962544IN DVOS LIBROS ELENCHOR. ARIST.
ratẽ ſubſtãtiæ, vt ignitũ, auratũ, & ratio eſt, quia hoc deceptionis genus
exeo cõtingit, quod tribuitur formæ appoſitæ id, quod ſubiecto cõgrue-
bat, ad hocautẽ parum refert, an ſubiectũ ſit reuera ſubſtantia, & forma
accidẽs, dummodo vnũ ſubſit, alterũ adiaceat. Ex ſecunda ſimilitudine in
re, naſciturhoc Sophiſma. Socrates nõ eſt ſpecies, Socrates eſt homo; igit̃
hõ. nõ eſtſpecies. Animal eſt genꝰ, homo eſt animal, igitur homo eſt genꝰ.
exeo cõtingit, quod tribuitur formæ appoſitæ id, quod ſubiecto cõgrue-
bat, ad hocautẽ parum refert, an ſubiectũ ſit reuera ſubſtantia, & forma
accidẽs, dummodo vnũ ſubſit, alterũ adiaceat. Ex ſecunda ſimilitudine in
re, naſciturhoc Sophiſma. Socrates nõ eſt ſpecies, Socrates eſt homo; igit̃
hõ. nõ eſtſpecies. Animal eſt genꝰ, homo eſt animal, igitur homo eſt genꝰ.
ARTICVLVS QVARTVS
De fallacijs, quæ extra dictionem accidunt.
De fallacijs, quæ extra dictionem accidunt.
PRima, & omnium deterrima, vt pote (qua Autore Philoſopho lib.
1.
11Fallacia ac-
cidentis. cap. 5. ſapientes etiam capiuntur) eſt fallacia accidentis, quæ naſci-
tur ex diuerſitate ſubiecti, & accidentis, quã quis nõ attendẽs exiſti-
mat quidquid conuenit, aut non conuenit accidenti, conuenire, aut non
conuenire ſubiecto, aut viceuerſa, quidquid cõgruit, aut nõ congruit ſub
iecto, eodem modo circa accidens affectũ eſſe. Nomen accidentis hoclo
22Accìdẽsquid
in hoc loco
ſit. co ſumitur proprędicato, quod aliqua ratione diuerſum eſt à ſubiecto,
cui vere conuenit, ſiue ei conueniat eſſentialiter, ſiue accidẽtaliter, & ne
ceſſario, ſiue cõtingenter, vt homo eſt animal, homo eſt diſciplinę capax,
homo eſt albus. Vnde tria ſophiſmatũ genera ex hoc loco deducũtur; vnũ
cum creditur, quidquid connenit, aut non conuenit prædicato eſſentiali,
conuenire, aut non conuenire ſubiecto, & viceuerſa: alia duo, quia aliquis
33Tria ſophis
mataex hoc-
loco eruun-
tur. exiſtimatid, quod conuenit, aut non conuenit prædicato accidẽtario pro
prio, vel cõmuni, conuenire etiã, aut nõ conuenire ſubiecto, & viceuerſa.
11Fallacia ac-
cidentis. cap. 5. ſapientes etiam capiuntur) eſt fallacia accidentis, quæ naſci-
tur ex diuerſitate ſubiecti, & accidentis, quã quis nõ attendẽs exiſti-
mat quidquid conuenit, aut non conuenit accidenti, conuenire, aut non
conuenire ſubiecto, aut viceuerſa, quidquid cõgruit, aut nõ congruit ſub
iecto, eodem modo circa accidens affectũ eſſe. Nomen accidentis hoclo
22Accìdẽsquid
in hoc loco
ſit. co ſumitur proprędicato, quod aliqua ratione diuerſum eſt à ſubiecto,
cui vere conuenit, ſiue ei conueniat eſſentialiter, ſiue accidẽtaliter, & ne
ceſſario, ſiue cõtingenter, vt homo eſt animal, homo eſt diſciplinę capax,
homo eſt albus. Vnde tria ſophiſmatũ genera ex hoc loco deducũtur; vnũ
cum creditur, quidquid connenit, aut non conuenit prædicato eſſentiali,
conuenire, aut non conuenire ſubiecto, & viceuerſa: alia duo, quia aliquis
33Tria ſophis
mataex hoc-
loco eruun-
tur. exiſtimatid, quod conuenit, aut non conuenit prædicato accidẽtario pro
prio, vel cõmuni, conuenire etiã, aut nõ conuenire ſubiecto, & viceuerſa.
Vnum quodq;
horum trium generum octo colligendi formas fubſe cõ-
44Octo colli-
gendi formę
in quouis ſo
phiſinate. tinet, aut enim idquod affirmatur de prędicato, creditur affirmandum de
ſubiecto; aut quod negatur de prędicato, videtur etiam negandum de ſub
iecto, & conſtituuntur duæ formæ, quæ ſi conuerſo ordine diſponantur, in
cipiendo ſcilicet à ſubiecto, emergent duę aliæ, eruntque ſub hoc modo
quatuor formę, deinde, vel de quocunq; affirmatur prædicatum, videtur
affirmandum ſuibiectum, vel de quocunq; negatur prędicatum, creditur
negandum eſſe ſubiectum, & conſtituuntur aliæ duę formæ à prioribus di
uerſæ; quæ pariter ſi conuerſo ordine diſponantur, incipiamusq; à ſubie-
iecto ad prędicatum, dabũt alias duas, vt omnes ſint numero octo, quarũ
exempla, quia omnibus peruia ſunt, omittuntur. Ratio vero ob quã hæc
deceptio contingit, petenda eſt extertio capite ante prędicamentorum,
& breuiter eſt, quia accidens, & ſubiectum non ſumuntur, quaratione ſũt
idem, ſed prout diuerſa exiſtunt. E. c. cum Sophiſtica ita colligit. Animal
eſt genus, homo eſt animal; ergo homo eſt genus, in maiori nõ ſumit Ani-
mal, quatenus eſtidem cum homine, ſedprout beneficio intellectus ab ho
mine, & bellua ſeparatur, qua ſola ratione eſt genus.
55Fallacia àſe 44Octo colli-
gendi formę
in quouis ſo
phiſinate. tinet, aut enim idquod affirmatur de prędicato, creditur affirmandum de
ſubiecto; aut quod negatur de prędicato, videtur etiam negandum de ſub
iecto, & conſtituuntur duæ formæ, quæ ſi conuerſo ordine diſponantur, in
cipiendo ſcilicet à ſubiecto, emergent duę aliæ, eruntque ſub hoc modo
quatuor formę, deinde, vel de quocunq; affirmatur prædicatum, videtur
affirmandum ſuibiectum, vel de quocunq; negatur prędicatum, creditur
negandum eſſe ſubiectum, & conſtituuntur aliæ duę formæ à prioribus di
uerſæ; quæ pariter ſi conuerſo ordine diſponantur, incipiamusq; à ſubie-
iecto ad prędicatum, dabũt alias duas, vt omnes ſint numero octo, quarũ
exempla, quia omnibus peruia ſunt, omittuntur. Ratio vero ob quã hæc
deceptio contingit, petenda eſt extertio capite ante prędicamentorum,
& breuiter eſt, quia accidens, & ſubiectum non ſumuntur, quaratione ſũt
idem, ſed prout diuerſa exiſtunt. E. c. cum Sophiſtica ita colligit. Animal
eſt genus, homo eſt animal; ergo homo eſt genus, in maiori nõ ſumit Ani-
mal, quatenus eſtidem cum homine, ſedprout beneficio intellectus ab ho
mine, & bellua ſeparatur, qua ſola ratione eſt genus.
cundũ quid
ad ſimplici-
Secundus fallendi locus eſt, in quo ex eo quod aliquid alicui ſimplici-
pliciter, hoc eſt ſine vlla adiectione tribuitur, vel negatur, colligit Sophiſ
ta, ſecundũ quid, id eſt cũ adiectiõe tribuendũ, autnegandũ eſſe, veluti ar
mareſtituẽda ſũtdño, ergoreſtituẽda sũtdño furioſo. Merces nõ ſũt in ma
re iactandę, ergo non ſunt iactandę, cũ naufragiũtimetur. Velex eo, quod
aliquid ſecundum quid alicui conceditur, aut ab eo remouetur, colligit
pliciter, hoc eſt ſine vlla adiectione tribuitur, vel negatur, colligit Sophiſ
ta, ſecundũ quid, id eſt cũ adiectiõe tribuendũ, autnegandũ eſſe, veluti ar
mareſtituẽda ſũtdño, ergoreſtituẽda sũtdño furioſo. Merces nõ ſũt in ma
re iactandę, ergo non ſunt iactandę, cũ naufragiũtimetur. Velex eo, quod
aliquid ſecundum quid alicui conceditur, aut ab eo remouetur, colligit
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib