Commentarii Collegii Conimbricensis e Societate Jesu. In universam dialecticam Aristotelis Stagirita, 1606

List of thumbnails

< >
331
331 (329)
332
332 (330)
333
333 (331)
334
334 (332)
335
335 (333)
336
336 (334)
337
337 (335)
338
338 (336)
339
339 (337)
340
340 (338)
< >
page |< < (336) of 990 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div-d1e104348" type="section" level="1" n="149">
          <pb o="336" file="0338" n="338" rhead="IN PRAEDICAMENTA ARISTOTELIS."/>
          <div xml:id="echoid-div-d1e105848" type="textflow-1" level="2" n="4">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105854" xml:space="preserve">
                <lb/>
              quoddam caput, ſed cuiuſdam dicitur caput.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105859" xml:space="preserve"> Eadem & in plu-
                <lb/>
              ribus ſecundis ſubſtanti
                <gap/>
              s dici poßunt, Homo nanque non cuiuſ-
                <lb/>
              dam dicitur bomo:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105868" xml:space="preserve"> nec equus alicuius dicitur equus, nec lignũ
                <lb/>
              alicuius dicitur lignum:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105873" xml:space="preserve"> ſed alicuius poſſeßio dicitur.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105876" xml:space="preserve"> Talia igi-
                <lb/>
              tur patet non ad aliquid eſſe.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105882" xml:space="preserve"> In quibuſdam autem ſecundarũ
                <lb/>
              ſubſtantiarũ eſt dubitatio:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105887" xml:space="preserve"> Caput enim alicuius dicitur caput,
                <lb/>
              & manus alicuius dicitur manus, & vnumquodque tale eodẽ
                <lb/>
              modo dicitur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105894" xml:space="preserve"> quare bæc videbuntur ad aliquid eße.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105897" xml:space="preserve"> Si igitur
                <lb/>
                <note position="right" xlink:label="note-0338-01" xlink:href="note-0338-01a" xml:space="preserve">Text. 7. </note>
              eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitio eſt aßignata, aut omnino eſt
                <lb/>
              difficile, aut impoßibile, nullam ſubſtantiam ad aliquid eſſe oſtẽ
                <lb/>
              dere.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105908" xml:space="preserve"> Sin verò non ſufficienter eſt aßignata, ſed ea ſunt ad aliquid, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid
                <lb/>
              aliquo modo ſeſe bavere, fortaße ad bæc aliquid dici poteſt.</s>
            </p>
            <note position="right" xml:space="preserve">Text. 8.</note>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105927" xml:space="preserve"> Prior autem definitio ſequitur quidem ea, quæ ſunt ad aliquid, omnia:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105931" xml:space="preserve"> non tamen idem eſt, quod ipſorũ ad aliquid
                <lb/>
              eſſe, id quod ſunt aliorum eſſe dici.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105936" xml:space="preserve"> Ex bis igitur patet, ſi quiſpiam aliquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid, definitè ſcit, ſimul
                <lb/>
              id, ad quod illud dicitur, definitè ſciet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105943" xml:space="preserve"> Hoc autem patet quidem
                <lb/>
              ex bis ipſis.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105948" xml:space="preserve"> Nam ſi ſcit quiſpiam boc aliquid eſſe, eſt autem eo-
                <lb/>
              rum, quæ ſunt ad aliquid eſſe, idem ei, quòd eſt ad aliquid
                <lb/>
              aliquo modo ſe ſe babere, & illud profectò ſciet, ad quod boc
                <lb/>
              aliquo modo ſe babet.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105958" xml:space="preserve"> Si enim neſcit omninò id, ad quod boc
                <lb/>
              aliquo modo ſe babet, neq;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105963" xml:space="preserve"> ſi ad aliquid boc modo ſe babet, ſciet-
                <lb/>
              Patet autem, & ex ſingulis:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105968" xml:space="preserve"> nam ſi quiſpiam boc ſit definitè du-
                <lb/>
              plum eſſe, & id, cuius duplum eſt, continuò definitè ſcit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105973" xml:space="preserve"> Nam ſi
                <lb/>
              nullus definitè duplum ſcit illud eſſe, neque ſi eſt duplum omni
                <lb/>
              nò ſcit.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105980" xml:space="preserve"> Similiter, & boc ſi ſcit præſtabilius eſſe, & quo præſta-
                <lb/>
              bilius eſt definitè ob bæc eadem ipſum ſcire neceſſe eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105985" xml:space="preserve"> Nec in-
                <lb/>
              definitè ſciet, boc præſtabilius eſſe deteriore:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105991" xml:space="preserve"> bæc enim opinatio
                <lb/>
              eſt non ſcientia.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e105996" xml:space="preserve"> Non enim exactè iam deteriore præſtabilius
                <lb/>
              eſſe ſcit:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106001" xml:space="preserve"> nam ſi forte ſic accidit, nibil eſt deterius ipſo.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106004" xml:space="preserve"> Quare pa
                <lb/>
              tet neſſariũ eſſe, vt quicquid eorũ, quæ ſunt ad aliquid quiſpiã
                <lb/>
              definitè ſciat, & id identidem, ad quod illud dicitur, vt ſciat.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106011" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Fit autem, vt caput, & manus, & quæcunque talium, quæ
                <note position="right" xlink:label="note-0338-03" xlink:href="note-0338-03a" xml:space="preserve">Text. 9.</note>
              ſubſtantiæ ſunt, id quod eſt ipſum definitè ſciatur:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106020" xml:space="preserve"> at non fit ne-</s>
            </p>
          </div>
          <div xml:id="echoid-div-d1e106034" type="textflow-2" level="2" n="5">
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106040" xml:space="preserve">
                <lb/>
              definitis, quod probat duplici exemplo, ſcilicet ſcientiæ, & ſcibilis, ſenſus, & ſenſibilis, nam ſci-
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0338-04" xlink:href="note-0338-04a" xml:space="preserve">Quibus rela
                  <lb/>
                tis cõueniat.</note>
              bile fere in omnibus tempore antecedit ſcientiam.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106049" xml:space="preserve"> Dixi ferè, quia artefacta, non præcedunt
                <lb/>
              ſcientiam primi inuentoris:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106054" xml:space="preserve"> prætereà ſublato ſcibili, neceſſe eſt tolli ſcientiam:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106057" xml:space="preserve"> ablata tamen ſci
                <lb/>
              entia, non eſt opus ſcibile auferri;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106062" xml:space="preserve"> poteſt enim dari ſcibile, cuius nulla datur ſcientia, vt patet in
                <lb/>
              quadratura circuli, cuius hactenus demonſtratio inuenta non eſt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106068" xml:space="preserve"> Poſſunt pręterea multæ res
                <lb/>
              perſeuerare, quanuis earum ſcientia amittatur, vt cœlũ, elemẽta, &c.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106073" xml:space="preserve"> Eodẽ modo ſublato ſenſibili
                <lb/>
              obiecto neceſſario tollitur
                <lb/>
              ſenſus, non tamen è con-
                <lb/>
              trario;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106082" xml:space="preserve"> imo cum ſenſus non
                <lb/>
              oriatur, niſi cum animali,
                <lb/>
              ad animalis autem gene-
                <lb/>
              rationem elementa pręſup
                <lb/>
              ponantur, neceſſe eſt, vt ſal
                <lb/>
              tem hæc ſenſibilia priora
                <lb/>
              ſint, quam ſenſus.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106109" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Exiſtit autem.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106116" xml:space="preserve">Vt in
                <lb/>
              hac tertia parte cap.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106121" xml:space="preserve"> vete-
                <lb/>
              rum definitionem, tanquã
                <lb/>
              imperfectamreijciat, ſuãq́
                <lb/>
              introducat, proponit hanc
                <lb/>
              dubitationem, vtrum ali-
                <lb/>
              qua ſubſtantia ſit ad ali-
                <lb/>
              quid;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106137" xml:space="preserve"> quaſi dicat certiſsi-
                <lb/>
              mum eſſe nullam ſubſtan-
                <lb/>
              tiam eſſe in prædicamento
                <lb/>
              relationis;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106146" xml:space="preserve"> alioqui permiſ-
                <lb/>
              cerentur ipſa prædicamen
                <lb/>
              ta, quę diſtinctionis gratia
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0338-05" xlink:href="note-0338-05a" xml:space="preserve">Veteris deſi-
                  <lb/>
                nitionis re-
                  <lb/>
                futatio.</note>
              inuenta ſunt.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106158" xml:space="preserve"> Nihilominus
                <lb/>
              ex veterum definitione ſe-
                <lb/>
              quitur aliquas ſubſtantias
                <lb/>
              eſſe ad aliquid, eas nimirũ,
                <lb/>
              quę explicantur relatione
                <lb/>
              ad aliud, quod licet non cõ
                <lb/>
              ueniat primis ſubſtantijs,
                <lb/>
              nec earum partibus inte-
                <lb/>
              grantibus, nec etiam ſecũ-
                <lb/>
              dis completis, at conuenit
                <lb/>
              quibuſdam ſecundis incõ-
                <lb/>
              pletis, vt capiti, & alæ, di
                <gap/>
                <lb/>
              citur enim caput, capitati
                <lb/>
              caput, & ala alati ala:</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106191" xml:space="preserve"> qua-
                <lb/>
              re probanda, inquit, non
                <lb/>
              eſt ea definitio, quæ nos fa
                <lb/>
              teri cogit, aliquas ſubſtan-
                <lb/>
              tias eſſe in prædicamento
                <lb/>
              adaliquid.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106218" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Sin verò non ſuſſicien-
                <lb/>
              ter.] </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106227" xml:space="preserve">Reiecta veterum deſi
                <lb/>
              nitione, ſuam ſtatuit hoc
                <lb/>
              loco A riſtoteles, ex qua diſ
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0338-06" xlink:href="note-0338-06a" xml:space="preserve">Ariſtotelica
                  <lb/>
                definitio.</note>
              ſolui poſsit propoſita quę-
                <lb/>
              ſtio.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106240" xml:space="preserve"> Definitio ſic habet, re-
                <lb/>
              lata ſunt ea, quorum eſſe idem eſt ei, quod eſt ad aliquid, aliquo modo ſe habere, id eſt, quorum
                <lb/>
              natura, & eſſentia eſt aliud reſpicere;</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106247" xml:space="preserve"> illa verba, aliquo modo, ſignificant variam reſpiciendi ra-
                <lb/>
              tionem, quę diuerſis caſibus exprimitur.</s>
            </p>
            <p>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106263" xml:space="preserve">
                <lb/>
              Prior autem.) </s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106270" xml:space="preserve">Nequis ſuſpicaretur parum intereſſe inter hanc & veterum definitionem,
                <lb/>
              à ſe reprehenſam explicat, quatenus ambæ conueniant, & diſſerant.</s>
              <s xml:id="echoid-s-d1e106275" xml:space="preserve"> Conueniunt in hoc quod
                <lb/>
                <note position="left" xlink:label="note-0338-07" xlink:href="note-0338-07a" xml:space="preserve">Inter vtran
                  <lb/>
                que diſcrimẽ</note>
              vtraque comprehendit omnia vera relata, diſſentiunt verò, quia prima complectitur multa, quæ
                <lb/>
              relata nõ ſunt, & per aliud explicantur, vt de quibuſdaã ſubſtantijs dictum eſt Secunda ſola relata
                <lb/>
              </s>
            </p>
          </div>
        </div>
      </text>
    </echo>