Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (283) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e87112" type="section" level="1" n="130">
          <pb o="283" file="0285" n="285" rhead="EXPLANATIO CAP. V. DE SVBSTANTIA."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e88811" type="textflow-1" level="2" n="4">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88817" xml:space="preserve">
                <lb/>
              neq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88822" xml:space="preserve"> talium cuiquam quicquam aduerſatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88825" xml:space="preserve"> Niſi quiſpiam mul-
                <lb/>
              tum pauco, aut magnum paruo dixerit eſſe contrarium:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88830" xml:space="preserve"> attamen
                <lb/>
              nibil eorum, quæ definitæ ſunt quantitates, cuiquam prorſus ad-
                <lb/>
              uerſari videtur.</s>
            </p>
            <note position="left" xml:space="preserve">Text. 9.</note>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88843" xml:space="preserve"> At verò ſubſtantia non ſuſcipere gradus videtur, vt ſit magis minusvè talis.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88847" xml:space="preserve"> Atq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88850" xml:space="preserve"> non dico ſubſtantiam ſubſtãtia non magis ſub-
                <lb/>
              ſtantiam eſſe:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88855" xml:space="preserve"> hoc enim iam diximus ita eſſe, ſed quanq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88858" xml:space="preserve"> ſubſtantiã
                <lb/>
              id ipſũ quod eſt, non dici magis, ac minus eſſe, ſiveluti ſubſtãtia ea-
                <lb/>
              dem bomo ſit, non eſt magis, ac minus, aut ſe ipſo, aut alio bomo:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88866" xml:space="preserve"> nõ
                <lb/>
              enim alius alio magis bomo eſt, perinde atque albũ aliud alio ma-
                <lb/>
              gis, ac minus eſt album:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88873" xml:space="preserve"> corpus item album magis albũ nunc, quã
                <lb/>
              prius, & calidũ magis nunc calidum ac minus dicitur eſſe:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88878" xml:space="preserve"> ſubſtã
                <lb/>
              tia verò non magis dicitur, nec minus, neque bomo magis nũc bo-
                <lb/>
              mo, quam prius dicitur eſſe, neque cæterorum quicquam omnino
                <lb/>
              quæ ſubſtantiæ ſubeunt rationem, quare patet, ſubſtantiam gradus
                <lb/>
              ſuſcipere non poſſe, vt magis ſit vnquam id quod eſt, atque minus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88892" xml:space="preserve">Maximè verò ſubſtantiæ proprium boc eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88896" xml:space="preserve"> videtur idem
                <note position="right" xlink:label="note-0285-02" xlink:href="note-0285-02a" xml:space="preserve">Text. 10.</note>
              inquã vnumque numero permanens, contrariorũ eſſe ſuſceptiuũ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88901" xml:space="preserve">
                <lb/>
              quale nibil in ijs quæ ſubſtantiæ non ſubeunt rationem proferre
                <lb/>
              poßis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88908" xml:space="preserve"> quod vnum numero cum ſit, recipere in ſe contraria poßit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88911" xml:space="preserve">
                <lb/>
              vt color vnus idemque numero, albus idem ac niger:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88917" xml:space="preserve"> negotiumvè
                <lb/>
              idem numero, bonũ malumque vt dicatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88922" xml:space="preserve"> ac in cæteris ſimiliter,
                <lb/>
              quæcunque ſubſtantia non ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88927" xml:space="preserve"> Subſtantia autem vna eademque
                <lb/>
              numero contrariorum eſt ſuſceptiua, veluti quidã bomo vnus, ac
                <lb/>
              idem interdum fit albus, interdũ niger, & calidus atque frigidus,
                <lb/>
              & vitioſus ac ſtudioſus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88936" xml:space="preserve"> Ad alia verò nulla id ipſũ accommodari
                <lb/>
              videtur, niſi fortaße quiſpiã inſtaret, orationẽ opinionemque di-
                <lb/>
              cens contrariorum eſſe ſuſceptiuas.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88943" xml:space="preserve"> Eadẽ enim oratio falſa, vera-
                <lb/>
              que eſſe videtur, nã ſi vera eſt bæc oratio quempiã inquã, ſedere,
                <lb/>
              ſi ille ſurgat, eadem bæc oratio falſa erit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88950" xml:space="preserve"> Idem & in opinione fieri</s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e88964" type="textflow-2" level="2" n="5">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88970" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Similiter autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88977" xml:space="preserve">Cõparat primas ſubſtantias inter ſe, docetq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88980" xml:space="preserve"> omnes eſſe æque ſubſtãtias,
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-03" xlink:href="note-0285-03a" xml:space="preserve">Comparãtu
                  <gap/>
                  <lb/>
                primæ ſubſt
                  <gap/>
                  <lb/>
                tiæ inter ſe;
                  <lb/>
                Obiectio.</note>
              quod exẽplo tantũ conſirmat:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88987" xml:space="preserve"> ratio tamẽ eſt, quia omnes æq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88990" xml:space="preserve"> indepẽdentes ſunt in exiſtẽdo, cũ
                <lb/>
              nulla egeat ſubiecto, vel inhæſionis, vel prædicationis.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88996" xml:space="preserve"> Oppones;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e88999" xml:space="preserve"> ea dicitur ab Ariſtotele magis
                <lb/>
              ſubſtantia, quæ pluribus ſubſtat, ſed quædam ſpecies pluribus ſubſunt generibus, & accidentibus
                <lb/>
              quam aliæ, nam multo plura genera ſunt in homine, quam in cœlo Martis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89006" xml:space="preserve"> ſimiliter inter pri-
                <lb/>
              mas ſubſtantias pluribus ſubſtat hic homo, quam hoc cęlum Martis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89011" xml:space="preserve"> ergo falſum eſt omnes ſpe-
                <lb/>
              cies inſimas inter ſe, & omnia inter ſe indiuidua eſſe æqualiter ſubſtantias.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89016" xml:space="preserve"> Reſpondetur Ari
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-04" xlink:href="note-0285-04a" xml:space="preserve">Reſponſie.</note>
              ſtotelem nõ docuiſſe illam eſſe magis ſubſtantiã, quæ quomodocunque pluribus ſubſtat, alioqui
                <lb/>
              nõnullę ſpecies eſſent
                <lb/>
              magis ſubſtantiæ, quã
                <lb/>
              aliarũ indiuidua, quia
                <lb/>
              pluribus generibus &
                <lb/>
              accidentibus ſubſunt,
                <lb/>
              ſed quæ pluribus ſub-
                <lb/>
              ſtat in eadem recta ſe
                <lb/>
              rie, quoniam ea, quæ
                <lb/>
              plura ſuſtinẽt in eadẽ
                <lb/>
              recta linea, pauciorib
                <gap/>
                <lb/>
              egẽt vt exiſtant, atque
                <lb/>
              adeo magis per ſe exi
                <lb/>
              ſtunt;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89053" xml:space="preserve"> in quo poſita eſt
                <lb/>
              ratio ſubſtãtiæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89059" xml:space="preserve"> Porro
                <lb/>
              verũ iudiciũ æqualita
                <lb/>
              tis, vel inæqualitatis
                <lb/>
              inter ſubſtãtiaseſt per
                <lb/>
              ſe exiſtere, & pſe ſub-
                <lb/>
              ſtare, id eſt, pauciori-
                <lb/>
              bus ad exiſtendum, &
                <lb/>
              ſubſtandum indigere,
                <lb/>
              & quia omnes inſimæ,
                <lb/>
              ſpecies indiuiduis tan-
                <lb/>
              tum egent ad hæc mu-
                <lb/>
              nera, indiuidua autem
                <lb/>
              nullo egent inferiori,
                <lb/>
              meritò ſpecies inter ſe
                <lb/>
              collatę, æquè ſubſtãtiæ
                <lb/>
              dicuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89094" xml:space="preserve"> Similiter indi
                <lb/>
              uidua cum inter ſe con
                <lb/>
              feruntur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89123" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Merito igitur.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89130" xml:space="preserve">Cõ-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-05" xlink:href="note-0285-05a" xml:space="preserve">Cur ſola g
                  <gap/>
                  <lb/>
                nera, & ſpe
                  <lb/>
                cies ſecundæ
                  <lb/>
                ſuſtantiæ ap
                  <lb/>
                pellantur.</note>
              cludit ex dictis, cur ex
                <lb/>
              omnibus, quæ de primis
                <lb/>
              ſubſtantijs dicuntur, ſo
                <lb/>
              la earum genera, & ſpe-
                <lb/>
              cies, ſecũdas ſubſtantias
                <lb/>
              appellarit, vtitur duplici
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-06" xlink:href="note-0285-06a" xml:space="preserve">1. ratio.
                  <lb/>
                2. ratio.</note>
              argumento.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89152" xml:space="preserve"> Primo, quia
                <lb/>
              hæc tantũ declarant na
                <lb/>
              turam primarum ſub-
                <lb/>
              ſtãtiarum;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89161" xml:space="preserve"> cætera ſuntextranea, intelligit prędicata cõpleta, quæ ponuntur in
                <gap/>
              ecta ſerie alicu
                <lb/>
              ius Prędicamenti, alias non diceret reliqua omnia eſſe extranea, quia diſſerentiæ ſubſtantiales
                <lb/>
              ſunt de ratione primarum ſubſtãtiarum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89170" xml:space="preserve"> Secundò, quemadmodũ primæ ſubftantiæ ſubſtant re-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-07" xlink:href="note-0285-07a" xml:space="preserve">Exponuntu
                  <gap/>
                  <lb/>
                proprietates
                  <lb/>
                ſubſtantiæ
                  <lb/>
                prædicamen
                  <lb/>
                talis.</note>
              liquis omnibus, ita earum genera, & ſpecies omnibus alijs ſubijciuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89178" xml:space="preserve"> Nam omnia acciden
                <lb/>
              dia realia, quę ſunt in primis ſubſtantijs, de illarũ generibus, & ſpeciebus verè prædicãtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89183" xml:space="preserve"> Dixi
                <lb/>
              (accidentia realia) quia intentionalia non eſt neceſſe, vt ſi in primis exiſtunt, de ſecundis etiam
                <lb/>
              prædicentur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89228" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Commune autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89235" xml:space="preserve">Hæc eſt poſterior huius capitis pars, in qua vt explicationem ſubſtan-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0285-08" xlink:href="note-0285-08a" xml:space="preserve">Prima pro-
                  <lb/>
                prie
                  <unsure/>
                tas ex-
                  <lb/>
                planatur.</note>
              tiæ prædicamentalis pleniorem reddat, quaſdas eius proprietates exponit, ſumitque exordium
                <lb/>
              ab ea, quę tanquam præcipua in ſubſtantiæ deſcriptione vſurpatur, ſcilicet, non eſſe in ſubiecto.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89244" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Id oſtendit in vtraque ſubſtantia;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89249" xml:space="preserve"> in prima quidem, ex illius deſcriptione, quæ eſt, non dici neq́
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>