Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
301
301 (299)
302
302 (300)
303
303 (301)
304
304 (302)
305
305 (303)
306
306 (304)
307
307 (305)
308
308 (306)
309
309 (307)
310
310 (308)
< >
page |< < (307) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e95400" type="section" level="1" n="138">
          <pb o="307" file="0309" n="309" rhead="EXPLANATIO CAP. VI. DE QVANT."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e96658" type="textflow-1" level="2" n="3">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96664" xml:space="preserve">
                <lb/>
              mus eſſe, qui tamen longe ſunt illis plures:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96669" xml:space="preserve"> & in domo quidẽ mul-
                <lb/>
              tos, in theatro verò paucos, qui quidẽ & ipſi multo ſunt illis plu-
                <lb/>
              res.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96676" xml:space="preserve"> Præterea bicubitum quidem atque tricubitũ & talium vnũ-
                <lb/>
              quodque quantum ſignificat, magnum autem & paruum, quantũ
                <lb/>
              non ſignificat, ſed magis ad aliquid.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96683" xml:space="preserve"> Alterius enim cõtemplatione
                <lb/>
              magnũ paruumque intelligitur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96688" xml:space="preserve"> Quare patet, bæc ex bis eſſe, quæ
                <lb/>
              ad aliquid ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96694" xml:space="preserve"> Prætereã ſiue quãta bæc quiſpiã eſſe ponat, ſiue
                <lb/>
              non ponat, nibil eſt ipſis contrarium:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96699" xml:space="preserve"> quod enim per ſe ipſumſumi
                <lb/>
              non poteſt, ſed ad aliud ſemper refertur, ei quo nam pacto cõtra-
                <lb/>
              rium quicquam fuerit?</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96706" xml:space="preserve"> Prætereà ſi magnum, ac paruum contra-
                <lb/>
              ria junt, fiet vt idem contraria ſimul ſuſcipiat, & eadem ſibi ipſis
                <lb/>
              contraria vt ſint.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96713" xml:space="preserve"> Fit enim interdum, vt magnum atque paruum
                <lb/>
              ſit idem.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96718" xml:space="preserve"> Eſt enim ad hoc quidem paruum, ad aliud verò magnũ:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96721" xml:space="preserve">
                <lb/>
              quare fit, vt idem eodem tempore magnũ ſit atque paruũ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96727" xml:space="preserve"> Quod
                <lb/>
              ſi bęc contraria ſint, idem profecto contraria ſimul ſuſcipiet:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96732" xml:space="preserve"> at
                <lb/>
              nibil uidetur ſimul ſuſcipere contraria poſſe:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96737" xml:space="preserve"> ſubſtantia nanque
                <lb/>
              ſuſceptrix quidem contrariorum eſſe videtur, non tamen valet
                <lb/>
              ſimul, atque ægrotat quiſquam:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96744" xml:space="preserve"> neque ſimul album eſt quicquam
                <lb/>
              atque nigrum, neque cęterorum quicquã quod quidem contra-
                <lb/>
              ria ſuſcipiat ſimul.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96751" xml:space="preserve"> Fit etiam, vt ipſa ſibi ipſis contraria ſint.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96754" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Nam ſi magnum contrariũ paruo eſt, cùm idem corpus & mag-
                <lb/>
              num ſit & paruum eodem tempore:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96762" xml:space="preserve"> maximè ſequens videtur, vt
                <lb/>
              idem quoque ipſum ſibi contrarium fateamur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96767" xml:space="preserve"> Sed vt quicquam
                <lb/>
              ſit ipſum ſibi contrarium, fieri nequit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96772" xml:space="preserve"> Ergo nec magnum paruo
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e96781" type="textflow-2" level="2" n="4">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96787" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ſpecie determinata, ſed pro definita menſura, quare nomine ſuperficiei in vltimo exemplo in-
                <lb/>
              telligit aliquam certam menſuram definitam, vt cubitum.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96797" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Niſi quiſpiam.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96804" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quanuis æque certum ſit quantitatibus incertis nihil eſſe contrarium, vt
                <lb/>
              manifeſtius hoc reddat, duplex obiectum proponit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96810" xml:space="preserve"> Primum eſt, magnum, & paruum, multũ, &
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0309-01" xlink:href="note-0309-01a" xml:space="preserve">Obiectio con
                  <lb/>
                tra ſuperiorẽ
                  <lb/>
                doctrinam.
                  <lb/>
                Solutio.</note>
              paucum ſunt quantitates, & ſunt contraria, igitur quantitatibus incertis aliquid eſt contrariũ.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96817" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Ad hoc argumentum bifariam reſpondet Ariſtoteles, primo negatione maioris, duplici ratio-
                <lb/>
              ne concludens, magnum & paruum nõ eſſe quanta, ſed relata.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96824" xml:space="preserve"> Prima eſt, ea, quæ alicui rei non
                <lb/>
              conueniunt abſolutè & in ſe, ſed comparatione ad aliud, non ſunt quantitates, ſed relationes;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96830" xml:space="preserve">
                <lb/>
              atqui nulla res dicitur magna, vel parua, &c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96835" xml:space="preserve"> niſi comparatione aliorum, ergo non ſunt quanti-
                <lb/>
              tates.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96840" xml:space="preserve"> Maiorem huius rationis ſupponit, quia quantitas eſt ens aoſolutum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96843" xml:space="preserve"> Minorẽ probat mul
                <lb/>
              tis exemplis, nam mons
                <lb/>
              (inquit) dicitur paruus,
                <lb/>
              & granũ millij magnũ,
                <lb/>
              quod non poreſt eſſe ve
                <lb/>
              rum niſi per cõparatio-
                <lb/>
              nem ad aliud;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96859" xml:space="preserve"> itẽ in vr-
                <lb/>
              be dicuntur eſſe pauci
                <lb/>
              homines, in pago mul-
                <lb/>
              ti, quod aperte falſũ eſt,
                <lb/>
              niſi reſpectiuè dicatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96870" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Alia ratio eſt, quoniam
                <lb/>
              id, cuius vocabulum re-
                <lb/>
              lationem ſignificat, non
                <lb/>
              eſt quantum, ſed relatũ,
                <lb/>
              vocabula autem magnũ
                <lb/>
              & paruum, multum, &
                <lb/>
              paucum ſignificant rela
                <lb/>
              tiones exceſſus, & defe
                <lb/>
              ctus in magnitudine, &
                <lb/>
              numero.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96909" xml:space="preserve">Nec obijcias magni-
                <lb/>
              tudinem, & multitudi-
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0309-02" xlink:href="note-0309-02a" xml:space="preserve">Occurritur
                  <lb/>
                alteri obie-
                  <lb/>
                ctioni.</note>
              nẽ eſſe quantitates, ergo
                <lb/>
              idẽ erit dicendũ de mag
                <lb/>
              no, & multo;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96922" xml:space="preserve"> ſiquidẽ cõ
                <lb/>
              cretum, & abſtractum
                <lb/>
              non differunt in forma
                <lb/>
              li ſignificato.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96931" xml:space="preserve"> Nam mag
                <lb/>
              nitudo, & multitudo
                <lb/>
              nunc ſignificãt quantita
                <lb/>
              tem, illa continuã per-
                <lb/>
              contra-
                <lb/>
              manentẽ, hæc diſcretã:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96944" xml:space="preserve">
                <lb/>
              nunc verò exceſſum in quantitate.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96949" xml:space="preserve"> Quando priorimodo deſumuntur, non dantur paruum, &
                <lb/>
              paucum, quæ illis opponantur, quia in eo ſenſu, quęuis minima quantitas dicitur magnitudo,
                <lb/>
              & quilibet exiguus numerus multitudo:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96957" xml:space="preserve"> quando ſumuntur poſteriori modo, ſignificant relatio-
                <lb/>
              nes, & concreta inde reſultantia ſunt relata, cum ergo Ariſtoteles magno, & multo oppoſuerit
                <lb/>
              paruum, & paucum, proculdubio ſumpſit hæc, quatenus à relationibus deducuntur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96978" xml:space="preserve">Secunda reſponſio eſt negando minorem, ſcilicet hęc eſſe contraria, ſiue ſint quantitates, ſiue
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0309-03" xlink:href="note-0309-03a" xml:space="preserve">Secunda ſo-
                  <lb/>
                lutio ſuperio
                  <lb/>
                ris argumẽti</note>
              non.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96985" xml:space="preserve"> Si enim quis dicat ea non eſſe quanta, ſed relata, ex eo ſequitur non eſſe contraria, quo-
                <lb/>
              niam contrarium eſt naturę abſoutæ, &per ſe producitur in ſubiecto, vt alterũ expellat;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96990" xml:space="preserve"> relata
                <lb/>
              vero ſunt ad aliud, & non producuntur per ſe, vt poſteà patebit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e96995" xml:space="preserve"> Si autem quis dicat magnum,
                <lb/>
              & paruum eſſe quanta, inde probabitur non eſſe contraria, quia ex oppoſito ſequeretur eandẽ
                <lb/>
              rem ſimul ſuſcipere contraria, & ſibi ipſi aduerſari, quod eſt abſurdum.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97002" xml:space="preserve"> Probatur illatio, nam
                <lb/>
              eadẽ res eodẽ tempote eſt magna, & parua reſpectu diuerſorũ, & cum hoc habeat ratione eiuſ-
                <lb/>
              dem numero quantitatis, eadem quantitas ſibi erit aduerſa.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97010" xml:space="preserve"> Abſurditatem illationis, inde ſatis
                <lb/>
              confirmatam exiſtimat, quia nec ſubſtantia, cui maximè conuenit contraria ſuſcipere, poteſt ſi-
                <lb/>
              mul contraria habere;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97017" xml:space="preserve"> nec enim eodem tempore eſt alba, & nigra, ſana & ægra:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97020" xml:space="preserve"> idem dicẽdum
                <lb/>
              eſt de multo, & pauco.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97038" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Maximè autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97046" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Secundum obiectum eſt, locus ſupremus, & infimus ſunt quantitates, &
                <lb/>
                <note style="it" position="right" xlink:label="note-0309-04" xlink:href="note-0309-04a" xml:space="preserve">Secunda obie
                  <lb/>
                ctio.</note>
              ſibi contrarij, ergo aliquid eſt contrariũ quantitati.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e97054" xml:space="preserve"> Prima pars antecedentis cõſtat ex hoc ipſo
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>