſt, quam realem earum entitatẽ.
11Secũda pro
batio. abundè ſumuntur ex abſolutis: ergo neceſſarium non eſt nouum genus in-
uehere. Conſequentia eſt optima, quoniam relationes propter denomi-
nationes reſpectiuas inducuntur. Antecedens probatur: poſitis enim duo
bus quantis eiuſdem extenſionis, & pręciſa quacunque alia forma, ſiue
mente, ſiue re ipſa, neceſſario dicuntur ęqualia, nihil enim aliud eſt æqua-
le eſſe, quam pari extenſione, ac alterum ſimul exiſtens aſſici: ſatis ergo
ſunt res abſolutæ ſimul exiſtentes ad reſpectiuas denominationes. Et con
firmatur, quia pleręque ſimiles denominationes à rebus abſolutis admit-
tentur ab aduerſarijs nulla interpoſita relatione, veluti eſſe viſum, eſſe
amatum, quæ deſumuntur ex actibus videndi, & amandi; eſſe dextrum,
vel ſiniſtrum, quæ in columna verbi cauſa deriuantur à partibus anima-
lis; ergo pari modo res habebit in cæteris. Tertio: eiuſmodi a pellatio-
nes adueniunt rebus abſque vlla ipſarum mutatione; ergo & abſque noua
22Tertia pro-
batio. entitate. Conſequentia eſt bona, quoniam noua entitas realis non inci-
pit eſſe in mundo ſine noua productione: quotieſcunque autem in ſubie-
cto noua productio inuenitur, neceſſe eſt illud mutari; ergo ſi nihil muta-
33Confirma-
tur autorita
te Ariſtote-
lis. tur, nihil de nouo ſuſcipit. Antecedens eſt Ariſtotelis in quinto Phyſico-
rum cap. 2. text. 10. & patet in albo, quod, ſi ſolum exiſtat, nulli eſt ſimile,
verum ſimul atque alterum producitur, dicitur ſimile nulla cauſa circa
44Ariſtot. ipſum operante, vt in confeſſo eſt, & tradit Ariſtoteles loco citato: inde-
que probat ad relationem non eſſe per ſe motum, quia aduenit per alte-
rius mutationem; vnde eſſicax ſumitur confirmatio. Ens reale nõ incipit
eſſe in mundo abſque cauſa effectiua: relatio, ſeu denominatio relatiua
conſurgit in re abſque vllius cauſæ concurſu, vt Ariſtoteles afferuit; er-
go non defert realem entitatem. Alias rationes afferri ſolitas prętermit-
timus, quia magis impugnant actualẽ diſtinctionem relationum à funda-
mento, de qua in præſenti nihil dicendũ eſt, quam realem earum entitatẽ.
Nihilominus præter relationes rationis, quas plerique omnes conce-
dunt, & nos apud Porphyrium explicauimus, admittendas eſſe alias rea-
55Admitten-
dæ ſunt re-
lationes rea
les.
Qui Auto-
res hæc ſen
ſerint. les, quibus no um efficiatur prædicamentum poſt Platonem, & Ariſtote-
66Plato.
Ariſtot.
Porphyr.
D. Thom.
Alenſis.
Henriq.
Boetius.
Soncin. lem omnes Philoſophi, ac Theologi tradiderunt; illi quidem apud Philo-
ſophum hoc loco, & quinto Metaphyſic. cap. 15. & Porphyrium cap. de
ſpecie; hi a pud Magiſtrum in primo dift. 28. vel 30. & apud Diuum Tho-
mam prima part. quæſt. 28. Alenſis in ſumma 1. p. quæſt. 9. Hẽrriq. quodli-
bet. 3. quæſt. 4. & quodlibet. 9. quæſtion. 3. Boetius de Trinitate, cap. 11.
Ab vtriſque etiam varijs rationibus ſtabilitur. Inter Philoſophos plures
77Germana
probatio ex
duplici capi
te adduci-
tur. rationes affert Soncinas quinto Metaphyſic. quęſt. 28. quarum omnium
vis ad geminum caput reduci poteſt. Primum & præcipuum eſt: in rebus
creatis abſque omni operatione intellectus reperiri aliquas denomina-
tiones per ordinem ad extrinſeca diuerſas à denominationibus, & for-
malibus effectis aliorum prędicamentorum, ad quas proinde exigitur
nouum genus rerum reſpectiuarum: nam effectus formales diuerſi diſtin-
ctas cauſas depoſcunt; aſſumptum patet in his appellationibus, Pater, cau
ſa, ſimile, ęquale, propinquum, &c. Eſt enim Socrates vere, & vt vocant, à
parte rei pater, & duo alba ſimilia. Confirmatur, quia pręfatę denomina-
88Stabilitur
comproba-
tio. tiones variantur omni abſoluto penitus immutato, ſublato enim filio, aut
albo, amittit continuo Socrates Paternitatem, & album ſimilitudinem.
dunt, & nos apud Porphyrium explicauimus, admittendas eſſe alias rea-
55Admitten-
dæ ſunt re-
lationes rea
les.
Qui Auto-
res hæc ſen
ſerint. les, quibus no um efficiatur prædicamentum poſt Platonem, & Ariſtote-
66Plato.
Ariſtot.
Porphyr.
D. Thom.
Alenſis.
Henriq.
Boetius.
Soncin. lem omnes Philoſophi, ac Theologi tradiderunt; illi quidem apud Philo-
ſophum hoc loco, & quinto Metaphyſic. cap. 15. & Porphyrium cap. de
ſpecie; hi a pud Magiſtrum in primo dift. 28. vel 30. & apud Diuum Tho-
mam prima part. quæſt. 28. Alenſis in ſumma 1. p. quæſt. 9. Hẽrriq. quodli-
bet. 3. quæſt. 4. & quodlibet. 9. quæſtion. 3. Boetius de Trinitate, cap. 11.
Ab vtriſque etiam varijs rationibus ſtabilitur. Inter Philoſophos plures
77Germana
probatio ex
duplici capi
te adduci-
tur. rationes affert Soncinas quinto Metaphyſic. quęſt. 28. quarum omnium
vis ad geminum caput reduci poteſt. Primum & præcipuum eſt: in rebus
creatis abſque omni operatione intellectus reperiri aliquas denomina-
tiones per ordinem ad extrinſeca diuerſas à denominationibus, & for-
malibus effectis aliorum prędicamentorum, ad quas proinde exigitur
nouum genus rerum reſpectiuarum: nam effectus formales diuerſi diſtin-
ctas cauſas depoſcunt; aſſumptum patet in his appellationibus, Pater, cau
ſa, ſimile, ęquale, propinquum, &c. Eſt enim Socrates vere, & vt vocant, à
parte rei pater, & duo alba ſimilia. Confirmatur, quia pręfatę denomina-
88Stabilitur
comproba-
tio. tiones variantur omni abſoluto penitus immutato, ſublato enim filio, aut
albo, amittit continuo Socrates Paternitatem, & album ſimilitudinem.
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib