296282DISSERTATIO
EXPERIMENTUM XI.
Idem tubus, Aquam continens ad altitudinem 20 linearum, ex
vaſculo ſublatus, parum inclinetur ad horizontem, ut Aqua infimam
oram relinquens verſus medium tubi ſe recipiat, locum aëri cedens,
tum in hoc obliquo ſitu iterum imponatur Aquæ, quæ in ipſum ad-
ſcendet, intercipiens aëream bullam. Tum tubo ex vaſe demto
& perpendiculariter ſuſpenſo, obſervabitur effluere fere omnis A-
quæ inferior maſſa uſque ad aëream bullam, excepta altitudine
1 {1/3} vel 2, vel 3 linearum, ſupra quam hæret bulla aërea, & ſupra
bullam, Aqua ſuperior ad altitudinem 20 linearum. In hoc Ex-
perimento plus Aquæ in tubo deprehenditur, quam in ullis aliis,
quod mirum eſt: Cur enim non expellitur omnis Aqua inferior
ſimul cum bullâ aëreâ: hæc autem efficit, ut pars quædam Aquæ
non exeat, cæteroquin elapſura. Videtur id fieri, quia aër val-
de adhæret parietibus tubi, atque ita ſuſtinet aliquomodo Fluidum
ſuperius ſibi incumbens, quominus tota gravitate deorſum ruat &
premat Aquam infra bullam: Aërem vero non niſi tarde, & cum
quadam tenacitate per hos tubos moveri ſemper docuit experien-
tia: licet ideo ſit multo levior quam Aqua, non tamen eam per-
rumpit adſcendendo, ſed tuborum occupat inferiorem partem, non
ſecus quam ſi Aquâ gravior foret, aut tubis inſtar ſolidi corporis
adhæreret.
vaſculo ſublatus, parum inclinetur ad horizontem, ut Aqua infimam
oram relinquens verſus medium tubi ſe recipiat, locum aëri cedens,
tum in hoc obliquo ſitu iterum imponatur Aquæ, quæ in ipſum ad-
ſcendet, intercipiens aëream bullam. Tum tubo ex vaſe demto
& perpendiculariter ſuſpenſo, obſervabitur effluere fere omnis A-
quæ inferior maſſa uſque ad aëream bullam, excepta altitudine
1 {1/3} vel 2, vel 3 linearum, ſupra quam hæret bulla aërea, & ſupra
bullam, Aqua ſuperior ad altitudinem 20 linearum. In hoc Ex-
perimento plus Aquæ in tubo deprehenditur, quam in ullis aliis,
quod mirum eſt: Cur enim non expellitur omnis Aqua inferior
ſimul cum bullâ aëreâ: hæc autem efficit, ut pars quædam Aquæ
non exeat, cæteroquin elapſura. Videtur id fieri, quia aër val-
de adhæret parietibus tubi, atque ita ſuſtinet aliquomodo Fluidum
ſuperius ſibi incumbens, quominus tota gravitate deorſum ruat &
premat Aquam infra bullam: Aërem vero non niſi tarde, & cum
quadam tenacitate per hos tubos moveri ſemper docuit experien-
tia: licet ideo ſit multo levior quam Aqua, non tamen eam per-
rumpit adſcendendo, ſed tuborum occupat inferiorem partem, non
ſecus quam ſi Aquâ gravior foret, aut tubis inſtar ſolidi corporis
adhæreret.
Fieri hoc modo poteſt, ut multo plus Aquæ, quam 20 li-
nearum, hæreat in tubo ſuſpenſum, modo partes frequentibus
bullis aëreis ſint interruptæ, nam omnes adhærendo tubi parie-
tibus, deſcenſum Aquæ impediunt. Inde etiam clariſſime intel-
ligitur, quare, ſi in tubo hinc inde hæſerint parvæ guttæ Aquæ
bullas aëreas intercipientes, aqua non, vel vix in tubum ingredia-
tur, ſibi impoſitum, ingreſſum impedientibus bullis his aëreis in-
terceptis, quæ non niſi difficulter ſurſum adſcendunt: Aëri enim
ineſt ſpecies quædam tenacitatis, aut immobilitatis, ideo etiam
hoſpitans in tubis majoribus, & ad eorum in flexorum curv aturas,
transfluxum Aquæ valde impedit, & ultra fidem, uti egregie ob-
ſervavit poſuitque Cl. Disaguilliers in Philoſ. Tranſ. N°. 393.
nearum, hæreat in tubo ſuſpenſum, modo partes frequentibus
bullis aëreis ſint interruptæ, nam omnes adhærendo tubi parie-
tibus, deſcenſum Aquæ impediunt. Inde etiam clariſſime intel-
ligitur, quare, ſi in tubo hinc inde hæſerint parvæ guttæ Aquæ
bullas aëreas intercipientes, aqua non, vel vix in tubum ingredia-
tur, ſibi impoſitum, ingreſſum impedientibus bullis his aëreis in-
terceptis, quæ non niſi difficulter ſurſum adſcendunt: Aëri enim
ineſt ſpecies quædam tenacitatis, aut immobilitatis, ideo etiam
hoſpitans in tubis majoribus, & ad eorum in flexorum curv aturas,
transfluxum Aquæ valde impedit, & ultra fidem, uti egregie ob-
ſervavit poſuitque Cl. Disaguilliers in Philoſ. Tranſ. N°. 393.