Musschenbroek, Petrus van, Physicae experimentales, et geometricae de magnete, tuborum capillarium vitreorumque speculorum attractione, magnitudine terrae, cohaerentia corporum firmorum dissertationes: ut et ephemerides meteorologicae ultraiectinae

List of thumbnails

< >
301
301 (287)
302
302 (288)
303
303 (289)
304
304 (290)
305
305 (291)
306
306 (292)
307
307 (293)
308
308 (294)
309
309 (295)
310
310 (296)
< >
page |< < (292) of 795 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div193" type="section" level="1" n="193">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s6942" xml:space="preserve">
              <pb o="292" file="0306" n="306" rhead="DISSERTATIO"/>
            ex vitro ſint, nihilominus ſuperficiem aſperam habent, ut Micro-
              <lb/>
            ſcopicæ evincunt obſervationes, in has cum liquoris particulæ in-
              <lb/>
            currunt aſperitates, retardantur, nec parum; </s>
            <s xml:id="echoid-s6943" xml:space="preserve">eſt Retardatio magna
              <lb/>
            in initio cum liquoris motus velox eſt, & </s>
            <s xml:id="echoid-s6944" xml:space="preserve">poſtea inſignis quoque eſt
              <lb/>
            cum magna Aquæ columna adimplevit tubos, atque magna ſuper-
              <lb/>
            ficic ſuperficiem tuborum attingens attritum auget, ſurſum adſcen-
              <lb/>
            dente tota columna. </s>
            <s xml:id="echoid-s6945" xml:space="preserve">3° Retardatur liquoris adſcenſus ab Aëre, in
              <lb/>
            tubis hoſpitante, qui ſurſum propellitur a liquore, ejiciturque, ni
              <lb/>
            hilominus movendus eſt aër, atque reſiſtentia ſua remoratur ad-
              <lb/>
            ſcenſum. </s>
            <s xml:id="echoid-s6946" xml:space="preserve">4°. </s>
            <s xml:id="echoid-s6947" xml:space="preserve">Solet autem aër tenaciter adhærere parietibus tubo-
              <lb/>
            rum, a quibus averruncandus eſt a liquore adſcendente, unde & </s>
            <s xml:id="echoid-s6948" xml:space="preserve">
              <lb/>
            hoc modo liquor retardatur: </s>
            <s xml:id="echoid-s6949" xml:space="preserve">a concurſu igitur quatuor cauſarum re-
              <lb/>
            moram perpetuo majorem experitur liquor adſcendens & </s>
            <s xml:id="echoid-s6950" xml:space="preserve">motu ſem-
              <lb/>
            per retardato feretur.</s>
            <s xml:id="echoid-s6951" xml:space="preserve"/>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s6952" xml:space="preserve">Præterea colligimus ex obſervationibus, liquorem eo velocius
              <lb/>
            adſcendere in tubos, quo hi longiores fuerint; </s>
            <s xml:id="echoid-s6953" xml:space="preserve">obſervationes
              <lb/>
            omnes, ſi ſecundam exceperimus, hoc ad oculum docent: </s>
            <s xml:id="echoid-s6954" xml:space="preserve">nec mi-
              <lb/>
            rum eſt, cum enim vis, quæ ſurſum elevat liquorem, pendet a lon-
              <lb/>
            gitudine tubi, uti in Experimento XV evictum eſt, erit vis eo ma-
              <lb/>
            jor, quo tubus, eadem manente diametro. </s>
            <s xml:id="echoid-s6955" xml:space="preserve">fuerit longior: </s>
            <s xml:id="echoid-s6956" xml:space="preserve">vis au-
              <lb/>
            tem magna eidem corpori majorem poterit celeritatem communi-
              <lb/>
            care quam exigua.</s>
            <s xml:id="echoid-s6957" xml:space="preserve"/>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s6958" xml:space="preserve">Scholion. </s>
            <s xml:id="echoid-s6959" xml:space="preserve">Ex veloci adſcenſu Aquæ in hos Tubos vitreos clarè
              <lb/>
            intelligimus, quomodo Aquain canales graciliſſimos Plantarum adeo
              <lb/>
            velociter adſcendat, attracta in radices, elevata in caulem, delata
              <lb/>
            in folia, flores, fructuſque, ut in vite 152 pollices abſolvat ſpatio
              <lb/>
            12 horarum, ſunt enim canales plantarum multo ſubtiliores tubis
              <lb/>
            vitreis a nobis examinatis hactenus, uti Microſcopia docent: </s>
            <s xml:id="echoid-s6960" xml:space="preserve">hinc
              <lb/>
            planta, cujus pondus modo eſt trium librarum tantundem Aquæ ex
              <lb/>
            Terra per radicem attrahit, velocique motu ſurſum determinat, ut
              <lb/>
            die æſtivo perſpiret 30 Uncias, ſpatio 12 horarum; </s>
            <s xml:id="echoid-s6961" xml:space="preserve">atque 17 plus
              <lb/>
            quam homo ſanus, ratione maſſæ utriuſque corporis habita. </s>
            <s xml:id="echoid-s6962" xml:space="preserve">Hinc
              <lb/>
            patet, quare planta flacceſcens ariditate, ſimulac Aquam modo lam-
              <lb/>
            bat, intra pauca horæ Minuta læte vireſcat, rigida turgidaque
              <lb/>
            oſtentans folia, floreſque; </s>
            <s xml:id="echoid-s6963" xml:space="preserve">cum Aqua rapidiſſimo deferatur motu per
              <lb/>
            canales radicum capillares, acta vi attractrice: </s>
            <s xml:id="echoid-s6964" xml:space="preserve">Et quia plantæ </s>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>