Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
301
301 (299)
302
302 (300)
303
303 (301)
304
304 (302)
305
305 (303)
306
306 (304)
307
307 (305)
308
308 (306)
309
309 (307)
310
310 (308)
< >
page |< < (304) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e95173" type="section" level="1" n="136">
          <pb o="304" file="0306" n="306" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div-d1e95269" type="section" level="1" n="137">
          <head xml:id="echoid-head-d1e95271" xml:space="preserve">CAP. VI.</head>
          <div xml:id="echoid-div-d1e95274" type="textflow-1" level="2" n="1">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95280" xml:space="preserve">Q Vantum dutem partim eſt continuum, partim diſcretũ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95285" xml:space="preserve"> & partim ex babentibus poſitionem partibus, partim è
                <lb/>
              non babentibus conſtat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95290" xml:space="preserve"> Atque diſcretum quidem eſt, vt numerus, atque oratio:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95295" xml:space="preserve"> continuum autem, vt linea, ſuperfi-
                <lb/>
              cies, & corpus:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95300" xml:space="preserve"> & inſuper præter bæc tempus, & locus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95304" xml:space="preserve"> Partium
                <lb/>
              enim numeri nullus terminus communis eſt, quo ipſæ copulãtur,
                <lb/>
              ceu quinque & quinque, ſi ſint denarij partes, nullo cõmuni ter-
                <lb/>
              mino copulantur, ſed ſunt ſeiuncta.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95313" xml:space="preserve"> Similiter tria & ſeptem com-
                <lb/>
              muni termino nullo copulãtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95318" xml:space="preserve"> Neque omnino fit, vt numeri par-
                <lb/>
              tium terminus communis vllus ſumatur, ſed ſemper partes ſeiun-
                <lb/>
              ctæ ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95325" xml:space="preserve"> Quare diſcretum numerus eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95328" xml:space="preserve"> Similiter & oratia diſcretum eſſe videtur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95333" xml:space="preserve">nam quantum ipſam eſſe, ex eo patet, quia
                <lb/>
              longa breuique ſyllaba menſuratur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95339" xml:space="preserve"> Eam verò orationẽ dico, quæ
                <lb/>
              fit cum voce:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95344" xml:space="preserve"> etenim nullo partes ipſius cõmuni termino copulan-
                <lb/>
              tur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95349" xml:space="preserve"> Neque enim terminus communis vllus eſt, ad quem ſyllabæ
                <lb/>
              coaleſcant:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95354" xml:space="preserve"> ſed quæque per ſe ſunt ſeiunctæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95357" xml:space="preserve"> Linea verò con- tinuũ eſt, ſumi nanque cõmunis terminus, quo partes lineæ copu-
                <lb/>
              lentur, punctum poteſt, & itidem ſuperficiei linea.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95364" xml:space="preserve"> Plani nanque
                <lb/>
              partes cõmuni quodam termino copulantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95370" xml:space="preserve"> Similiter & in cor-
                <lb/>
              pore ſumere, aßignareque lineam, ſuperficiemuè communem ter-
                <lb/>
              minum poteſt, quo partes corporis copulantur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95377" xml:space="preserve"> Porrò autem &
                <lb/>
              tempus & locus generis buius ſunt, tempus enim præſens cum ex-
                <lb/>
              acto futuròque copulatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95384" xml:space="preserve"> Rurſus & locus continuus eſt:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95387" xml:space="preserve"> corporis
                <lb/>
              enim partes, quæ quidem aliquo communi termino copulantur,
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div-d1e95400" type="section" level="1" n="138">
          <head xml:id="echoid-head-d1e95402" xml:space="preserve">COMMENTARIVS.</head>
          <div xml:id="echoid-div-d1e95405" type="textflow-2" level="2" n="1">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95411" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quantum autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95418" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Tãta eſt ſimilitudo inter quantitatẽ, & ſubſtantiã in præcipuo eius attri
                <lb/>
              buto, ſuſtentatione, ſcilicet, accidentiũ, vt vel eam ob cauſam, autore Boetio debuerit Ariſtoteles
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0306-01" xlink:href="note-0306-01a" xml:space="preserve">Boet.
                  <lb/>
                Ammon.
                  <lb/>
                Caiet.</note>
              poſt ſubſtantiã, ante qualitatẽ, eito nobiliorem, & ante reliqua accidentia de quantitate differe
                <lb/>
              re;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95430" xml:space="preserve"> nam omnes corporeæ qualitates intermedia quãtitate ſubſtãtię inhærent.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95433" xml:space="preserve"> Hęc ratio ducitur
                <lb/>
              ex ordine naturæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95438" xml:space="preserve"> Aliã aſsignat Ammonius ex ordine doctrinæ;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95442" xml:space="preserve"> nam proximo cap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95445" xml:space="preserve"> ſæpè memi
                <lb/>
              nerat quantitatis, cuius explicationẽ, ſi diutius traheret, inconcinne doctrinã intert
                <unsure/>
              umperet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95452" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Non definit verò quantitatẽ, quia logici inſtituti non eſt, vt Caietanus annotauit, rerũ nataras
                <lb/>
              perſcrutari, ſed in ſeriem diſponere, ad quē vſum ſtatim initio bifariam diuidit quantũ, id eſt,
                <lb/>
              quantitatem;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95461" xml:space="preserve"> vtitur enim concreto pro abſtracto, vt à Latinis interdũ ſit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95464" xml:space="preserve"> Species primæ diuiſio
                <lb/>
              nis, quia proprijs nomi-
                <lb/>
              nibus carent, exprimun
                <lb/>
              tur per complexionem,
                <lb/>
              ſcilicet, quantitas conti
                <lb/>
              nua, & quãtitas diſcreta</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95490" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Atque diſcretũ.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95497" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Sub
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0306-02" xlink:href="note-0306-02a" xml:space="preserve">Cotimne, &
                  <lb/>
                diſcretæ quã
                  <lb/>
                titatis diui-
                  <lb/>
                ſiones.</note>
              diuidit vtrũque mẽbrũ
                <lb/>
              primę diuiſionis in ſuas
                <lb/>
              ſpecies, diſcretũ quidẽ
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0306-03" xlink:href="note-0306-03a" xml:space="preserve">Numerus eſt
                  <lb/>
                quantitas
                  <lb/>
                diſcreta.</note>
              in numerũ, & orationẽ,
                <lb/>
              continuumautẽ in lineã
                <lb/>
              ſuperficiem, corpus, tem
                <lb/>
              pus, & locũ;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95520" xml:space="preserve"> deinde pro-
                <lb/>
              bat ſingulas.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95525" xml:space="preserve"> Et inpri-
                <lb/>
              mis numerum eſſe quan
                <lb/>
              titatẽ diſcretam o ſtẽdit
                <lb/>
              ſuppoſita diſcretæ quãti
                <lb/>
              tatis definitione, in hũc
                <lb/>
              modum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95538" xml:space="preserve"> Partes numeri
                <lb/>
              nullo cõmuni termino
                <lb/>
              copulantur, ſubaudi, ſed
                <lb/>
              hæc eſt ratio quantita-
                <lb/>
              tis diſcretæ, ergo, &c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95550" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Maiorem, quam ſolã po
                <lb/>
              ſuit, probat in denario,
                <lb/>
              cuius duæ partes, ideſt
                <lb/>
              duo quinarij, vel terna-
                <lb/>
              rius, & ſeptenarius non
                <lb/>
              copulantur cõmuni ter-
                <lb/>
              mino, quia omnes eorũ
                <lb/>
              vnitates ſunt inter ſe di
                <lb/>
              uiſæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95572" xml:space="preserve"> Idem apertius cõ-
                <lb/>
              cludi poteſt hoc modo.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95577" xml:space="preserve"> Terminus cõmunis debet ęqualiter pertinere ad partes, quæ copulan-
                <lb/>
              tur, alioqui cõmunis non erit, ſed diuiſo denario in duos quinarios, vltima vnitas cuiuſuis qui-
                <lb/>
              narij nullo modo pertinet ad alterum, ibi autem, non datur alius terminus, ergo nullus eſt com
                <lb/>
              munis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95586" xml:space="preserve"> ſi enim fingas dari aliã vnitatem, qua vtriuſq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95589" xml:space="preserve"> quinarij extrema iungantur, iã totus nu-
                <lb/>
              merus ex ea compoſitus non erunt decem, ſed vndecim;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95594" xml:space="preserve"> quo pacto numerus diuidatur, in quæ-
                <lb/>
              ſtionibus oſtendemus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95622" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Similiter, & oratio
                <unsure/>
              .] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95631" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Probat orationẽ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95635" xml:space="preserve"> & eſſe quãtitatẽ, & eſſe diſcretã.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95638" xml:space="preserve"> Monet autẽ ſibi ſer
                <lb/>
              monẽ nō eſſe de oratione mentali, aut ſcripta, quas cõſtat eſſe qualitates, vel ex qualitatibus cõ
                <lb/>
              poſitas, ſed de uocali;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95645" xml:space="preserve"> eſſe quantitatem probat ex eò, quod orationem metimur ſuis ſyllabis, lon
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0306-04" xlink:href="note-0306-04a" xml:space="preserve">Item eratie.</note>
              gis, & breuibus, menſurari autem eſt proprium quantitatis, ergo, &c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95653" xml:space="preserve"> Quod ſit diſcreta, eodem
                <lb/>
              argumento conuincit, quo in numero, nimirum quia ſyllabarum nullus eſt cõmunis term inus,
                <lb/>
              ſed omnes ſunt inter ſe diuiſæ, vt planum eſt.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95669" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Linea verò]
                <lb/>
              Accedit ad ſpecies quantitatis continuæ, probatq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95678" xml:space="preserve"> omnes eſſe continuas;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95681" xml:space="preserve"> nã
                <lb/>
              quantitates eſſe, per ſpicuũ eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95686" xml:space="preserve"> Rationē ducit ex definitione quantitatis cõtinuę, quaſi ratiocine
                <lb/>
                <note style="it" position="left" xlink:label="note-0306-05" xlink:href="note-0306-05a" xml:space="preserve">Quintitas
                  <lb/>
                continna.
                  <lb/>
                Tempus eſt
                  <lb/>
                quantitas.</note>
              tur hoc modo, quantitas cõtinua eſt, cuius partescõmuni aliquo termino copulãtur, ſed partes
                <lb/>
              lineæ copulantur puncto, partes ſuperficiei linea, partes corporis ſuperficie, ergo omnes hę quã
                <lb/>
              titates ſunt continuæ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95697" xml:space="preserve"> Eodē modo procedit in tẽpore, & motu;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95701" xml:space="preserve"> nam tẽpus, inquit, exactũ copula
                <lb/>
              tur cum pręfente, præſens ver
                <gap/>
              cum futuro inſtanti vtiq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95708" xml:space="preserve">, ſeu momento.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e95711" xml:space="preserve"> Loci autẽ partes eundẽ
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>