Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
331
331 (329)
332
332 (330)
333
333 (331)
334
334 (332)
335
335 (333)
336
336 (334)
337
337 (335)
338
338 (336)
339
339 (337)
340
340 (338)
< >
page |< < (334) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e104348" type="section" level="1" n="149">
          <pb o="334" file="0336" n="336" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e104919" type="textflow-1" level="2" n="2">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104925" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ala ales, & à clauo clauatum aßignabatur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104930" xml:space="preserve"> Vniuerſa igitur ea
                <lb/>
              quæ ſunt ad aliquid, ſi accommodate quis reddat, ad ea ſane
                <lb/>
              dicuntur, quæ conuertuntur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104937" xml:space="preserve"> Nam ſi ad quoduis vnũquodque,
                <lb/>
              & non ad id, ad quod dicitur, aßignetur, non fit ſanè conuerſio.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104942" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Neque enim quidquã eorum, quæ ſine controuerſia ad ea di-
                <lb/>
              cuntur, quæ conuertuntur, nomenque babent, conuertitur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104949" xml:space="preserve"> ſi nõ
                <lb/>
              ad id quod dicitur, ſed ad accidentiũ aliquid aßignetur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104955" xml:space="preserve"> Veluti
                <lb/>
              ſi ſeruus non beri, ſed bominis, aut bipedis, aut cuiuſpiam ſimi-
                <lb/>
              lium fuerit aßignatus, non fuerit ſanè conuerſio:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104962" xml:space="preserve"> non enim ac-
                <lb/>
              cõmodata eſt aßignatio.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104967" xml:space="preserve"> Prætereà ſi accõmodatè ad id quod dicitur fuerit aßignatum, ſublatis quidem cæteris omnibus, quæ
                <lb/>
              ſunt accidentia, relicio autem eo ſolo, ad quod eſt aßignatum
                <lb/>
              accõmodatè, ad illud ſanè dicetur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104976" xml:space="preserve"> ceu ſi ſeruus ad berũ dicatur,
                <lb/>
              ſublatum quidem cæteris vniuerſis, quæ accidunt bero, bipede
                <lb/>
              inquam, ſcientiæ ſuſceptiuo, ac bomine:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104983" xml:space="preserve"> relicto autem tãtumodò
                <lb/>
              bero, ſeruus ad ipſum ſemper dicetur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104988" xml:space="preserve"> ſeruus enim beri dicitur
                <lb/>
              ſeruus.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e104994" xml:space="preserve"> Quòd ſi non accòmodatè ad id, ad quod tandem dicitur
                <lb/>
              fuerit aßignatum, cæteris quidem ſublatis, eo verò ſolo relicto
                <lb/>
              ad quod eſt aßignatum, non ad ipſum ſanè dicetur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105001" xml:space="preserve"> Aßignatus
                <lb/>
              enim ſit ſeruus bominis, alaque auis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105006" xml:space="preserve"> atque ab bomine berus
                <lb/>
              auferatur, non ad bominẽ ſanè
                <gap/>
              eruus dicetur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105013" xml:space="preserve"> Nam cum berus
                <lb/>
              non ſit, neque ſeruus eſt ſanè.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105018" xml:space="preserve"> Similiter & ab aui ales auferatur
                <lb/>
              non vlterius ala profecto ad aliquid erit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105023" xml:space="preserve"> ſi enim ales non ſit,
                <lb/>
              neque erit ala cuiuſquam.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105029" xml:space="preserve"> Quare quodque aßignetur ad id, ad
                <lb/>
              quod tandem dicitur accommodatè, oportet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105034" xml:space="preserve"> Atque ſi ſit quidẽ
                <lb/>
              poſitũ nomen, facilis aßignatio fit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105039" xml:space="preserve"> ſin verò non ſit, nomina for-
                <lb/>
              taße ponantur neceſſe eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105044" xml:space="preserve"> Quod ſi boc aßignentur modo ea, quæ
                <lb/>
              ad aliquid ſunt, vniuerſa ad ea ſanè dicentur, quę conuertuntur
                <lb/>
              vt patet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105051" xml:space="preserve"> At verò ea, quæ ſunt ad aliquid, ſimul natura eſſe
                <note position="right" xlink:label="note-0336-01" xlink:href="note-0336-01a" xml:space="preserve">Text. 5.</note>
              vidẽtur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105058" xml:space="preserve"> Atque in plurimis quidẽ vera eſt bæc ſētentia, in qui-
                <lb/>
              buſdam autem vera non eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105064" xml:space="preserve"> Simul enim duplum eſt, & dimidi-
                <lb/>
              um:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105069" xml:space="preserve"> & ſi eſt dimidium, duplum eſt, & contrà:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105072" xml:space="preserve"> & ſi ſeruus eſt,
                <lb/>
              berus eſt etiam:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105077" xml:space="preserve"> ſimiliter & in cæteris.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105080" xml:space="preserve"> Quin & mutuò bæc inte-
                <lb/>
              rimunt ſeſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105085" xml:space="preserve"> Nam ſi duplum non eſt, dimidium non erit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105089" xml:space="preserve"> & ſi
                <lb/>
              di midiũ non eſt, duplum non erit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105094" xml:space="preserve"> Idem eſt & in cæteris modus,
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e105109" type="textflow-2" level="2" n="3">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105115" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ibi loquitur de relatis ſecundum eſſe, & prædicamentalibus, hic de omnibus, quæ veterum defi-
                <lb/>
              nitione comprehenduntur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105125" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Videntur etiam ea.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105132" xml:space="preserve">Secundum attributum relatorum ait eſſe magis, ac minus ſuſcipere,
                <lb/>
              quod facile eſſet eiſdem relatis ſecundum dici accommodare, quibus primum adſcripſimus, nam
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0336-02" xlink:href="note-0336-02a" xml:space="preserve">Secundum
                  <lb/>
                attributum.</note>
              ſuſcipere magis, & minus, & habere contrarium ferè ſunt coniuncta, cum remiſsio, & intenſio,
                <lb/>
              ex admixtione contrarij enaſcantur;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105143" xml:space="preserve"> vel certe illud tribuere relatis ſecundum eſſe, non ratione
                <lb/>
              relationis, ſed fundamenti,
                <lb/>
              vt Simplicius, Ammonius,
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0336-03" xlink:href="note-0336-03a" xml:space="preserve">Simplic.
                  <lb/>
                Ammon.
                  <lb/>
                Boetitus.
                  <lb/>
                Albertus.</note>
              & Boetius hoc loco, Alber
                <lb/>
              tus tractatu de hac mate-
                <lb/>
              ria capite quinto fecerunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105159" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Quo ſenſu non dicuntur
                <lb/>
              relationes magis, & minus
                <lb/>
              admittere, quia ipſę gra-
                <lb/>
              dus intenſionis ſuſcipiant;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105170" xml:space="preserve">
                <lb/>
              ſed quoniam ſunt in qua-
                <lb/>
              litatibus intenſionis, & re-
                <lb/>
              miſsionis capacibus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105199" xml:space="preserve">Huic tamen interpreta-
                <lb/>
              tioni manifeſtè repugnat
                <lb/>
              Ariſtoteles, qui inter exẽ-
                <lb/>
              pla relatorum, quæ magis,
                <lb/>
              minuſque ſuſcipiunt, nu-
                <lb/>
              merat æquale, & inæqua-
                <lb/>
              le, quorum fundamentum
                <lb/>
              eſt quantitas, quæ intendi,
                <lb/>
              & remitti non poteſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105219" xml:space="preserve"> Qua-
                <lb/>
              re multis aliorum interpre
                <lb/>
              tationibus reiectis, omni-
                <lb/>
              no probanda eſt illa Fon-
                <lb/>
              ſecæ quinto Metaph.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105230" xml:space="preserve"> cap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105233" xml:space="preserve">
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0336-04" xlink:href="note-0336-04a" xml:space="preserve">Fonſeca.
                  <lb/>
                Cur dicãtur
                  <lb/>
                Telationesſuſ
                  <lb/>
                cipere magis
                  <lb/>
                & minus.</note>
              15.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105240" xml:space="preserve"> quæſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105244" xml:space="preserve"> 5.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105247" xml:space="preserve"> ſect.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105250" xml:space="preserve">2.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105253" xml:space="preserve"> qua do-
                <lb/>
              cet ipſas relationes dici à
                <lb/>
              Philoſopho ſuſcipere ma-
                <lb/>
              gis, & minus non propriè,
                <lb/>
              quaſi vna relatio ſimilitu-
                <lb/>
              dinis accipiat plures gra-
                <lb/>
              dus perfectionis, eò quod
                <lb/>
              fundamentum magis intē-
                <lb/>
              datur, conſiſtit enim ſimi-
                <lb/>
              litudo in indiuiſibili, & à
                <lb/>
              fortiori ęqualitas, & inæ-
                <lb/>
              qualitas, ſed improprièqua
                <lb/>
              tenus fundamentis ad ma-
                <lb/>
              iorem vnitatem, & diuiſio
                <lb/>
              nem progredientibus mu-
                <lb/>
              tantur relationes, & quia
                <lb/>
              fundamenta ratione adue-
                <lb/>
              nientium relationum di-
                <lb/>
              cuntur perfectius ſimilia,
                <lb/>
              vel diſsimilia, æqualia, vel
                <lb/>
              inæqualia, dicuntur ipſæ
                <lb/>
              relationes, magis, &minus
                <lb/>
              admittere, non in rigore Philo ſophico, ſed locutione vulgari, vt Toletus aduertit in quæſtio-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0336-05" xlink:href="note-0336-05a" xml:space="preserve">Toletus.</note>
              ne ad hunc textum.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105329" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Atqui vniu
                <unsure/>
              er ſa.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105338" xml:space="preserve">Tertium attributum eſt, dici ad conuertentiam, ſeu ad reciproca, hoc eſt,
                <lb/>
              explicari ſolere relatione ad ea, quæ viciſsim ad ipſa explicantur, licet non ſemper eodem caſu,
                <lb/>
              vt Ariſtoteles explicat in contextu.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105345" xml:space="preserve"> Verbi cauſa, Dominus dicitur ſerui dominus, & ſeruus do-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0336-06" xlink:href="note-0336-06a" xml:space="preserve">Tertium at-
                  <lb/>
                  <gap/>
                ibutum.</note>
              mini ſeruus, ſcientia dicitur ſcibilis ſcientia, ſcibile autem dicitur ſcientię ſcibile.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105352" xml:space="preserve"> Hoc att
                <gap/>
              ibu-
                <lb/>
                <gap/>
                <gap/>
              m eſt proprium quarto modo, reſpectu omnium rela
                <gap/>
              orum, tam prædicamentalium, quam non
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>