Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
311
311 (309)
312
312 (310)
313
313 (311)
314
314 (312)
315
315 (313)
316
316 (314)
317
317 (315)
318
318 (316)
319
319 (317)
320
320 (318)
< >
page |< < (309) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e95400" type="section" level="1" n="138">
          <pb o="309" file="0311" n="311" rhead="QVAE STIO I. ARTIC. I."/>
        </div>
        <div xml:id="echoid-div-d1e97437" type="section" level="1" n="139">
          <head xml:id="echoid-head-d1e97439" xml:space="preserve">QV AESTIO TRIMA.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e97442" xml:space="preserve">Deratione formali Quantitatis.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e97445" xml:space="preserve">ARTICVLVS PRIMVS.</head>
          <head xml:id="echoid-head-d1e97448" xml:space="preserve">Priores duœ ſententiœ proponuntur, & confutantur.</head>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97453" xml:space="preserve">IN hac quæſtione, quæ inter philoſophicas diſſicultates
              <lb/>
            cum primis enumeratur, tres extant celebriores ſenten-
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0311-01" xlink:href="note-0311-01a" xml:space="preserve">Tres hac de
                <lb/>
              re ſenrẽtiæ.</note>
            tiæ, in quibus pręſertim habetur ratio quantitatis con-
              <lb/>
            tinuæ permanentis, vnde facile erit communem rationẽ
              <lb/>
            explicare.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97466" xml:space="preserve"> Prima aſſerit rationem formalem quantitatis
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0311-02" xlink:href="note-0311-02a" xml:space="preserve">Prima ſent.</note>
            in eo poſitam eſſe, quod ſit menſura ſubſtantię.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97473" xml:space="preserve"> Eſt Diu.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97476" xml:space="preserve">
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0311-03" xlink:href="note-0311-03a" xml:space="preserve">D Thom.
                <lb/>
              Alber. Mag.
                <lb/>
              Caiet.</note>
            Thom.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97483" xml:space="preserve"> opuſcul.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97487" xml:space="preserve"> 52.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97490" xml:space="preserve"> & Alberti Magni tractat.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97493" xml:space="preserve"> 8.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97496" xml:space="preserve"> cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97499" xml:space="preserve"> I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97502" xml:space="preserve"> vi-
              <lb/>
            detur eſſe Caietan.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97508" xml:space="preserve"> hoc loco text.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97511" xml:space="preserve"> I.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97514" xml:space="preserve"> deduciq́ue poteſt primo ex Ariſtotel.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97517" xml:space="preserve">
              <lb/>
            tum quinto Metaphyſic.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97522" xml:space="preserve"> cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97525" xml:space="preserve"> 13.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97529" xml:space="preserve"> tum hoc loco, priori enim loco dicit nu-
              <lb/>
            merum, & continuum eſſe quantitates, ſi menſurari poſsint;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97534" xml:space="preserve"> poſteriori ve-
              <lb/>
            rò idem probat de oratione.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97539" xml:space="preserve"> Probatur deinde quia ſpecies quantitatis cõ
              <lb/>
            tinuæ permanentis nominibus menſurarum ſignificamus, cum dicimus li
              <lb/>
            neam habere vnam dimenſionem, ſuperficiem duas, corpus tres;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97546" xml:space="preserve"> ergo ra-
              <lb/>
            tio menſuræ eſt illis intrinſeca.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97573" xml:space="preserve">Hæc ſententia nullam habet probabilitatem, niſi in quodam ſenſu val-
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0311-04" xlink:href="note-0311-04a" xml:space="preserve">Reijcitur
                <lb/>
              hæc ſenten-
                <lb/>
              tia.</note>
            de improprio, quem poſteà explicabimus.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97580" xml:space="preserve"> Hoc vt oſtendatur, pręmitten-
              <lb/>
            dum eſt ex Ariſtotele 10.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97585" xml:space="preserve"> Metaphyſic.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97588" xml:space="preserve"> mẽſuram eſſe id, quo quantum cog-
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0311-05" xlink:href="note-0311-05a" xml:space="preserve">Ariſtor.</note>
            noſcimus;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97595" xml:space="preserve"> vnde duo colliguntur, vnum rationem menſuræ eſſe reſpecti-
              <lb/>
            uam;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97601" xml:space="preserve"> alterum non conſtituere rationem formalem alicuius prędicamen-
              <lb/>
            ti, cum non reſpiciat ſubſtantiam, ſed quantitatem;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97606" xml:space="preserve"> rationes autem for-
              <lb/>
            males accidentium deſumuntur ex ordine ad primã ſubſtantiam;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97611" xml:space="preserve"> poteſt
              <lb/>
            verò hæc ratio menſuræ bifariam ſumi, vno modo pro actu menſurandi,
              <lb/>
            altero pro aptitudine ad menſurandum.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97618" xml:space="preserve"> Imprimis igitur ratio menſuræ
              <lb/>
            actualis non poteſt conſtituere rationẽ quantitatis, quia ſupponit actua-
              <lb/>
            lem accommodationem vnius quãtitatis ad aliam, quę eſt contigens;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97625" xml:space="preserve"> vel
              <lb/>
            ſi ſumatur menſuratio impropriè, id eſt reſpectu ipſius ſub ſtantiæ, imme-
              <lb/>
            diatè ſupponit actualem inhęſionem, quę nihilominus contingens eſt quã
              <lb/>
            ritati, vt per ſe conſtat;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97634" xml:space="preserve"> ergo ratio menſurę pręſupponens coniunctionem
              <lb/>
            vel inhęſionem contingentem eſſentialis eſſe non poteſt.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97640" xml:space="preserve"> Deinde non po-
              <lb/>
            teſt collocari eſſentia in aptitudine, quoniam aptitudo ad metiendum eſt
              <lb/>
            quędam conditio fundata in ratione quantitatis, ex eo enim, quod quan-
              <lb/>
            titas ſit certo quodam modo per ſe extenſa, naſcitur, vt poſsit ſubſtantiã,
              <lb/>
            vel alia menſurare;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97651" xml:space="preserve"> ergo eiuſmodi potẽtia poſterior eſt illius ratione for
              <lb/>
            mali.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97656" xml:space="preserve"> Prętereà quãtitas eſt natura abſoluta, ratio menſurę eſt reſpectiua,
              <lb/>
            vt ex deſinitione collegimus.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97661" xml:space="preserve"> Denique menſurare, vti diximus ex Ariſto-
              <lb/>
            tele, eſt facere, vt innoteſcat quanta ſit moles rei menſuratæ, ſed in ſub-
              <lb/>
            ſtantia non eſt alia moles, quam ipſius quantitatis;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97668" xml:space="preserve"> ergo effici per quan-
              <lb/>
            titatem, vt cognoſcatur moles ſub ſtantiæ, eſt efficere, vt ip ſamet quanti-
              <lb/>
            tas cognoſcatur, quod eſt ſatis impropriè menſurare.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e97675" xml:space="preserve"> Quod ſi eſſe menſu-
              <lb/>
            ram </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>