966548IN DVOS LIBROS ELENCHORVM ARISTOT.
nias, quod in definitione iam expreſſum erat, repetas, veluti, quia duplũ
ſignificat tantũdem & dimidium: loco dupli ſummit duplum demidij, vt
cum poſtea duplum vis definire, demidij duplum, bis demidium repetas
in definitione & in definito: & cõſequenter idẽ per idem definire cogaris.
Secundus eſt, cum nomen ſimiliter pro oratione vſurpant, initio tamen
non ſupponunt vtrunque, idem ſignificare; tunc enim, etſi in nugationem
inducere sophiſt æ videantur, ſe ipſa tamen non inducunt, quia negari à
reſpondente poteſt eandem eſſe nominis ſignificationem, & orationis.
ſignificat tantũdem & dimidium: loco dupli ſummit duplum demidij, vt
cum poſtea duplum vis definire, demidij duplum, bis demidium repetas
in definitione & in definito: & cõſequenter idẽ per idem definire cogaris.
Secundus eſt, cum nomen ſimiliter pro oratione vſurpant, initio tamen
non ſupponunt vtrunque, idem ſignificare; tunc enim, etſi in nugationem
inducere sophiſt æ videantur, ſe ipſa tamen non inducunt, quia negari à
reſpondente poteſt eandem eſſe nominis ſignificationem, & orationis.
Ad quartũ finẽ ſolęciſmum ſcilicet, vt Sophiſtæ ducant, genera variare
11Ad cõſequẽ
dum ſolæciſ
mum. & fallacia, quę figura dictionis appellatur, vti ſolent, vt Philoſophus mo-
net, quilocus inſeruit, vt ſolæciſmus ex viformæ ſyllogiſticæ ſequi vi-
deatur: vt autẽ ſolęciſmus, ex inaduertentia excidat, nihil ęque, ac effica-
citas rationis, diſputationiſque celeritas conducit.
11Ad cõſequẽ
dum ſolæciſ
mum. & fallacia, quę figura dictionis appellatur, vti ſolent, vt Philoſophus mo-
net, quilocus inſeruit, vt ſolæciſmus ex viformæ ſyllogiſticæ ſequi vi-
deatur: vt autẽ ſolęciſmus, ex inaduertentia excidat, nihil ęque, ac effica-
citas rationis, diſputationiſque celeritas conducit.
QVÆSTIO SECVNDA.
Quo modo Sopbiſmata bucuſque propoſita dißoluenda ſint.
Quo modo Sopbiſmata bucuſque propoſita dißoluenda ſint.
POSTQVAM Ariſtoteles toto primo Elenchotũ libro, quo artificio Sophiſtarũ
technæ conſtruantur, edocuit; quo ſtudio, atq; arte diſſoluendę ſint, in lib. 2. pertra-
ctat; quem ordinẽ ſecuti in prima quęſtione Sophiſticos nodos implicuimus; in hac
ſecũda eoſdẽ enodamus. Ariſt. autem duplicem in genere ſolutionem apponit, vnã
apparentẽ, quam in ſecundo cap. tractat; alterã veram, de qua in reliqua libri par-
22Sophiſmatũ
ſolutio du-
plex. te diſſerit. Apparens ſolutio, iuxta Ariſtotelem, eſt, quæ dubium vere non ſoluit, ſoluere tamen
videtur, quæ tunc accidit, inquit Albertus Magnus hoc loco, cum reſpondens oſtenderevidetur
33Alb. Magn. arguentẽ non vere, ſed apparẽter arguere, quod fiet æquiuoca, & multiplicia ab arguete obiecta
44Quæ ſit ap-
parens. dittinguẽdo. Addit etiã Ariſt. hanc ſolutione idcirco adhibendã eſſe, quia ęquũ non eſt reſpon-
dentẽ ad verã, & ſeriã reſponſionẽ adſtringere, quãdo opponẽs apparẽter dũtaxat argumẽtatur.
55Quę vera.
technæ conſtruantur, edocuit; quo ſtudio, atq; arte diſſoluendę ſint, in lib. 2. pertra-
ctat; quem ordinẽ ſecuti in prima quęſtione Sophiſticos nodos implicuimus; in hac
ſecũda eoſdẽ enodamus. Ariſt. autem duplicem in genere ſolutionem apponit, vnã
apparentẽ, quam in ſecundo cap. tractat; alterã veram, de qua in reliqua libri par-
22Sophiſmatũ
ſolutio du-
plex. te diſſerit. Apparens ſolutio, iuxta Ariſtotelem, eſt, quæ dubium vere non ſoluit, ſoluere tamen
videtur, quæ tunc accidit, inquit Albertus Magnus hoc loco, cum reſpondens oſtenderevidetur
33Alb. Magn. arguentẽ non vere, ſed apparẽter arguere, quod fiet æquiuoca, & multiplicia ab arguete obiecta
44Quæ ſit ap-
parens. dittinguẽdo. Addit etiã Ariſt. hanc ſolutione idcirco adhibendã eſſe, quia ęquũ non eſt reſpon-
dentẽ ad verã, & ſeriã reſponſionẽ adſtringere, quãdo opponẽs apparẽter dũtaxat argumẽtatur.
Vera ſolutio, inquit Ariſtoteles cap.
4.
eſt vitij explicatio, hoc eſt, ea quæ oſtendit, vnde nam
paralogiſmi falſitas oriatur. Porro cum in ſyllogiſmo duo ſint forma, & materia, & ex cuiusli-
bec eatum defectu falſa illatio deducatur, duplex eſſe poteſt in genere vera ſolutio, vna quæ cau
ſam erroris oſtendit in materia, altera, quæ eandem oſtendit in forma; nam ſophiſmata, quę ſo
lius materiæ vitio laborant, negatione earum propoſitionum, quæ veræ apparent, nec tamen
ſunt, diſſoluuntur: quę verò in ſorma peccant, conſequentiæ negatione refelluntur.
66Sophifnta paralogiſmi falſitas oriatur. Porro cum in ſyllogiſmo duo ſint forma, & materia, & ex cuiusli-
bec eatum defectu falſa illatio deducatur, duplex eſſe poteſt in genere vera ſolutio, vna quæ cau
ſam erroris oſtendit in materia, altera, quæ eandem oſtendit in forma; nam ſophiſmata, quę ſo
lius materiæ vitio laborant, negatione earum propoſitionum, quæ veræ apparent, nec tamen
ſunt, diſſoluuntur: quę verò in ſorma peccant, conſequentiæ negatione refelluntur.
quępecant
in matia,
vt ſolu de-
beant.
Cæterum quia materia bifariã eſſe poteſt ſalſa, primo ſimpliciter, quando ſcilicet propoſitio
in eo ſenſu, quem ſolũ, vel abſolute habet, eſt falſa: ſecundo cum plures habet ſenſus, quotũ alij
veri, alij falſi ſunt; ideo in primo ſolutionum membro non modo continẽtur ea, quæ in ſola ne-
gatione conſiſtit; qualis adhibetur in ſophiſmatis aliqua pręmiſſa falſa conſtantibus; quibus cũ
numeratur Sophiſma petitionis principij, neganda enim ſimpliciter eſt ea propoſitio, in qua
principiũ petitur, ſiquidẽ in alia ſimili negata eſt; & ſophiſmara ignorationis Elenchi, quæ con-
tradictionis negatione ſoluuntur. Non ſolum, inquam, hæc ſolutio continetur, ſed illa etiã, quæ
per diſtinctionem traditur, ſemper enim aliqua diſtinctionis pars negatur; atque hoc modo ſol-
uenda ſunt Sophiſmata ex ęquiuocatione, ambiguitate, compoſitione, diuiſione, & accentu, qui-
bus adde Sophiſinata ex pluribus interrogationibus, quaſi vna, hæc enim tam diſtinctione, quã
tot reſponſionibus adhibitis, quot implicitæ ſunt interrogationes, enodantur.
in eo ſenſu, quem ſolũ, vel abſolute habet, eſt falſa: ſecundo cum plures habet ſenſus, quotũ alij
veri, alij falſi ſunt; ideo in primo ſolutionum membro non modo continẽtur ea, quæ in ſola ne-
gatione conſiſtit; qualis adhibetur in ſophiſmatis aliqua pręmiſſa falſa conſtantibus; quibus cũ
numeratur Sophiſma petitionis principij, neganda enim ſimpliciter eſt ea propoſitio, in qua
principiũ petitur, ſiquidẽ in alia ſimili negata eſt; & ſophiſmara ignorationis Elenchi, quæ con-
tradictionis negatione ſoluuntur. Non ſolum, inquam, hæc ſolutio continetur, ſed illa etiã, quæ
per diſtinctionem traditur, ſemper enim aliqua diſtinctionis pars negatur; atque hoc modo ſol-
uenda ſunt Sophiſmata ex ęquiuocatione, ambiguitate, compoſitione, diuiſione, & accentu, qui-
bus adde Sophiſinata ex pluribus interrogationibus, quaſi vna, hæc enim tam diſtinctione, quã
tot reſponſionibus adhibitis, quot implicitæ ſunt interrogationes, enodantur.
Quando Sophiſmata in forma peccant, admiſsis aſſumptionibus, & negata conſequentia di-
77Sophiſmata
quæ in for-
ma peccant,
quo modo
ſoluenda.
De Sophiſ-
matis ad ali
os quatuorfi
nes pertinẽ-
tious. luuntur: talia ſunt, quæ ex figura dictionis, ex accidente, ex conſequente, aut ex non cauſa vt cau
ſa appellantur. Sophiſmata vero ad quatuor fines vltimo loco poſitos ordinata, etſi determina-
tam ſolutionis legẽ non habeant, facile tamen a quouis eludi poſſunt; illud tamen, quod in nuga
tionẽ cõpellit, docet Ariſt. cap. 6. ſoluendum eſſe negando integram definitionem loco nominis
poni oportere, ne ita in definiendo eadem verba, quibus res nominata eſt, repetere cogaris. Alia
Sophiſmata, quæ àveteribus inſolubilia dicebantur, partim à nobis in primo deInterpretatione
libro, cum de Enuntiationis veritate diſputaremus, explicata ſunt; partim nullo negotio refel-
luntur; quare & captionunt, & totius Dialecticæ finis hic eſto, in laudem, & honorem Sanctiſsi-
mæ Trinitatis, Beatiſsimæque Virginis Deiparæ.
77Sophiſmata
quæ in for-
ma peccant,
quo modo
ſoluenda.
De Sophiſ-
matis ad ali
os quatuorfi
nes pertinẽ-
tious. luuntur: talia ſunt, quæ ex figura dictionis, ex accidente, ex conſequente, aut ex non cauſa vt cau
ſa appellantur. Sophiſmata vero ad quatuor fines vltimo loco poſitos ordinata, etſi determina-
tam ſolutionis legẽ non habeant, facile tamen a quouis eludi poſſunt; illud tamen, quod in nuga
tionẽ cõpellit, docet Ariſt. cap. 6. ſoluendum eſſe negando integram definitionem loco nominis
poni oportere, ne ita in definiendo eadem verba, quibus res nominata eſt, repetere cogaris. Alia
Sophiſmata, quæ àveteribus inſolubilia dicebantur, partim à nobis in primo deInterpretatione
libro, cum de Enuntiationis veritate diſputaremus, explicata ſunt; partim nullo negotio refel-
luntur; quare & captionunt, & totius Dialecticæ finis hic eſto, in laudem, & honorem Sanctiſsi-
mæ Trinitatis, Beatiſsimæque Virginis Deiparæ.
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib