Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
321
321 (319)
322
322 (320)
323
323 (321)
324
324 (322)
325
325 (323)
326
326 (324)
327
327 (325)
328
328 (326)
329
329 (327)
330
330 (328)
< >
page |< < (324) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e101648" type="section" level="1" n="144">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101953" xml:space="preserve">
              <pb o="324" file="0326" n="326" rhead="IN CAP. VI. DE QVANTITATE."/>
            non tribuit Ariſtoteles ponderi ex propria ſententia, ſed iuxta aliorum
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0326-01" xlink:href="note-0326-01a" xml:space="preserve">Explicãtur
                <lb/>
              varia loca
                <lb/>
              Ariſtotelis.</note>
            opinionem, vt Diuus Thomas eo cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101962" xml:space="preserve"> 13.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101965" xml:space="preserve"> 5.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101969" xml:space="preserve"> Metaphy ſ.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101972" xml:space="preserve"> annotauit;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101975" xml:space="preserve"> quo etiã
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0326-02" xlink:href="note-0326-02a" xml:space="preserve">D. Thom.</note>
            modo interpretandus eſt, cum aſſerit hoc cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101982" xml:space="preserve"> locum eſſe veram quantita
              <lb/>
            tem in 4.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101987" xml:space="preserve"> enim Phyſic.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101990" xml:space="preserve"> lib.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101994" xml:space="preserve"> & cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e101997" xml:space="preserve"> & in 5.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102000" xml:space="preserve"> Metaphyſ.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102003" xml:space="preserve"> aperuit ſuam mentem,
              <lb/>
            Locoque inter ſpecies quantitatis nullum dedit</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102042" xml:space="preserve">De cęteris ſpeciebus quid omninò tenendum ſit, in 4.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102045" xml:space="preserve"> libr.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102048" xml:space="preserve"> Phyſic.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102051" xml:space="preserve"> & 5.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102054" xml:space="preserve">
              <lb/>
            Metaphy ſ.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102060" xml:space="preserve"> luculente eſt oſtendendum;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102063" xml:space="preserve"> nunc conſulto auditorum cõmodo
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0326-03" xlink:href="note-0326-03a" xml:space="preserve">Probabilior
                <lb/>
              ratio de ſpe
                <lb/>
              ciebus quã-
                <lb/>
              titatis.</note>
            viſum elt rudi quadam notitia illas, quaſi verę ſint quantitates, in culcare.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102070" xml:space="preserve">
              <lb/>
            Quod ab omnibus pene autoribus hoc loco factum videmus;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102075" xml:space="preserve"> qua de cau
              <lb/>
            ſa nullum pro ea opinione recenſemus.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102080" xml:space="preserve"> Quod igitur tres illæ magnitudi-
              <lb/>
            nis ſpecies, linea, ſuperficies, & corpus veræ ſint quantitates inter ſe di-
              <lb/>
            uerſae, hac probabili ratione concludes.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102087" xml:space="preserve"> Effentia quantitatis poſita eſt in
              <lb/>
            extenſione, ſed in quolibet horum datur extenſio diſtincta ab extenſione
              <lb/>
            aliorum;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102095" xml:space="preserve"> ergo in omnibus eſt vera eſſentia quantitatis, & in ſingulis ſua
              <lb/>
            propria.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102100" xml:space="preserve"> Minor oſtenditur per ſingula diſcurrendo, imprimis linea par-
              <lb/>
            ticipat extenſionem ſecundum longitudinem cum negatione latitudinis
              <lb/>
            adiuncta, quem modũ extenſionis non habet alia ſpecies, nam ſuperficies
              <lb/>
            eſt extenſa ſecundum planitiem, ſeu latitudinem adiuncta negatione pro
              <lb/>
            funditatis;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102111" xml:space="preserve"> corpus autem præter alias addit extenſionem ſecundum pro-
              <lb/>
            funditatem, quod ſi Deus produceret longitudinem per ſe à ſuperſicie ſe-
              <lb/>
            paratam, & ſuperſiciem ſeparatam à corpore, quod illius potentiæ dene-
              <lb/>
            garinon poteſt, tum demum appareret has ſpecies, aliquam per ſe exten
              <lb/>
            ſionem ſibi propriam, & ſpecificam participare, ratione cuius verę ſpe-
              <lb/>
            cies conſtituantur.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102140" xml:space="preserve">Tempus etiam & motus proprias habere videntur extenſiones, (quan-
              <lb/>
            uis id cum Ariſtotele in 5.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102145" xml:space="preserve"> Metaphy.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102148" xml:space="preserve"> negari poſſet) nam linea, ſuperficies,
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0326-04" xlink:href="note-0326-04a" xml:space="preserve">Motus, & tẽ
                <lb/>
              pus vidẽtur
                <lb/>
              habere pro
                <lb/>
              prias exten
                <lb/>
              fiones.</note>
              <note position="right" xlink:label="note-0326-05" xlink:href="note-0326-05a" xml:space="preserve">Ariſtote.</note>
            & corpus extendunt res permanentes;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102157" xml:space="preserve"> tẽpus vero, & motus ſucceſsiuas,
              <lb/>
            vt ſucceſsiuam productionem albedinis, & localem motum;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102162" xml:space="preserve"> quemadmo-
              <lb/>
            dum enim illa ſunt in cauſa, vt ſubſtantia poſsit extendi in loco modo ex-
              <lb/>
            plicato, aut ſecundum longitudinem ſolum, aut ſecundum longitudinem,
              <lb/>
            & latitudinem ſimul, aut denique ſecundum longitudinem, latitudinem, &
              <lb/>
            profunditatem;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102174" xml:space="preserve"> ita motus & tempus, vt operationes non ſimul fiant, ſed
              <lb/>
            cum quadam extenſione, & vna pars poſt aliam.</s>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102199" xml:space="preserve">Verum vt manifeſta ſit diſtinctio inter motus, & temporis durationẽ,
              <lb/>
            conſideranda ſunt non nulla, quę in motu ſpectari poſſunt.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102204" xml:space="preserve"> Ariſtoteles in
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0326-06" xlink:href="note-0326-06a" xml:space="preserve">Quę debeãt
                <lb/>
              in motu cõ-
                <lb/>
              ſiderari.</note>
              <note position="right" xlink:label="note-0326-07" xlink:href="note-0326-07a" xml:space="preserve">Ariſtote.</note>
            3.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102213" xml:space="preserve"> Phyſic.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102216" xml:space="preserve"> cap.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102219" xml:space="preserve"> 3.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102223" xml:space="preserve"> tria diſtinguit;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102226" xml:space="preserve"> primum eſt proceſsio formę, quæ produci
              <lb/>
            tur, Verbi cauſa caloris ab agente;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102231" xml:space="preserve"> ſecundum receptio in patiente;</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102234" xml:space="preserve"> ter-
              <lb/>
            tium, ipſa forma, quæ fluit nondum perfecta, ſed gradatim ad perfectionẽ
              <lb/>
            tendens.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102241" xml:space="preserve"> Actio quidem, ac paſsio propria habent prędicamenta, forma
              <lb/>
            fluens ab eodem Ariſtotele, cęteriſque philoſophis reducitur ad prędica
              <lb/>
            mentum eiuſdem formæ in eſſe perfecto, & abſoluto:</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102248" xml:space="preserve"> pręter hæc, duo ad-
              <lb/>
            dunt poſteriores philoſophi motui ſucceſsiuo, continuitatem partiũ for
              <lb/>
            mæ, quæ producitur, quam iuxta aliorum ſententiam addidiſſe videtur
              <lb/>
              <note position="left" xlink:label="note-0326-08" xlink:href="note-0326-08a" xml:space="preserve">In motu cer
                <lb/>
              nitur conti
                <lb/>
              nuitas & du
                <lb/>
              ratio.</note>
            Auerroes 6.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102260" xml:space="preserve"> lib.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102263" xml:space="preserve"> Phyſi.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102266" xml:space="preserve"> com.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102269" xml:space="preserve"> 9.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102272" xml:space="preserve"> & durationem eiuſdem continuitatis, cum
              <lb/>
              <note position="right" xlink:label="note-0326-09" xlink:href="note-0326-09a" xml:space="preserve">Auerroes.</note>
            enim ſimul non tranſeat, ſed aliquando perſeueret, eget aliqua forma ex
              <lb/>
            tendente illius ſucceſsiuam durationem, quæ eſt tempus.</s>
            <s xml:id="echoid-s-d1e102281" xml:space="preserve"> Dicunt igitur
              <lb/>
            eiuſmodi continuitatẽ formę fluentis eſſe vnam lpeciem quantitatis ſuc-
              <lb/>
            ceſsiuæ, quoniam extendit ipſam productionem formæ, quæ alioquin in- </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>