Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
251
251 (249)
252
252 (251)
253
253 (251)
254
254 (252)
255
255 (253)
256
256 (254)
257
257 (255)
258
258 (254)
259
259 (255)
260
260 (258)
< >
page |< < (253) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e79164" type="section" level="1" n="117">
          <pb o="253" file="0255" n="255" rhead="EXPLANATIO CAP. III. DE REGVLIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e79220" type="textflow-1" level="2" n="1">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79226" xml:space="preserve">
                <lb/>
              catur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79231" xml:space="preserve"> quidam enim homo, & homo eſt, & etiam animal.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79234" xml:space="preserve"> Eorum
                <lb/>
              quæ ſunt diuerſa genere, & non ita ſe babent, vt alterum ſub alte-
                <lb/>
              ro collocetur, diuerſæ ſunt ſpecie differentiæ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79241" xml:space="preserve"> vt animalis atque
                <lb/>
              ſcientiæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79246" xml:space="preserve"> Animalis nanque differentię ſunt, greßibile, & bipes &
                <lb/>
              volatile, degenque in aquis, ſcientiæ verò nulla ex bis eſt differen
                <lb/>
              tia:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79254" xml:space="preserve"> non enim boc ſcientia à ſcientia differt, quod ſit bipes.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79257" xml:space="preserve"> Eorum
                <lb/>
              verò generum, quorum alterum ſub altero collocatur, eaſdem eſſe
                <lb/>
              differentias nibil obſtat:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79264" xml:space="preserve"> ſupera enim de ſuis inſeris prædicantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79267" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quare quotquot differentiæ prædicati ſunt, totidem erunt & ſub-
                <lb/>
              iecti.</s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e79279" type="textflow-2" level="2" n="2">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79285" xml:space="preserve">
                <lb/>
              & quę:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79290" xml:space="preserve"> quo loco tres ſunt expoſitiones, prima Simplicij & Boætij, arbitrantium propoſitionẽ
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0255-01" xlink:href="note-0255-01a" xml:space="preserve">Prima &
                  <lb/>
                Germana ex
                  <lb/>
                poſitio.</note>
              intelligi deprędicato eſſentiali, & in quid, quaſi illius ſenſus ſit, quando aliquid prædicatur de
                <lb/>
              aliquo ſubiecto eſſentiali, & in quæſtione Quid eſt, omnia eſſentialia attributa prædicati, eſſen
                <lb/>
              tialiter enuntiantur de ſubiecto;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79301" xml:space="preserve"> Verbi cauſa, quia animal aſſirmatur de homine in quid, &
                <lb/>
              eſſentialia animalis attributa ſunt eſſe viuens, eſſe corporeum, eadem ſunt de eſſentia hominis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79306" xml:space="preserve">
                <lb/>
              neque in oppoſitum vila inſtantia afferri poteſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79311" xml:space="preserve"> Hæc viderur eſſe germana contextus inter-
                <lb/>
              pretatio.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79317" xml:space="preserve"> Nam Ariſtoteles eodem modo ſumere debet (dici de ſubiecto) hic, & proximo Ca-
                <lb/>
              pite, ſiquidem eius doctrinam proſequitur, magiſque explicat, ſed [dici de ſubiecto] ibi, ſigni
                <lb/>
              ficat prædicari in Quid;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79324" xml:space="preserve"> ergo idem ſignificabit hoc loco.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79327" xml:space="preserve"> Deinde, hæc Regula, cæterorum etiã
                <lb/>
              Interpretum confeſsione, traditur gratia cognoſcendæ profunditatis Prędicamentalis, ſed pro
                <lb/>
              funditas viſitur inter ſuperiora & inferiora, ergo Regula intelligitur de prædicatione ſuperio
                <lb/>
              rum & inferiorum;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79336" xml:space="preserve"> hæc expoſitio ad mentem Philoſophi, contextumque explicandum ſatis
                <lb/>
              ſit, doctrinæ cauſa afferendæ ſunt aliæ.</s>
            </p>
            <note position="right" xml:space="preserve">Secunda ex-
              <lb/>
            poſitio.</note>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79359" xml:space="preserve">Secunda igitur interpretatio eſt Ammonij, Veneti, Toleti, & plurium Recentiorũ, qui ita
                <lb/>
              exponunt;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79364" xml:space="preserve"> Quando prædicatum dicitur eſſentialiter de aliquo ſubiecto, ſiue in Quid, ſiue in
                <lb/>
              Quale, omne attrib utum eſſentiale prædicato, eſt etiam eſſentiale ſubiecto;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79369" xml:space="preserve"> Quæ doctrina re
                <lb/>
              ipſa veriſsima eſt, & menti Ariſtotelis facile accomodatur;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79374" xml:space="preserve"> nam cap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79377" xml:space="preserve"> de ſubſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79381" xml:space="preserve"> probat differen
                <lb/>
              tiam prædicari de indiuiduis, quia prædicatur de ſpecie, & reſert hoc documentum, quare in
                <lb/>
              telligere illud videtur de quouis prædicato eſſentiali.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79392" xml:space="preserve">Tertia expoſitio om
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0255-03" xlink:href="note-0255-03a" xml:space="preserve">Tertia expo-
                  <lb/>
                ſitio, quæ va
                  <lb/>
                riè etiam ab
                  <lb/>
                Auctoribus
                  <lb/>
                explicatur.</note>
              niũ latiſsima, eſt Pro-
                <lb/>
              nuntiatum intelligi de
                <lb/>
              quouis prædicato, tàm
                <lb/>
              eſſentiali quàm accidẽ
                <lb/>
              tali, ſed in ea eſt non
                <lb/>
              nulla diuerſitas;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79410" xml:space="preserve"> nam
                <lb/>
              Albertus & Androni-
                <lb/>
              cus à Simplicio rela-
                <lb/>
              tus ita exponunt, Quã-
                <lb/>
              do aliquid verè prędi-
                <lb/>
              catur de aliquo, quid-
                <lb/>
              quid dicitur in Quid
                <lb/>
              de prædicato, dicitur
                <lb/>
              etiam de ſubiecto, eò ſcilicet modo, quo dicitur ipſum prædicatum, Verbi cauſa, quia albũ præ
                <lb/>
              dicatur accidentaliter de Homine, & coloratum aſſirmatur in Quid de albo, affirmatur accidẽ
                <lb/>
              raliter de Homine.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79434" xml:space="preserve"> Burlęus verò, & alij ſic explicant.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79437" xml:space="preserve"> Quando aliquid verè prædicatur de ſub
                <lb/>
              iecto, quidquid vniuerſim dicitur de prædicato, dicitur etiam de ſubiecto.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79442" xml:space="preserve"> Sed vtrouis modo,
                <lb/>
              in hac tertia expoſitione pronuntiatum accipiatur, niſi aliqua adhibeatur moderatio, inſtãtias
                <lb/>
              patitur;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79450" xml:space="preserve"> nam album dicitur accidentaliter de Homine, & color prædicatur in quæſtione Quid
                <lb/>
              eſt de albo, nec tamen affirmatur de Homine:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79455" xml:space="preserve"> item animal enuntiatur de Homine, & Genus
                <lb/>
              prędicatur de animali, non autem de Homine.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79460" xml:space="preserve"> Denique Diſsylabum dicitur de Genere, & non
                <lb/>
              dicitur de animali, de quo Genu
                <unsure/>
              s prędicatur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79484" xml:space="preserve">Tribus porro moderationibus opus eſt, vt tertia expoſitio quoad vtrunque ſenſum, vera ſit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79487" xml:space="preserve">
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0255-04" xlink:href="note-0255-04a" xml:space="preserve">Tertia expo-
                  <lb/>
                ſitio quomo-
                  <lb/>
                do ſit vera.
                  <lb/>
                Auicẽna do-
                  <lb/>
                cumentū ex
                  <lb/>
                hoc deductũ.</note>
              Prima, vt quod dicitur de prædicato affirmetur vniuerſe de toto.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79494" xml:space="preserve"> Secũda, vt alioqui non habeat
                <lb/>
              maiorem cum ſubiecto connexionem.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79499" xml:space="preserve"> Tertia ne varietur ſuppoſitio, ſeu, vt non dicatur de prę
                <lb/>
              dicato vt diſtinguitur à ſubiecto.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79504" xml:space="preserve"> Deſectu primæ conditionis, non ſequitur, Homo eſt animal,
                <lb/>
              animal eſt irrationale, ergo homo eſt irrationalis, quoniã irrationale non dicitur de toto ani-
                <lb/>
              mali.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79512" xml:space="preserve"> Defectu ſecundæ non procedit, hoc Genns eſt eſſentialiter vniuerſale, vniuerſale eſt ac-
                <lb/>
              cidentaliter Genus;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79517" xml:space="preserve">ergo hoc Genus eſt accidentaliter Genus;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79520" xml:space="preserve"> item Homo eſt contingenter al-
                <lb/>
              bus, album eſt eſſentialiter quale, ergo Homo eſt contingenter qualis, etenim Genus aliunde
                <lb/>
              habet ſtrictiorem nexum, cum hoc genere, & quale cum Homine, quam ratione vniuerſalis,
                <lb/>
              vel albedinis, vt in prædicabilibus explicatum eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79529" xml:space="preserve"> Defectu tertiæ procedunt inſtantiæ contra
                <lb/>
              tertiam expoſitionem allatę, nam in omnibus variatur ſuppoſitio, ſiue ſumitur prædicatũ, quã-
                <lb/>
              do ſubijcitur, vt diſtinctum à ſubiecto, de quo alioqui prædicatur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79555" xml:space="preserve">Ex hoc documento elicuerunt Auicenna, & alij antiqui aliud negatiuum in hunc modum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79558" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quando aliquid prædicatur de aliquo, quidquid negatur de prædicato, negatur etiã de ſubie-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0255-05" xlink:href="note-0255-05a" xml:space="preserve">Auicenna.</note>
                <note position="right" xlink:label="note-0255-06" xlink:href="note-0255-06a" xml:space="preserve">Auicẽnæ do-
                  <lb/>
                cumentum
                  <lb/>
                quomodo ſit
                  <lb/>
                verum.</note>
              cto.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79569" xml:space="preserve"> Verb.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79572" xml:space="preserve">c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79575" xml:space="preserve">quia color prædicatur de albedine, & quantitas negatur de colore, negatur etiã de
                <lb/>
              albedine.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79581" xml:space="preserve"> Hoc documentum, vt verum ſit, ijſdem conditionibus, quibus aſſirmatiuum limitan
                <lb/>
              dum eſt, alioqui ſæpe deſiciet, vt exemplis cuilibet obuijs facile oſtendi poteſt.</s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>