Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
251
251 (249)
252
252 (251)
253
253 (251)
254
254 (252)
255
255 (253)
256
256 (254)
257
257 (255)
258
258 (254)
259
259 (255)
260
260 (258)
< >
page |< < (254) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e79164" type="section" level="1" n="117">
          <pb o="254" file="0256" n="256" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e79607" type="textflow-2" level="2" n="3">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79613" xml:space="preserve">Recentiores ex eodem pronuntiato, eliciunt eas argumentandi formas quas Cicero acerua-
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0256-01" xlink:href="note-0256-01a" xml:space="preserve">Acerualis as
                  <lb/>
                gumentan-
                  <lb/>
                di forma, ſeu
                  <lb/>
                de primo ad
                  <lb/>
                v
                  <unsure/>
                ltimum.
                  <lb/>
                Secundi do-
                  <lb/>
                cumenti ex-
                  <lb/>
                plicatio.
                  <lb/>
                Genera qui-
                  <lb/>
                bus modis di
                  <lb/>
                uerſa ſint.
                  <lb/>
                Multorũ ax-
                  <lb/>
                plicatio in
                  <lb/>
                primam par
                  <lb/>
                tem regulæ.
                  <lb/>
                Eius reſuta-
                  <lb/>
                tio.
                  <lb/>
                Genera pri-
                  <lb/>
                mæ regulæ
                  <lb/>
                partis nõ ha
                  <lb/>
                bent eaſdem
                  <lb/>
                diſſerentias.
                  <lb/>
                Altera eiuſ-
                  <lb/>
                dem partis
                  <lb/>
                expoſitio.
                  <lb/>
                Vera docu-
                  <lb/>
                mentr expli-
                  <lb/>
                catio.</note>
                <note position="right" xlink:label="note-0256-02" xlink:href="note-0256-02a" xml:space="preserve">Cicere.</note>
              es, Græci ſoritas, noſtri vocant de primo ad vltimum, & per primam regulam ante prædica-
                <lb/>
              mentalem:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79624" xml:space="preserve"> veluti, ſi homo eſt, animal eſt, ſi animal eſt, corpus eſt, ſi corpus eſt, ſubſtantia eſt,
                <lb/>
              ergo ſi homo eſt, ſubftantia eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79629" xml:space="preserve"> De quibus plura in 6.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79632" xml:space="preserve"> libro inſtitutionum dicta ſunt.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79707" xml:space="preserve">Eorum que ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79710" xml:space="preserve">] Hoc eſt ſecundum documentum latitudini prædicamentotum cognoſcen
                <lb/>
              dæ accõmodatum, vt patet:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79715" xml:space="preserve"> eius duæ ſunt partes.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79718" xml:space="preserve"> Eæ vt intelligantur, aduertendum eſt tribus mo
                <lb/>
              dis dici aliqua geera diuerſa, primo & proprijſsimè, quę in diuerſis prędicamentis collocãtur,
                <lb/>
              vt animal, & Scientia;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79725" xml:space="preserve"> Secundò cum pertinent ad idem prædicamentum, vnum camen ſub alte-
                <lb/>
              ro non conſiſtit, vt animal, & planta:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79731" xml:space="preserve"> tertiò cum in eodem prædicamento ſunt, & vnum ſub al-
                <lb/>
              tero collocatur, vt animal, & viuens, quorum poſterius in priori continetur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79739" xml:space="preserve">Sunt ergo qui priorem regulæ partem intelligant de generibus, tàm primo, quàm ſecundo
                <lb/>
              mo do diuerſis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79744" xml:space="preserve"> poſteriorem verò de generibus tertio modo diuerſis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79747" xml:space="preserve"> cui interpretationi ſatiſ-
                <lb/>
              faciet Argiropoli verſio, nam generibus, tàm primo, quàm ſecundo modo diuerſis conuenit
                <lb/>
              non collocari ſub altero, & ſola genera tertio modo diuerſa vnum ſub altero collocatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79754" xml:space="preserve"> Hæc
                <lb/>
              tamen expoſitio, & Peripateticis omnibus, & Ariſtoteli aduer ſatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79759" xml:space="preserve"> quia cum Ariſtoteles in
                <lb/>
              ſecunda parte regulæ doceat nihil obſtare, quominus eædem ſint diſſerentiæ diuerſorum gene-
                <lb/>
              rum ſubalternatim poſitorum, planè indicat genera, quę in prima parte regulę comprehendũ
                <lb/>
              tur, non poſſe eaſdem habere differentias, alioqui nullum conſtituiſſet diſcrimen inter genera,
                <lb/>
              quæ in priori regulę parte, & quæ in poſteriori continentur, ſiquidem genera diuerſa, ſecũdo
                <lb/>
              modo eaſdem habent diſterentias conſtitutiuas, vt explicabimus;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79773" xml:space="preserve"> Accedit Ariſtotelem in con-
                <lb/>
              firmationem primæ partis ſolum attuliſſe exemplum generum primo modo diſsidentium nimi
                <lb/>
              rum animal, & Scientia.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79784" xml:space="preserve">Potius ergo dicendum priorem documenti partem intelligi de generibus, primo duntaxat
                <lb/>
              modo diuer ſis;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79789" xml:space="preserve"> poſteriorem de reliquis quæ interpretatio, licet ægre aptari poſsit verſioni A
                <gap/>
              -
                <lb/>
              giropoli, optimeè tamen conuenit cum Boætij translatione, quæ cum Græco contextu hoc loco
                <lb/>
              planè conſentit, & ſic habet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79798" xml:space="preserve"> Diuerſorum genetum, & non ſubalternatim poſicorum, diuerſæ
                <lb/>
              ſunt ſpecie;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79803" xml:space="preserve"> diffe:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79806" xml:space="preserve">
                <unsure/>
              entiæ, ſubalternatorum verò nihil prohibet eaſdem eſſe differentias.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79811" xml:space="preserve"> Genera
                <lb/>
              autem ſubalternatim poſita, interdum vocantur ſolum ea, quorum alterum collocatur ſub alte-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0256-03" xlink:href="note-0256-03a" xml:space="preserve">Ariſtotel.</note>
              ro;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79820" xml:space="preserve"> interdū tamen tam pro his, quā pro illis ſumuntur, quæ collocantur ſub vno tertio;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79823" xml:space="preserve"> & hoc
                <lb/>
              poſteriori modo ſumit Ariſtoteles hoc loco genera ſubalternatim poſita, vt colligitur ex primo
                <lb/>
              Topi.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79830" xml:space="preserve"> c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79833" xml:space="preserve"> 13.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79836" xml:space="preserve"> vbi eand reperies doctrinam;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79840" xml:space="preserve"> nomine generum, non ſubalternorum ſolum compre-
                <lb/>
              hendit ea, quæ nec vnum ſub altero, nec ambo ſub vno tertio collocantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79845" xml:space="preserve"> Quo ſit vt ſubalter
                <lb/>
              nata appellet tam ea, quorum alterum conſtituitur ſub altero, quam quæ ſub vno tertio diſpo
                <lb/>
              ſita ſunt, qualia habentur genera, ſecundo & tertio modo diuerſa.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79861" xml:space="preserve">Senſus igitur documenti hic eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79864" xml:space="preserve"> Generum primo modo diuerſorum, diuerſæ funt ſpecie,
                <lb/>
              ideſt ratione, & natura differentiæ;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79869" xml:space="preserve"> nam inter differentias non eſt propria diſtinctio ſpecifica:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79872" xml:space="preserve">
                <lb/>
              eorum vero generum quorum alterum collocatur ſubaltero, vel ambo ſub vno tertio nihil ob-
                <lb/>
              ſtat, quominus eædem ſint differentiæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79879" xml:space="preserve"> Dixi non obſtare differentias eſſe eaſdem, non verò
                <lb/>
              id aſſerui, quia licèt in generibus, quorum vnum eſt ſub alio, eædem differentiæ includantur
                <lb/>
              præter vltimam:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79887" xml:space="preserve"> in ijs tamen, quæ ſub vno tertio ſunt, aliquando ſunt eædem differentiæ, qui-
                <lb/>
              bus conſtituitur illud tertium genus, ſub quo exiſtunt, vt videre eſt in animali, & planta, in
                <lb/>
              quibus reperiuntur differentiæ corporis, aliquando nullæ ſunt, vt patet in corpore, & ſpiritu,
                <lb/>
              omnibuſque alijs generibus ſub gradu ſummo immediatè conſtitutis, hęc enim nullius diffe-
                <lb/>
              rentiæ communione participant.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79901" xml:space="preserve">Docemur hac regula, quoties in diuerſis categorijs ad latera digredimur, non poſſe nos in-
                <lb/>
              currere in eaſdem natura differentias, quantumuis in eaſdem ſimilitudine incidamus, quoniam
                <lb/>
              vt Simplicius, & Ammonius annotarunt, quę in diuerſis categorijs exiſtunt, interdum ſortiun-
                <lb/>
              tur eaſdem differentias non natura, & ratione, ſed nomine & quadam ſimilitudine, vt patet
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0256-04" xlink:href="note-0256-04a" xml:space="preserve">Simplicius.
                  <lb/>
                Ammonius.</note>
              in animali, & ſcientia, quę diuiduntur per rationale;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79914" xml:space="preserve"> & in corpore de prędicamento ſubſtan-
                <lb/>
              tię, & corpore de prędicamento quantitatis, quę habent pro difterentia corporeum, ſed tam ra
                <lb/>
              tionale quam corporeum ſunt diuerſę naturæ, & rationis.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79921" xml:space="preserve"> Huius rei vniuerſalis ratio ſumen-
                <lb/>
              da eſt ex doctrina Ariſtotelis 7.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79926" xml:space="preserve"> Metaphyſ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79929" xml:space="preserve"> tex.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79933" xml:space="preserve"> 43.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79936" xml:space="preserve"> differentia pedū non eſt quælibet, ſed foſsio;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e79939" xml:space="preserve">
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0256-05" xlink:href="note-0256-05a" xml:space="preserve">Ariſteteles
                  <unsure/>
                </note>
              vbi ait nullũ genus diuidi per differentias extraneas, quando autem genera ſunt diuerſa, ſi diffe
                <lb/>
              rentiæ forent eędem, neceſſario reſpectu vnius eſſent extraneę.</s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>