Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (282) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e87112" type="section" level="1" n="130">
          <pb o="282" file="0284" n="284" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e88312" type="textflow-1" level="2" n="3">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88318" xml:space="preserve">
                <lb/>
              cantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88323" xml:space="preserve"> A prima nanq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88326" xml:space="preserve"> ſubſtantia, prædicatio nulla eſt, de nullo
                <lb/>
              enim ſubiecto dicitur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88331" xml:space="preserve"> Secundarum verò ſubſtantiarum ſpecies
                <lb/>
              quidem de indiuiduo prædicatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88336" xml:space="preserve"> genus autem, & de ſpecie præ-
                <lb/>
              dicatur, & de indiuiduo.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88342" xml:space="preserve"> Similiter autem, & differentiæ, & de ſpe
                <lb/>
              ciebus, & de indiuiduis prædicantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88347" xml:space="preserve"> Iam verò, & rationem pri-
                <lb/>
              mæ ſubſtantiæ ſpecierum generumque ſuſcipiunt, & ſpecies gene-
                <lb/>
              ris:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88354" xml:space="preserve"> quæcunq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88357" xml:space="preserve"> enim de prædicato dicuntur, eadem, & de
                <gap/>
              ubiecto
                <lb/>
              dicentur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88364" xml:space="preserve"> Similiter autem rationem differentiarum ſuſcipiunt ſpe
                <lb/>
              cies, & indiuidua.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88369" xml:space="preserve"> Vniuoca autem ſunt, quorũ & nomen cõmune
                <lb/>
              eſt, & ratio eadem:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88375" xml:space="preserve"> quare omnia, quæ à ſubſtantijs differentijsq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88378" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ſunt, vniuocè prædicantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88383" xml:space="preserve"> Omnis autem ſubſtantia boc ali-
                <note position="right" xlink:label="note-0284-01" xlink:href="note-0284-01a" xml:space="preserve">Text. 7.</note>
              quid ſignificare videtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88390" xml:space="preserve"> In primis igitur ſubſtantijs indubitabile
                <lb/>
              id verũq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88395" xml:space="preserve"> eſt, hoc aliquid ipſas ſignificare.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88398" xml:space="preserve"> Indiuiduũ enim vnũq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88402" xml:space="preserve">
                <lb/>
              numero eſt, quod ſignificatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88407" xml:space="preserve"> In ſecundis verò ſubſtantijs, ſimili-
                <lb/>
              ter quidem propter appellationis figuram boc aliquid ſignificare
                <lb/>
              videtur, cum quis, aut bominem, aut animal dixerit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88414" xml:space="preserve"> nō tamen eſt
                <lb/>
              verum, ſed quale quid potius ſignificat:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88419" xml:space="preserve"> non eſt enim vnum ipſum
                <lb/>
              ſubiectum, vt ipſa ſubſtantia prima:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88424" xml:space="preserve"> ſed de pluribus ipſe bomo, &
                <lb/>
              animal dicitur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88429" xml:space="preserve"> V erum non quale quid abſolutè ſignificat, per inde ac album:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88435" xml:space="preserve"> nibil enim aliud album, quam quale ſignificat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88438" xml:space="preserve"> At
                <lb/>
              ſpecies, & genus circa ſubſtantiam quale ipſum definiunt:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88443" xml:space="preserve"> qualẽ
                <lb/>
              enim quandam ſubſtantiam ſanè ſignificant.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88448" xml:space="preserve"> Genere tamen ampli-
                <lb/>
              or deſinitio quam ſpecie fieri ſolet, qui nanque animal dicit, is plu-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0284-02" xlink:href="note-0284-02a" xml:space="preserve">Text. 8.</note>
              ra complectitur, quam is, qui bominem dicit Competit præte- reà ſubſtantijs, & nibil ipſis contrarium eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88459" xml:space="preserve"> Primæ nanq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88462" xml:space="preserve"> ſubſtã
                <lb/>
              tiæ, vt alicui bomini, aut alicui animali quidnam contrarium fue-
                <lb/>
              rit?</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88470" xml:space="preserve"> nibil enim prorſus bis aduerſatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88473" xml:space="preserve"> At neq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88476" xml:space="preserve"> ipſi bomini, vel
                <lb/>
              animali contrarium quicquam eſſe videtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88481" xml:space="preserve"> Non tamen boc ſub-
                <lb/>
              ſtantiæ proprium eſt, alijs enim competit, vt qnantitati:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88486" xml:space="preserve"> bicubito
                <lb/>
              enim, aut tricubito nibil contrarium eſſe videtur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88491" xml:space="preserve"> neq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88495" xml:space="preserve"> ipſis decẽ,
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e88513" type="textflow-2" level="2" n="4">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88519" xml:space="preserve">Ad primum conceſſo antecedente, neganda eſt conſequentia, quia Ariſtoteles argumentatur
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0284-03" xlink:href="note-0284-03a" xml:space="preserve">Solationes ob
                  <lb/>
                iectionum.
                  <lb/>
                Ad primam</note>
              à poſteriori, & idem eſt ex eò quòd prima ſubſtantia pluribus ſubſter, inferre ipſam eſſe magis
                <lb/>
              ſubſtantiam, atq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88528" xml:space="preserve"> eſſe magis per ſe exiſtentẽ, quò enim aliquid magis per ſe eſt, eò plura ſuſtinet
                <lb/>
              in ſenſu, qui proximè fuſius explicabitur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88533" xml:space="preserve"> Ad ſecundum reſpondetur, argumentum affirmatiuũ,
                <lb/>
              à ſuperiori ad inferius, & negatiuum ab inferiori ad ſuperius, tunc non valere, quando procedi
                <lb/>
              tur ad inferius determinatum, & ab inferiori determinato, Verb.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88540" xml:space="preserve"> c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88543" xml:space="preserve"> ſi ita concludas, homo eſt al-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0284-04" xlink:href="note-0284-04a" xml:space="preserve">Ad ſecundã.
                  <lb/>
                Ab inferto-
                  <lb/>
                r
                  <unsure/>
                iribus ad
                  <lb/>
                ſuperius,
                  <lb/>
                & è contra
                  <lb/>
                quomodo ar-
                  <lb/>
                gumentandũ</note>
              bus, ergo Socrates, vel Plato eſt albus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88551" xml:space="preserve"> Socrates non eſt niger, ergo homo non eſt niger:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88554" xml:space="preserve"> iſtæ nã-
                <lb/>
              que illationes fallaces ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88559" xml:space="preserve"> Secus eſt quando aſſirmatiuè deſcenditur ad inferius indetermina
                <lb/>
              tum, vel aſcenditur ne-
                <lb/>
              gatiuè nõ ab aliquo in-
                <lb/>
              feriori certo, vel incer-
                <lb/>
              to, ſed ab omnibus ſi-
                <lb/>
              mul.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88572" xml:space="preserve"> Prima enim dedu
                <lb/>
              ctio fundatur in prima
                <lb/>
              regula ante prædicamẽ
                <lb/>
              tali.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88581" xml:space="preserve"> Secunda eſt argu-
                <lb/>
              mentatio à ſufficienti
                <lb/>
              partiũ enumeratione,
                <lb/>
              quę optima eſt, & hoc
                <lb/>
              loco ab Ariſtotele vſu
                <gap/>
                <lb/>
              pata, vt notauit
                <unsure/>
              Alber-
                <lb/>
              tus Magnus tract.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88601" xml:space="preserve"> z.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88605" xml:space="preserve"> c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88608" xml:space="preserve"> 4.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88611" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Ad primam partẽterti
                <gap/>
                <lb/>
              reſpondetur corolariũ
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0284-05" xlink:href="note-0284-05a" xml:space="preserve">Ad sertiam.</note>
              eſſe intelligendũ, quan-
                <lb/>
              do deſtruuntur primæ
                <lb/>
              ſubſtantiæ, quo ad om-
                <lb/>
              nes earũ partes, alioqui
                <lb/>
              ſi altera pars maneat, vt
                <lb/>
              in propoſito exẽplo, ve
                <lb/>
              rũ non eſt, adhuc tamẽ
                <lb/>
              habebit ordinẽ ad pri-
                <lb/>
              mam ſubſtantiã;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88642" xml:space="preserve"> quate-
                <lb/>
              nus illa pars ideò per-
                <lb/>
              ſiſtit, vt aliqua prima
                <lb/>
              ſubſtãtia ex illa coaleſ-
                <lb/>
              cat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88653" xml:space="preserve"> Ad ſecundã paitẽ
                <lb/>
              reſpondet Alberrus ſu
                <lb/>
              prà, Porphyrium loqui
                <lb/>
              de generibus & ſpecie
                <lb/>
              bus quoad eſſentiã, quo
                <lb/>
              ad hanc enim pendere
                <lb/>
              nequit ſuperius ab in-
                <lb/>
              feriori, Ariſtotelẽ verò
                <lb/>
              in pręſẽti, agere de ijſ-
                <lb/>
              dem quo ad exiſtentiã,
                <lb/>
              quã certũ eſt extra ſin-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0284-06" xlink:href="note-0284-06a" xml:space="preserve">Comparãtur
                  <lb/>
                ſecundæ ſub-
                  <lb/>
                ſtantiæ inter
                  <lb/>
                ſe.</note>
              gularia habere nõ poſ-
                <lb/>
              ſe, vt contra Platonẽ in Metaphyſ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88684" xml:space="preserve"> oſtendit, & nos ſupra conuicimus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88730" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Secundarum verò.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88737" xml:space="preserve">Cõparat ſecundas ſubſtantias inter ſe, docetq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88740" xml:space="preserve"> ſpecies eſſe magis ſub-
                <lb/>
              ſtantias, quam genera, quod probat duplici argumento.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88745" xml:space="preserve"> Primò quia propinquius accedunt ad
                <lb/>
              primas ſubſtãtias, eſt enim vniuerſaliter verũ, quod id eſt magis tale, quod propius accedit ad
                <lb/>
              id quod maxime eſt tale, quare ſi ſpecies viciniores quã genera ſunt primis ſubſtãtijs, quæ ma-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0284-07" xlink:href="note-0284-07a" xml:space="preserve">Comparãtur
                  <lb/>
                ſpeciesinfimæ
                  <lb/>
                ſubſiantiarũ
                  <lb/>
                inter ſe.</note>
              ximè ſubſtãtiæ exiſtunt, neceſſe eſt eaſdẽ ſpecies magis ſubſtãtias eſſe, quã earũ genera.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88756" xml:space="preserve"> Primã
                <lb/>
              propoſitionẽ probat ex eo, quòd Species magis explicat naturã primæ ſubſtantię, quã Genus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88762" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Secundò, quoniã quę magis ſubſtant, ſunt magis ſubſtãtię, vt dixit, ſed Speciesmagis ſubſtãt quã
                <lb/>
              Genera, ſiquidem ſubijciuntur ipſis Generibus, ergo magis ſubſtantię ſunt, quã eadẽ genera.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88785" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Ipſarū verò ſpecierum.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88792" xml:space="preserve">Confert ſpecies inſimas ſubſtantiarum inter ſe, affirmatq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88795" xml:space="preserve"> eas eſſe
                <lb/>
              æque ſubſtantias, eò quòd æqualiter declarant naturã primarũ ſubſtantiarũnã ſi quis (inquit)
                <lb/>
              petat quid ſit quidam homo, æque bene reſpondetur per hominem, ac quęrenti quid ſit qui-
                <lb/>
              dam equus, per equum.</s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>