Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
281
281 (279)
282
282 (280)
283
283 (281)
284
284 (282)
285
285 (283)
286
286 (284)
287
287 (285)
288
288 (286)
289
289 (287)
290
290 (288)
< >
page |< < (286) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e89905" type="section" level="1" n="131">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89953" xml:space="preserve">
              <pb o="286" file="0288" n="288" rhead="IN CAP. V. DE SVBSTANTIA."/>
            genere, & differentia, aut ex materia, & forma, quibus res ſimplex, aut in-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-01" xlink:href="note-0288-01a" xml:space="preserve">Quibus de
                <lb/>
              beat conſta
                <lb/>
              re definitio
                <lb/>
              eſſentialis.</note>
            finita non coaleſcit;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89962" xml:space="preserve"> habet tamen ſimplex eſſentia loco eſſentialis defini-
              <lb/>
            tionis deſcriptionem, quę aliquo modo naturam exprimit:</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89967" xml:space="preserve"> diximus res
              <lb/>
            ſimplices non habere rationes formales mẽtales acceptas pro definitio-
              <lb/>
            nibus, quoniã ſi pro conceptibus, vt non nunquam fit, accipiantur, nulla
              <lb/>
            erit quantũuis ſimplex, quæ eiuſmodi conce ptũ habere nõ poſsit, licet à
              <lb/>
            nobis aliquãdo formari nequeat, aut ſimpliciter, vt eſt cõceptus Dei pro
              <lb/>
            prius, & eſſẽtialis, aut pro ſtatu huius vitæ, qualis eſt proprius, quidditati
              <lb/>
            uuſq;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89983" xml:space="preserve"> conceptus intelligentiarũ ſeparatarũ.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e89986" xml:space="preserve"> In pręſenti igitur cũ inueſti-
              <lb/>
            gamus rationem ſormalem ſubſtantiæ prędicamentalis, non quærimus
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-02" xlink:href="note-0288-02a" xml:space="preserve">Subſtantia
                <lb/>
              eſt gradus
                <lb/>
              ſimplex.</note>
            eſſentialem definitionem, cum certum ſit ſubſtantiam eſſe gradum ſimpli
              <lb/>
            cem, ſed rationem obiectiuam, & proportionatam deſcriptionem, quæ
              <lb/>
            tunc maximè congruit, cum per adęquatam proprietatem aſsignatur.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90035" xml:space="preserve">Hęc ſubſtantia à quibuſdam ſic deſcribitur.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90038" xml:space="preserve"> Subſtantia eſt ens comple
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-03" xlink:href="note-0288-03a" xml:space="preserve">Quo pacto
                <lb/>
              nõnulli ſub
                <lb/>
              ſtantiã deſ-
                <lb/>
              cribunt.</note>
            tum per ſe exiſtens;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90045" xml:space="preserve">quæ deſcriptio eſt eadem, & eodem modo intelligen-
              <lb/>
            da, ac illa, quam in cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90050" xml:space="preserve"> 4.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90053" xml:space="preserve"> ſubſtantiæ communiſsimè ſumptę attribuimus,
              <lb/>
            præter illud nomen completum, quod idcirco addunt, vt ſubſtantias in
              <lb/>
            completas, quæ prædicamentales non ſunt, à deſinitione prædicamenta-
              <lb/>
            lis ſubſtantiæ excludant, & recte quidem excludunt, ſed naturam huius
              <lb/>
            prædicamenti ex propria, & adæquata paſsione non declarant;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90065" xml:space="preserve"> enim ve-
              <lb/>
            rò cum prædicamentalis ſubſtantia perfectior ſit, quam ſubſtantia abſo-
              <lb/>
            lutè, aliquam habere debet proprietatem nobiliorem, quam per ſe exiſte
              <lb/>
            tere, id eſt, non in ſubiecto inhæſionis, quæ conuenit ſubſtantiæ abſolute
              <lb/>
            ſumptæ;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90076" xml:space="preserve"> hæc verò eſt ſubſiſtentia, quę ſine dubio perfectior eſt eſſendi mo
              <lb/>
            dus, vt expreſſe tradit Diuus Thomas in I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90081" xml:space="preserve"> diſt.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90084" xml:space="preserve"> 23.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90087" xml:space="preserve"> quæſt.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90090" xml:space="preserve"> I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90094" xml:space="preserve"> articul.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90097" xml:space="preserve"> I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90100" xml:space="preserve"> cum
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-04" xlink:href="note-0288-04a" xml:space="preserve">Quid ſit
                <lb/>
              ſubſiſtentia
                <lb/>
              ex mẽte D.
                <lb/>
              Thomæ.
                <lb/>
              D. Thom.</note>
            ait.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90107" xml:space="preserve"> Subſiſtere eſt actus alicuius, vt quod ſubſiſtit, vel vt quo ſubſiſtit, &
              <lb/>
            paulò infra.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90112" xml:space="preserve"> Si autem ſumatur ſubſiſtentia, pro eo, quod ſubſiſtit, ſic pro-
              <lb/>
            priè dicitur illud, in quo per prius inuenitur talis natura hoc modo eſſen
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-05" xlink:href="note-0288-05a" xml:space="preserve">Quid ſub-
                <lb/>
              ſiſtere.</note>
            di, hoc eſt ſubſtantia, cui conuenit ſubſiſtere.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90121" xml:space="preserve"> Quare vt ſubſtantia prædi-
              <lb/>
            camentalis per proprium eſſectum, adęquatamque proprietatem expli-
              <lb/>
            cetur, ſic erit deſcribenda.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90129" xml:space="preserve"> Subſtantia eſt ens per ſe ſubſiſtens;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90132" xml:space="preserve"> quam deſ-
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-06" xlink:href="note-0288-06a" xml:space="preserve">Boetius.</note>
            criptionem non obſcurè inculcat Boetius initio prędicamentorum, ſic
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-07" xlink:href="note-0288-07a" xml:space="preserve">Subſtantiæ
                <lb/>
              deſcriptio à
                <lb/>
              Boetio in-
                <lb/>
              nuitur.</note>
            enim ait V ſia, vel ſubſtantia eſt ſorma accipiens ſubſiſtentiam, hoc eſt na
              <lb/>
            tura, cui conuenit ſubſiſtentia, ad illius tamen explicationem oportet va
              <lb/>
            rias verbi, ſubſiſtere, ſignificationes diſtinguere.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90191" xml:space="preserve">Igitur verbum, ſubſiſtere, ex Diuo Thoma loco proximè citato, & I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90194" xml:space="preserve">
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-08" xlink:href="note-0288-08a" xml:space="preserve">D. Thom.</note>
            part.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90201" xml:space="preserve"> quæſtion.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90204" xml:space="preserve"> 75.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90207" xml:space="preserve"> art.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90211" xml:space="preserve"> 2.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90214" xml:space="preserve"> ad primum, & ſecundum, & alijs locis, atque au
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-09" xlink:href="note-0288-09a" xml:space="preserve">Verbumſub
                <lb/>
              ſiſtere ſex
                <lb/>
              modis vſur
                <lb/>
              patur.
                <lb/>
              Primo.
                <lb/>
              Secundo.
                <lb/>
              Tertio.</note>
            toribus, ſex pręſertim modis vſurpatur.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90221" xml:space="preserve"> Primo, dicitur ſubſiſtere id, quod
              <lb/>
            habet verum eſſe, & non apparens;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90226" xml:space="preserve"> quo ſenſu dixit Ariſtoteles in libr.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90229" xml:space="preserve"> de
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-10" xlink:href="note-0288-10a" xml:space="preserve">Ariſtoe.</note>
            mundo ad Alexandrum.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90236" xml:space="preserve"> Eorum, quæ in aere cernuntur, quædam ſpecie
              <lb/>
            tenus eſſe, quędam ſubſiſtere, id eſt, verum eſſe habere.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90242" xml:space="preserve"> Secundo, idem va-
              <lb/>
            let, ac morari, Iob cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90247" xml:space="preserve"> 7.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90250" xml:space="preserve"> ſi mane me quæſieris non ſubſiſtam.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90253" xml:space="preserve"> Tertio, pro
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-11" xlink:href="note-0288-11a" xml:space="preserve">Iob. c. 7.</note>
            eo, quod alicui ſubeſt, dicimus enim fundamentũ ſubſiſtere, reliqua emi-
              <lb/>
            nere.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90262" xml:space="preserve"> Quarto, accipitur proeſſe per ſe, id eſt, non in ſubiecto inhæſio-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-12" xlink:href="note-0288-12a" xml:space="preserve">Quarto.</note>
            nis;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90269" xml:space="preserve"> qua ſignificatione vtitur Diuus Thomas I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90273" xml:space="preserve"> ſentent.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90276" xml:space="preserve"> loco citato.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90279" xml:space="preserve"> Quin
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-13" xlink:href="note-0288-13a" xml:space="preserve">Quinto.</note>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-14" xlink:href="note-0288-14a" xml:space="preserve">D. Thom.</note>
            to, proeſſe entis ſubſtantialis completi, quod non eſt in alio, vt pars in
              <lb/>
            toto, aut forma in ſubiecto, ita Scotus in quodlibet.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90290" xml:space="preserve"> 4.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90293" xml:space="preserve"> art.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90296" xml:space="preserve"> ſecundo.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90300" xml:space="preserve"> Sex-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0288-15" xlink:href="note-0288-15a" xml:space="preserve">Sexto.</note>
              <note position="right" xlink:label="note-0288-16" xlink:href="note-0288-16a" xml:space="preserve">Scotus.</note>
            to, & vltimo, pro eſſe per ſe incõmunicabiliter;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e90309" xml:space="preserve"> quo pacto ſola ſuppoſita </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>