Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (280) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e87112" type="section" level="1" n="130">
          <pb o="280" file="0282" n="282" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e87325" type="textflow-1" level="2" n="1">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87331" xml:space="preserve">
                <lb/>
              eſt aliorum aliquid eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87336" xml:space="preserve"> Secundarũ verò ſubſtantiarũ, magis
                <note position="right" xlink:label="note-0282-01" xlink:href="note-0282-01a" xml:space="preserve">Text. 3.</note>
              ſubſtantia eſt ſpecies quàm genus:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87343" xml:space="preserve"> propinquior enim eſt primæ
                <lb/>
              ſubſtantiæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87348" xml:space="preserve"> Siquis enim prima ſubſtantia quid ſit edat, euidentiùs
                <lb/>
              conuinientiuſque reddiderit, ſi ſpeciẽ quàm genus reddat:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87353" xml:space="preserve"> vt bo-
                <lb/>
              minem quendã manifeſtius aßignabis bominem, pòtius quàm ani
                <lb/>
              mal aßignans:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87361" xml:space="preserve"> illud enim proprium magis cuiuſdam bominis, boc
                <lb/>
              autem communius.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87366" xml:space="preserve"> Et cum quandam arborem aßignauerit, mani
                <lb/>
              feſtius aßignabit, arborem asſignando, quàm plantam.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87371" xml:space="preserve"> Prætereà
                <lb/>
              primæ ſubſtantiæ ideò quòd alijs omnibus ſubijciuntur, & omnia
                <lb/>
              alia deipſis vel prædicantur, vel in ipſis ſunt, ea gratia primæ
                <lb/>
              ſubſtantiæ maximè dicuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87380" xml:space="preserve"> Vt autẽ primæ ſubſtantiæ ad omnia
                <lb/>
              ſe babent cætera, ita ſe ſpecies ad genus babet:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87385" xml:space="preserve"> ſubijcitur enim ſpe
                <lb/>
              cies generi:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87390" xml:space="preserve"> genera enim de ſpeciebus prædicantur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87394" xml:space="preserve"> ſpecies autem
                <lb/>
              cum generibus non conuertuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87399" xml:space="preserve"> Quare & ex his ſpecies genere
                <lb/>
              ſubſtãtia magis eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87404" xml:space="preserve"> Ipſarum verò ſpecierũ quæcunque genera nõſunt altera magis altera ſubſtantia nulla eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87409" xml:space="preserve"> Nibilo enim accõ
                <lb/>
              modatius aſsignabis de quodam bomine bominẽ aſsignando, quã
                <lb/>
              de quodam equo equum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87416" xml:space="preserve"> Similiter autem & in primis ſubſtan- tijs, nulla magis altera ſubſtant a eſt:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87421" xml:space="preserve"> nibilo enim magis quidam
                <lb/>
              bomo ſubſtantia eſt, quã bos quidã.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87427" xml:space="preserve"> Merito igitur poſt primas ſubſtantias, ſolæ aliorum omnium ſpecies generaque ſecundæ ſub
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0282-02" xlink:href="note-0282-02a" xml:space="preserve">Text. 4.</note>
              ſtantiæ dicũtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87436" xml:space="preserve"> Sola enim bæc, eorumquæ prædicantur pri-
                <lb/>
              mam ſubſtantiam indicant:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87441" xml:space="preserve"> quendam enim bominem ſi quis ediſ-
                <lb/>
              ſerat quid ſit, ſpeciem, aut genus accommodatè demonſtrabit &
                <lb/>
              manifeſtius quid ſit, facies, bominẽ quã animal attribuẽdo.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87448" xml:space="preserve"> Alio-
                <lb/>
              rum verò omnium quicquid attribuat quis, tribuet extranee ve-
                <lb/>
              lut album, aut currit, aut aliud quodcũque buiuſmodi depromen
                <lb/>
              do.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87457" xml:space="preserve"> Quare meritò bæ ſolæ aliorum ſecundæ ſubſtantiæ dicuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87460" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Ad bæc primæ ſubſtantiæ eò quod alijs omnibus ſubijciuntur, &
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e87481" type="textflow-2" level="2" n="2">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87487" xml:space="preserve">
                <lb/>
              & latius patet, quã hoc loco deſeruire poſsit, cũ ad accidentia ſe fundat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87492" xml:space="preserve"> Secunda eſt propria, ſi
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0282-03" xlink:href="note-0282-03a" xml:space="preserve">Tertiæ &
                  <lb/>
                quartæ.</note>
              quidẽ ſeparat totã naturā ſubſtantiarũ ab accidentibus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87499" xml:space="preserve"> Tertia, magis propria.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87502" xml:space="preserve"> Quarta, proprijſ-
                <lb/>
              ſima, nam ſubſtantia eſt ens per ſe exiſtens, at per ſe exiſtere perfectius conuenit ſubſtātijs cõ-
                <lb/>
              pletis, quã incōpletis, quia paucioribus egent adminiculis ad per ſe exiſtendum:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87509" xml:space="preserve"> inter cõpletas
                <lb/>
              verò multo perfectius conuenit ſingulaiibus, quę non exiſtunt per inferiora, vt vniuerſales, ſed
                <lb/>
              per ſe immediatè, & in actu exercito, atq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87517" xml:space="preserve"> hac de cauſa dixit ſtatim initio Ariſtoteles ſubſtãtiã
                <lb/>
              ſingularẽ dici proprijſsimè, & maxime ſubſtantiã.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87522" xml:space="preserve"> Nos tamen deinceps ſubſtantiam, niſi expri
                <lb/>
              matur ſingularis, ſeu prima, in tertia acceptione cum Philopho vſurpabimus.</s>
            </p>
            <note position="left" xml:space="preserve">Definitionis
              <lb/>
            primæ ſub-
              <lb/>
            ſtantiæ expli
              <lb/>
            catio.</note>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87547" xml:space="preserve">Subindicata igitur ſub
                <lb/>
              ſtantiæ diuiſione in pri-
                <lb/>
              mã, & ſecundam, de qua
                <lb/>
              poſteà diſſeremus, pri-
                <lb/>
              mam ſic deſinit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87558" xml:space="preserve"> Prima
                <lb/>
              ſubſtãtia eſt, quæ nec de
                <lb/>
              ſubiecto aliquo dicitur,
                <lb/>
              neq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87567" xml:space="preserve"> in ſubiecto aliquo
                <lb/>
              eſt;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87572" xml:space="preserve"> loco generis intelli-
                <lb/>
              gitur ens prædicamenta
                <lb/>
              le, qua parte excludũtur
                <lb/>
              omnia incõpleta, ſiue ac
                <lb/>
              cidentia, ſiue ſubſtantię,
                <lb/>
              vt diſſerentię Metaphy-
                <lb/>
              ſicæ, materia, & forma,
                <lb/>
              &c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87590" xml:space="preserve"> Item ens inſinitum,
                <lb/>
              Deus ſcilicet optimus
                <lb/>
              maximus, & diuinæ per
                <lb/>
              ſonæ, quibus cæterę defi
                <lb/>
              nitionis partes conueni-
                <lb/>
              unt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87604" xml:space="preserve"> Cũ ſubditur (nec de
                <lb/>
              ſubiectovllo dicitur) ex-
                <lb/>
              cluduntur omnes naturę
                <lb/>
              vniuerſales cõpletæ, tã
                <lb/>
              accidentium, quã ſubſtã
                <lb/>
              tiarũ, quia prædicantur
                <lb/>
              de inferioribus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87620" xml:space="preserve"> Deniq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87623" xml:space="preserve">
                <lb/>
              [nec in ſubiecto eſt] reij
                <lb/>
              cit accidẽtia ſingularia,
                <lb/>
              q́ iuxta ſecũdicap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87632" xml:space="preserve"> doctri
                <lb/>
              nã in ſubiecto exiſtunt.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87641" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quidam homo &c.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87648" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Hæc afferuntur loco exẽ
                <lb/>
              pli pro ijs, pro quibus ve
                <lb/>
              rificantur, ſcilicet proSo
                <lb/>
              crate, & Platone, nã ſub
                <lb/>
              ca forma nõ ſunt primæ
                <lb/>
              ſubſtantiæ prædicamen
                <lb/>
              tales, ſed vaga indiuidua
                <lb/>
              vt poſteà dicemus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87670" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Secundæ verò ſubſtantiæ.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87677" xml:space="preserve">Hæc eſt ſecundarum ſubſtantia:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87680" xml:space="preserve"> um definitio, in qua loco generis
                <lb/>
              collocandum eft ens prædicamentale, perinde atque in præcedente definitione, ita vt tota defini
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0282-05" xlink:href="note-0282-05a" xml:space="preserve">Explicatio
                  <lb/>
                deſinitionis
                  <lb/>
                ſecundæ ſub-
                  <lb/>
                ſtantiæ.</note>
              tio ſic proponatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87689" xml:space="preserve"> Secundæ ſubſtantiæ ſunt entia prædicamentalia, quæ ſunt genera, & ſpecies,
                <lb/>
              in quibus inſunt primæ, id eſt ſub quibus primæ coercentur, vt propria inferiora.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87694" xml:space="preserve"> Prima deſini
                <lb/>
              tionis parte excluduntur omnia, quæ in proxima definitione.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87700" xml:space="preserve"> Secunda reijciuntur ſingularia cõ
                <lb/>
              pleta, & prædicamentalia, quæ in prima parte cõtinebantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87705" xml:space="preserve"> Per tertiã abijcies accidẽtia vniuer
                <lb/>
              ſalia, quanuis enim de primis ſubſtantijs vniuerſaliter aſſirmantur, earum tamen genera, & ſpe-
                <lb/>
              cies non ſunt, ſed propria, vel accidentia.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87727" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Manifeſtum autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87735" xml:space="preserve">Quoniã dixit ſolas ſecundas ſubſtãtias eſſe genera, & ſpecies primarũ,
                <lb/>
              reddit huius rei cauſã ex doctrina capitis ſecũdi, vbi hoc diſcrimẽ ſtatuit inter dici de ſubiecto,
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0282-06" xlink:href="note-0282-06a" xml:space="preserve">Quid ſit dici
                  <lb/>
                de ſubiecto,
                  <lb/>
                & eßeinſub
                  <lb/>
                iecto.</note>
              & eſſe in ſubiecto, quod illud ſit prædicari eſſẽtialiter, & inqm
                <unsure/>
              id de inferiori, hoc vero inhærere
                <lb/>
              ſubiecto, in cuius eſſentia nõ includatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87748" xml:space="preserve">cũ ergo planũ ſit genera, & ſpecies prædicari quidditati
                <lb/>
              ue de ſuis indiuiduis, & hoc inſũ habeãt ſecũdę ſubſtãtiæ, nõ verò accidẽtia, proptereà definiẽdo
                <lb/>
              ſecũdas ſubſtãtias dixit eſſe genera, & ſpecies primarũ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87755" xml:space="preserve"> Qd accidẽtibus cõuenire nõ põt, hæc.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87758" xml:space="preserve">n.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e87762" xml:space="preserve">
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>