Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
291
291 (289)
292
292 (290)
293
293 (291)
294
294 (292)
295
295 (293)
296
296 (294)
297
297 (295)
298
298 (296)
299
299 (297)
300
300 (298)
< >
page |< < (294) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e92436" type="section" level="1" n="133">
          <pb o="294" file="0296" n="296" rhead="IN CAP. V. DE SVBSTANTIA."/>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92613" xml:space="preserve">Quarta ſententia grauium recentiorum eſt fieri diuiſionem cuiuſdam
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-01" xlink:href="note-0296-01a" xml:space="preserve">4. opinio.</note>
            compoſitiper accidens incompoſita etiã accidẽtaria, diſtribuitur enim
              <lb/>
            hoc totum, ſubſtantia prędicamentalis, quod eſt complexum ex ſubſtan-
              <lb/>
            tia, & 8.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92624" xml:space="preserve"> illis conditionibus, in ſubſtantiam prædicamentalem ſingularem,
              <lb/>
            & in ſubſtantiam prędicamentalem vniuerſalem.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92629" xml:space="preserve"> Quinta conſtituit pro
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-02" xlink:href="note-0296-02a" xml:space="preserve">5.
                <unsure/>
              opinio.</note>
            diuiſo eſſentiam ſubſtantiæ completæ, pro membris verò diuidentibus
              <lb/>
            ſubſtantias ſingulares, & vniuerſales, non quatenus ſingulare dicit rela-
              <lb/>
            tionem ſubijcibilis, vel particularis, & vniuerſale relationem communis,
              <lb/>
            aut prędicabilis, ſed prout ſingularis ſubſtantia dicit, vel ſtatum vltimæ
              <lb/>
            contractionis, vel conſtitutum ex natura communi, & differentia fingu-
              <lb/>
            lari;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92647" xml:space="preserve"> ſubſtantia verò vniuerſalis dicit ſtatum pręciſionis, vel eſſentiã ſub-
              <lb/>
            ſtantiæ, quę eſt præciſa à ſingularibus:</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92652" xml:space="preserve"> huius fundamentũ eſſe poteſt, quia
              <lb/>
            Philoſophus diuidit hoc loco rem, quę conſtituit prędicamentum, non ali
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-03" xlink:href="note-0296-03a" xml:space="preserve">Fundamen-
                <lb/>
              tũ huius opi
                <lb/>
              nionis.</note>
            quam eius affectionem, aut proprietatem, quę ad hoc prędicamentum nõ
              <lb/>
            ſpectat, ſed cæteræ omnes diuiſiones procedunt per conditiones accidẽ-
              <lb/>
            tarias, hęc verò fit ſecundum ipſam eſlentiam ſubſtantiæ & confirmatur,
              <lb/>
            quia nomen ſubſtantię, ſub quo diuiſio exhibetur, etſi à ſubſtãtię proprie
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-04" xlink:href="note-0296-04a" xml:space="preserve">Cõfirmatur</note>
            tatibus deriuatum ſit, vt mox dicemus, ſignificattamen ipſam eſſentiam
              <lb/>
            ſubſtantiæ, vt inter Philoſophos receptum eſt, ergo diuiſio fit ſecundum
              <lb/>
            eſſentiam ſubſtantię.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92701" xml:space="preserve">Ferè omnes hæ ſententiæ, ſi abſolutè conſiderentur probabiles ſunt, &
              <lb/>
            facile defendi poſſunt, verum ſi accommodandę ſint ad mentem Ariſtote
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-05" xlink:href="note-0296-05a" xml:space="preserve">Refelluntur
                <lb/>
              propoſitę sẽ
                <lb/>
              tentiæ.
                <lb/>
              2.</note>
            lis, quod omnino pręſtare oportet, non difficile cõuincuntur, vel hoc vno
              <lb/>
            principio.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92712" xml:space="preserve"> Ariſtoteles ita diuiſit ſubſtantiam in primam, & ſecundam, vt
              <lb/>
            vtrunque membrum participet rationem diuiſi, comparat enim deinde
              <lb/>
            primam, & ſecundam ſubſtantiam ſecundum eam rationem ſubſtantiæ,
              <lb/>
            quę diuiſa fuerat, comparatio autem non fit, niſi in forma, quam partici-
              <lb/>
            pant ea, quę inter ſe conferuntur.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92723" xml:space="preserve"> Prętereà addit primam ſubſtantiam eſ
              <lb/>
            ſe magis ſubſtantiam, quam ſecundam, quod licet accipiendum non ſit in
              <lb/>
            toto rigore, prout magis, & minus dicitur de ijs, quę intendũtur, & remit
              <lb/>
            tuntur, eſt tamen verificandum ſecũdum aliquam proportionem, ex qui-
              <lb/>
            bus apparet propoſitas ſententias à mente Philoſophi eſſe alienas, nam
              <lb/>
            prima, quæ negat diuiſionem ex comparatione inter primam, & ſecũdam
              <lb/>
            ſubſtantiam facta, improbatur, ſirectè diximus comparationem non fie-
              <lb/>
            ri, niſi quando duo aliquid commune participant,</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92756" xml:space="preserve">Aliæ quatuor inde arguuntur, quod ſecundum illas, aut nullo modo,
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0296-06" xlink:href="note-0296-06a" xml:space="preserve">Aliatũ qua
                <lb/>
              tuor refuta-
                <lb/>
              tio
                <unsure/>
              .</note>
            aut falſo dicitur prima ſubſtantia eſſe magis ſubſtantia, quam ſecunda,
              <lb/>
            enimverò ſi diuiſio eſt vniuoca, vt aſſerebat ſecunda ſentẽtia, ęquè parti-
              <lb/>
            cipatur diuiſum ab vtroque membro, quidquid illud ſit;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92767" xml:space="preserve"> eadem impugna-
              <lb/>
            tione corruunt tertia, & quarta ſententia, falſum enim eſt primam ſub-
              <lb/>
            ſtantiam eſſe magis ſubiectum, vt volebat sot.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92774" xml:space="preserve"> vel magis particularem,
              <lb/>
            vt Lauanienſes exponebant, quam ſecundam prędicabilem, vel vniuer-
              <lb/>
            ſalem;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92781" xml:space="preserve"> item prima non eſt magis prędicamentalis, quam ſecunda, cum
              <lb/>
            vtraque omnes conditiones ſecundum proprietatem participet.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92786" xml:space="preserve"> Mitto
              <lb/>
            in tertia ſententia ineptè fieri comparationem inter prædicatum, & ſub-
              <lb/>
            iectum, particulare, & vniuerſale, cum hęc in nulla communi ratione con-
              <lb/>
            ueniant, quæ ad præſens faciat inſtitutum.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e92796" xml:space="preserve"> In quinta denique ſenten-
              <lb/>
            tia idem eſt incommodum, ſiquidem eſſentia ſubſtantiæ non eſt per- </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>