Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (285) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e87112" type="section" level="1" n="130">
          <pb o="285" file="0287" n="287" rhead="EXPLANATIO CAP. V. DESVBSTANTIA."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e89673" type="textflow-2" level="2" n="7">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89679" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Verum non quale.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89686" xml:space="preserve">Quoniam dixerat ſecundas ſubſtantias eſſe quale aliquid, ne quiſpiã
                <lb/>
              decipiatur eas ſubſtantias à qualitatibus non diſtinguens, hoc inter illas diſcrimen ſtatuit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89691" xml:space="preserve">
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-01" xlink:href="note-0287-01a" xml:space="preserve">Diſcrimẽ no-
                  <lb/>
                tandum.</note>
              Quòd qualitates ſint ſormæ ſubſtantijs extrinſecæ, quibus earum naturę minimè definiuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89698" xml:space="preserve">
                <lb/>
              At ſecundæ ſubſtantiæ ita ſunt formæ ſuorum inferiorum, vt eorum eſſentias conſtituant, &
                <lb/>
              definiant.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89716" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Competit pratereà.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89723" xml:space="preserve">Quartum attributum eſt, ſubſtantiæ nihil eſſe contrarium:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89726" xml:space="preserve"> quod pro-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-02" xlink:href="note-0287-02a" xml:space="preserve">Quarta pro-
                  <lb/>
                prietas.</note>
              bat inductione in omnibus ſubſtantijs, ſumit verò contrarium preſſe, & propriè, (quod quale
                <lb/>
              nam ſit in cap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89735" xml:space="preserve"> decimo ex profeſſo oſtendendum eſt) ſi enim de cõtrario latè, & per accidens ac-
                <lb/>
              cepto loqueretur, non eſt dubium, quin aliquæ ſubſtantię alijs contrarientur, vt ignis aquæ, ſed
                <lb/>
              hæc contrarietas non eſt ex meritis ipſarum ſubſtantiarum, ſed qualitatum, caloris, ſcilicet &
                <lb/>
              frigoris.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89744" xml:space="preserve"> Subdit hoc attributum non conuenire ſolis ſubſtantijs, ſed etiam quantitatibus ſaltẽ
                <lb/>
              determinatis, vt bicubito, & tricubito, nam magno, & paruo ſortaſſe, inquit, contrarietas ineit,
                <lb/>
              ſed capite ſequenti oſtendet hæc non eſſe quantitates, ſed relationes.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89752" xml:space="preserve"> Ex dictis conſtat hoc at
                <lb/>
              tributum eſſe proprium ſecundò modo reſpectu ſubſtantiarum, cum omnibus conueniat non
                <lb/>
              tamen ſolis.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89771" xml:space="preserve">
                <lb/>
              At verò ſubſtantia.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89778" xml:space="preserve">Quinta ſubſtantiarum affectio eſt, non ſuſcipere magis, & minus;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89781" xml:space="preserve"> quod
                <lb/>
              non aliter probat, quam ex ipſius rei perſpicuitate, & Philoſophorum vſu, nec enim idem ho-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-03" xlink:href="note-0287-03a" xml:space="preserve">Quinta pro-
                  <lb/>
                prietas.</note>
              mo dicitur nunc magis homo, quàm antea, nec quam alius homo.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89790" xml:space="preserve"> Cæterum quia dixerat vnä
                <lb/>
              ſubſtantiam eſſe magis ſubſtantiam, quàm aliam, aduertit, illud eſſe intelligendum de ſubſtãtia,
                <lb/>
              quoad aliquam eius affectionem ſubſtandi ſcilicet, vel ſubſiſtendi, id verò quod in præſenti do
                <lb/>
              cet, accipiendum eſſe de ſubſtantia ſecundum eſſentiam ſpectata, eſt hoc attributum ſecundo
                <lb/>
              modo proprium, quia conuenit omnibus ſubſtantijs, earum differentijs, & quantitatibus, vt ſe-
                <lb/>
              quenti capite docebit, vbi quid ſit magis, & minus ſuſcipere indicabimus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89814" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Maximè verò.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89821" xml:space="preserve">Sextum attributum, quod Ariſtoteles vocat maximè proprium, ideſt, pro-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-04" xlink:href="note-0287-04a" xml:space="preserve">Sexta pro-
                  <lb/>
                prietas.</note>
              prium quarto modo iuxta grauiotum interpretum expoſitionem, eſt, vt ſubſtantia, vna numero
                <lb/>
              permanens, ſuſceptiua ſit contrariorum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89830" xml:space="preserve"> Id ſolis ſubſtantijs conuenire exemplis conſirmat, nã
                <lb/>
              idem homo nunc eſt calidus, nunc frigidus, modo albus, modo niger, at idem numero color, ſem
                <lb/>
              per vel albus vel niger eſt, dixit, (eadem numero ſubſtantia.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89837" xml:space="preserve">) quoniam accidens in communi
                <lb/>
              contraria continet, ſub colore enim albor eſt, & nigror.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89842" xml:space="preserve"> Opponit Ariſtoteles, eandem numero
                <lb/>
              propoſitionem, vel opinionem, ſieri de vera falſam;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89848" xml:space="preserve"> nam ſedente Petro, hæc propoſitio eſt vera,
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-05" xlink:href="note-0287-05a" xml:space="preserve">Obiectio.</note>
              Pecrus ſedet, quę illo non ſedente retineri poteſt, eritque falſa, veritas autem & falſitas contra
                <lb/>
              ria ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89857" xml:space="preserve"> Reſpondet, propoſitionem & orationem, non ſuſcipere verum, & ſalſum mutatione
                <lb/>
              ſui, ſed obiecti, nam abſque vlla actione, vel mutatione facta in mente fit oratio vera, vel ſalſa,
                <lb/>
              ſubſtantia autem ſuſcipit contraria mutatione ſui:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89864" xml:space="preserve"> quare attributum erit, vt eadẽ numero ſub-
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0287-06" xlink:href="note-0287-06a" xml:space="preserve">Reſponſie.</note>
              ſtantia ſui mutatione contraria recipiat:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89871" xml:space="preserve"> quòd in propoſitionem minimè quadrat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89874" xml:space="preserve"> Facilius reſ-
                <lb/>
              ponderi poſſet, negando verum, & falſum eſſe contraria, ſunt enim vel relationes, vel de nomi
                <lb/>
              nationes extrinſecæ, vt libro ſequenti oſtendemus, de hoc attributo quęſtione 3.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e89881" xml:space="preserve"> latè diſſeren-
                <lb/>
              dum eſt.</s>
            </p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div-d1e89905" type="section" level="1" n="131">
          <head xml:id="echoid-head-d1e89907" xml:space="preserve" style="it">QVAESTIO PRIMA.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e89910" xml:space="preserve" style="it">De Subſtantiæ prædicamentalis eſſentia.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e89913" xml:space="preserve">ARTICVLVS I.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e89916" xml:space="preserve">Formalis ratio prædicamentalis ſubſtantiæ explicatur.</head>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89921" xml:space="preserve">RAtio formalis alicuius entis apud Philoſophos duplex eſt;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89924" xml:space="preserve"> vna
              <lb/>
            mentalis altera obiectiua, illa eſt definitio adęquate & perſectè,
              <lb/>
            naturam explicans;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89931" xml:space="preserve"> hæc eſt ipſa rei eſſentia per mentalem ratio
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0287-07" xlink:href="note-0287-07a" xml:space="preserve">Ratio for-
                <lb/>
              malis alicu-
                <lb/>
              ius entis du
                <lb/>
              plex eſt, mẽ
                <lb/>
              talis, & ob-
                <lb/>
              iectiua.</note>
            nem explicata:</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89938" xml:space="preserve"> inter eas hoc diſcrepat, quod ratio obiectiua, in
              <lb/>
            quacunque re ſimplici, vel compoſita, finita, vel infinita reperitur, cum
              <lb/>
            nulla eſſe poſsit, quæ propria eſsẽtia deſtituatur;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89945" xml:space="preserve"> at mẽtalis accepta pro
              <lb/>
            definitione, vt à Philoſophis accipi ſolet, in rebus tantum finitis, & com-
              <lb/>
            poſitis inuenitur;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89953" xml:space="preserve"> debet enim, vt verè eſſentialis ſit definitio, conſtare ex </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>