Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (284) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e87112" type="section" level="1" n="130">
          <pb o="284" file="0286" n="286" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e89272" type="textflow-1" level="2" n="5">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89278" xml:space="preserve">
                <lb/>
              videtur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89283" xml:space="preserve"> Nam ſi quiſpiam opinatur quempiã ſedere, ſi ſurgat ille
                <lb/>
              falſo nimirum opinabitur, qui de illo eandem babet opinionem.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89288" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Enim verò ſi quispiam & his illud accommodatum duxerit eſſe,
                <lb/>
              in modo tamen babebit vtique differentiam:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89295" xml:space="preserve"> ſubſtantię enim ipſæ
                <lb/>
              ſui mutatione contrariorum ſunt ſuſceptrices:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89300" xml:space="preserve"> ſi fit enim ex calido
                <lb/>
              quipipam frigidũ, mutatur ſanè, alteratur enim vt patet:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89306" xml:space="preserve"> & ſimi
                <lb/>
              liter ſi nigrum ex albo fit, & ſtudioſum è vitioſo, & in cæteris
                <lb/>
              ſimilimodo, vnum quidque mutationem ſuſcipiens, contrariorũ
                <lb/>
              eſt ſuſceptiuum:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89315" xml:space="preserve"> In oratione verò atque opinione non ita fit, ſed
                <lb/>
              ipſè quidem immobiles penitus manent:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89320" xml:space="preserve"> ſi res autem moueatur,
                <lb/>
              ibi tum euadunt circa ea contraria:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89325" xml:space="preserve"> oratio nanque eadem manet,
                <lb/>
              quempiam inquam ſedere:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89330" xml:space="preserve"> re autem mota, interdum uera, inter-
                <lb/>
              dum falſa fit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89335" xml:space="preserve"> Eadem circa opinionem etiam fiunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89339" xml:space="preserve"> Quare ſaltem
                <lb/>
              hoc quidem modo ſubſtantiæ proprium erit, ipſam ſui mutatione
                <lb/>
              ſuſceptricem cõtr ariorum eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89346" xml:space="preserve"> Quod ſi quiſpiam & hoc acceptet,
                <lb/>
              opinionem vt putet, orationemue ſuſceptiuas contrariorum eſſe,
                <lb/>
              ſcit id ipſum verum non eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89353" xml:space="preserve"> Oratio nanque opiniòue, non quia
                <lb/>
              ſuſcipiunt aliquid, ideo ſuſceptiua contrariorum eſſe dicuntur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89358" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ſed quia circa quippiã aliud accidit aliquid.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89363" xml:space="preserve"> Ex eo nanque vera
                <lb/>
              vel falſa or atio ac opinio dicitur eſſe, quia res ipſa eſt, aut nõ eſt:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89368" xml:space="preserve">
                <lb/>
              non quia ipſæ contrariorum ſunt ſuſceptiuæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89374" xml:space="preserve"> Simpliciter enim à
                <lb/>
              nulla re prorſus aut or atio aut opinio mouetur, quare non erunt
                <lb/>
              ſuſceptiuæ profectò contrariorũ, ſi paßio in ipſis nulla eſſiciatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89381" xml:space="preserve">
                <lb/>
              At ſubſtantia hoc ſuſceptiua contrariorum dicitur eſſe, quòd cõ-
                <lb/>
              traria ſuſcipiatipſa.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89388" xml:space="preserve"> Morbum enim & ſanitatem, nigredinẽ atq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89391" xml:space="preserve">
                <lb/>
              albedinem ſuſcipit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89396" xml:space="preserve"> atque vnum quodque talium ipſa ſuſcipiens,
                <lb/>
              ſuſceptrix contr ariorum dicitur eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89401" xml:space="preserve"> Quare ſubſtantiæ propriũ
                <lb/>
              erit, ipſam vnum idemque numero permanentem, mutatione ſui
                <lb/>
              ſuſceptrisem eſſe contr ariorum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89409" xml:space="preserve"> Sed de ſubſtantia quidem ba-
                <lb/>
              ctenus.</s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e89419" type="textflow-2" level="2" n="6">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89425" xml:space="preserve">
                <lb/>
              e.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89430" xml:space="preserve"> Te in ſubiecto, in ſecunda verò, quia licet de prima ſubftantia dicatur, in ea tamen non eſt ve
                <lb/>
              in ſubiecto;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89435" xml:space="preserve"> nam quæ ſunt in ſubiecto, ſolo nomine de illo prędicantur, ſecundæ autem ſubſtan
                <lb/>
              tiχ nomine & ratione de primis dicuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89440" xml:space="preserve"> Eadem ratione oſtendit hoc attributum conueni-
                <lb/>
              re differentijs ſubſtantiarum, nimirum, quia nomine & ratione de primis dicuntur;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89445" xml:space="preserve"> vnde colli
                <lb/>
              git hanc proprietatem non eſſe rigoroſam comparatione ſubſtantię prædicamentalis, ſeu non
                <lb/>
              convenire quarto modo apud Porphyrium explicato, ſed ſecundo, conuenit enim omni, ſed nõ
                <lb/>
              ſoli, cum conueniat differentijs, & partibus ſubſtantiarum, quæ videri alicui poſſent, inquit, in
                <lb/>
              toto eſſe, vt in ſubiecto, re tamen vera non ſunt, vt earum nomen & ratio indicat, nam quę ſunt
                <lb/>
              in ſubiecto, nõ ſunt ſub
                <lb/>
              iectorũ partes, vt ex ca-
                <lb/>
              pite ſecundo apertũ eſt.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89466" xml:space="preserve">
                <lb/>
              In eſt autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89473" xml:space="preserve">Secun
                <lb/>
              dum attributũ eſt vniuo
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0286-01" xlink:href="note-0286-01a" xml:space="preserve">Secund
                  <gap/>
                pro
                  <lb/>
                prietas, qui-
                  <lb/>
                bus ſubſtan-
                  <lb/>
                tijs, & quo-
                  <lb/>
                modo conue-
                  <lb/>
                nit.</note>
              cè prædicari, prædicatio
                <lb/>
              ne, ſcilicet, directa & ar
                <lb/>
              tificioſa, quod etiam ſub
                <lb/>
              ſtantiarum differentijs
                <lb/>
              conuenire docet, & ita
                <lb/>
              conſirmat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89493" xml:space="preserve"> Omnis præ-
                <lb/>
              dicatio à ſubſtantijs de
                <lb/>
              ducta, aut eſt ſpeciei de
                <lb/>
              indiuiduo, aut Generis,
                <lb/>
              vel differentiæ de ſpecie
                <lb/>
              bus, ſed omnis hæc eſt
                <lb/>
              vniuoca, ergo & c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89509" xml:space="preserve"> probat
                <lb/>
              maiorẽ, quia prima ſub-
                <lb/>
              ſtantia de nullo dicitur,
                <lb/>
              ſecundæ verò & differẽ-
                <lb/>
              tiæ non prædicantur de
                <lb/>
              alijs, quam de inferiori-
                <lb/>
              bus, quę vel ſunt ſpecies
                <lb/>
              vel indiuidua:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89527" xml:space="preserve"> probat Mi
                <lb/>
              norẽ, prædicatio vniuo-
                <lb/>
              ca eſt, quæ ſit nomine, &
                <lb/>
              ratione, ſed genera, ſpe-
                <lb/>
              cies, & differentiæ ita
                <lb/>
              prædicantur, ergo prædi
                <lb/>
              cantur vniuocè.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89544" xml:space="preserve"> Hoc at
                <lb/>
              tributum, ſi cum ſubſtan
                <lb/>
              rijs prædicamentalibus
                <lb/>
              conſeratur, nullo modo
                <lb/>
              eſt proprium, cũ nec om
                <lb/>
              nibus nec ſolis attribua-
                <lb/>
              tur, ſi vero cũ omnibus
                <lb/>
              tàm completis, quàm in
                <lb/>
              completis, eſt proprium
                <lb/>
              primo modo, licèt enim
                <lb/>
              omnibus nõ conueniat,
                <lb/>
              vt explicatum eſt, at competit ſolis;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89570" xml:space="preserve"> nam accidẽtia quanuis de aliquibus vniuocè prædicentur,
                <lb/>
              id tamen non vendicant reſpectu omnium de quibus directè, artificioſe, & tanquam de minus
                <lb/>
              latè patentibus affirmantur, ſiquidem de ſubſtantijs nomine, & ratione prædicari non poſſunt.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89599" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Omnis autem
                <unsure/>
              ſubſtantia.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89608" xml:space="preserve">Tertia proprietas eſt, ſignificare hoc aliquid, ideſt, quidpiam per
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0286-02" xlink:href="note-0286-02a" xml:space="preserve">Tertia pro-
                  <lb/>
                prie
                  <gap/>
                as quo-
                  <lb/>
                me
                  <unsure/>
                do accipiẽ
                  <lb/>
                da.</note>
              ſe omninò exiſtens;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89615" xml:space="preserve"> Quod attributũ vt proponitur, nõ ſubſtantijs, ſed earũ nominibus accõmo-
                <lb/>
              datur, facile tamen in res cadet, ſi pro, ſignificare, intelligas eſſe hoc aliquid;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89620" xml:space="preserve"> conuenit autẽ ſolis
                <lb/>
              primis ſubſtantijs, nã ſecundæ, etſi videantur hoc aliquid eſſe, ideſt per ſe vltimo exiſtere, (vt
                <lb/>
              Plato exiſtimabat) potius tamen ſunt quale quid, hoc eſt, ſubſtãtiæ per modũ qualitatis, ſeu ſor
                <lb/>
              mæ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89629" xml:space="preserve"> quod ſi nomina ſecundarũ ſubſtantiarũ aliquando dicũtur ſignificare hoc aliquid, id accide
                <lb/>
              re docet ob figurã appellationis, vel quia plerũq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89635" xml:space="preserve"> primas ſubſtantias nominibus ſecundarũ voca
                <lb/>
              mus, vt cũ dicimus, noui hominẽ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89640" xml:space="preserve"> vel cũ ſint nomina abſoluta, ſignificant ſecundã ſubſtantiã per
                <lb/>
              ſe, quaſi in nullo exiſteret.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89645" xml:space="preserve"> Hoc attributum ſiue ad nomina, ſiue ad ſubſtantias comparetur, eſt
                <lb/>
              proprium primo modo, cũ ſolis cõtingat ſubſtantijs, & nõ omnibus, vt ex dictis maniſeſtũ eſt</s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>