Musschenbroek, Petrus van, Physicae experimentales, et geometricae de magnete, tuborum capillarium vitreorumque speculorum attractione, magnitudine terrae, cohaerentia corporum firmorum dissertationes: ut et ephemerides meteorologicae ultraiectinae

List of thumbnails

< >
331
331 (317)
332
332 (318)
333
333 (319)
334
334 (320)
335
335 (321)
336
336 (322)
337
337 (323)
338
338 (324)
339
339 (325)
340
340 (326)
< >
page |< < (317) of 795 > >|
    <echo version="1.0RC">
      <text xml:lang="la" type="free">
        <div xml:id="echoid-div219" type="section" level="1" n="219">
          <p>
            <s xml:id="echoid-s7723" xml:space="preserve">
              <pb o="317" file="0331" n="331" rhead="DE TUBIS CAPILLARIBU SVITREIS."/>
            pillarium a regulis Hydroſtaticis hucuſque apud Geometras repe-
              <lb/>
            riundis! hi enim conſiderare modo ſolent preſſiones fluidorum a
              <lb/>
            gravitate pendentes, indeque oriundas altitudines fluidorum in Tu-
              <lb/>
            bis, nequaquam attendentes ad attractionem, quam fluida in Tu-
              <lb/>
            bos, & </s>
            <s xml:id="echoid-s7724" xml:space="preserve">hi viciſſim in fluida exercent: </s>
            <s xml:id="echoid-s7725" xml:space="preserve">hinc Theoreticam doctri-
              <lb/>
            nam quidem veram, congruamque ſuæ hypotheſi dederunt, nequa-
              <lb/>
            quam tamen veram in praxi, quia in hac attractionis ſimul ratio
              <lb/>
            habenda eſt: </s>
            <s xml:id="echoid-s7726" xml:space="preserve">Quo Tubus eſt amplior, eo minus ſuperficiei ratione
              <lb/>
            internæ capacitatis acquirit, atque ideo etiam minorem attractio-
              <lb/>
            nis effectum edere poteſt, quam Tubus anguſtior, quamobrem Le-
              <lb/>
            ges Hydroſtaticæ, hucuſque tradit@¦ a Geometris, magis conveniunt
              <lb/>
            Tubis amplis, quam anguſtis, imo in ampliſſimis vix abludunt ab
              <lb/>
            effectibus, quæ cauſa eſt ut pro veris abſolutiſque habitæ fuerint;
              <lb/>
            </s>
            <s xml:id="echoid-s7727" xml:space="preserve">quod erroneum; </s>
            <s xml:id="echoid-s7728" xml:space="preserve">nam attractionis ratio ſimul habenda legibusque
              <lb/>
            vulgaribus addenda, antequam Lex abſolute vera & </s>
            <s xml:id="echoid-s7729" xml:space="preserve">experientiæ
              <lb/>
            congrua deprehendetur: </s>
            <s xml:id="echoid-s7730" xml:space="preserve">Geometræ enim detur Tubus vitreus u-
              <lb/>
            trimque apertus, rectus, cylindricus; </s>
            <s xml:id="echoid-s7731" xml:space="preserve">detur liquor, rogo ut deter-
              <lb/>
            minet altitudinem Fluidi ingreſſuri Tubum, quem perpendiculari-
              <lb/>
            ter ad horizontem Fluido immerget. </s>
            <s xml:id="echoid-s7732" xml:space="preserve">Si tantum preſſiones fluidi
              <lb/>
            conſideret, demonſtrabit ſuperficiem ejus in vaſe & </s>
            <s xml:id="echoid-s7733" xml:space="preserve">in Tubo fore
              <lb/>
            ad libellam; </s>
            <s xml:id="echoid-s7734" xml:space="preserve">fiat Experimentum, id non reſpondebit demonſtratio-
              <lb/>
            ni, ſed altius adſcendet libellâ fluidum, niſi fuerit Mercurius,
              <lb/>
            qui humilior manet, an ergo demonſtratio Geometrica falſa eſt? </s>
            <s xml:id="echoid-s7735" xml:space="preserve">
              <lb/>
            non, ſed non fuit completa, quippe demonſtrationi addenda erat
              <lb/>
            vis attrahens Tubi & </s>
            <s xml:id="echoid-s7736" xml:space="preserve">liquoris, qua additâ capiatur Experimentum,
              <lb/>
            & </s>
            <s xml:id="echoid-s7737" xml:space="preserve">reſpondebit calculo quam accuratiſſime. </s>
            <s xml:id="echoid-s7738" xml:space="preserve">Quadrat hercle
              <lb/>
            hic egregie ſapientis Fontenellii monitum in L’Hiſt. </s>
            <s xml:id="echoid-s7739" xml:space="preserve">de L’Acad. </s>
            <s xml:id="echoid-s7740" xml:space="preserve">
              <lb/>
            Roy. </s>
            <s xml:id="echoid-s7741" xml:space="preserve">A°. </s>
            <s xml:id="echoid-s7742" xml:space="preserve">1723. </s>
            <s xml:id="echoid-s7743" xml:space="preserve">„ Si demonſtrandum foret, quantum Phyſica ſæpe
              <lb/>
            ” differt â Geometria, quantum realis executio rerum diſtat ab
              <lb/>
            ” eo, quod Geometra ope ſui calculi exſpectaſſet, nihil accomoda-
              <lb/>
            ” tius foret quam hoc objectum, de quo agimus: </s>
            <s xml:id="echoid-s7744" xml:space="preserve">Quod non prove-
              <lb/>
            ” nit, quia Geometria non ubivis obtinet ſine ulla exceptione, ſed
              <lb/>
            ” eſt Phyſica plerumque valde compoſita, noſtrorumque ratiocinio-
              <lb/>
            ” rum fundamenta ſunt nimis ſimplicia ad accurate eos effectus
              <lb/>
            ” aſſequendos, qui in natura fiunt.</s>
            <s xml:id="echoid-s7745" xml:space="preserve"/>
          </p>
          <p>
            <s xml:id="echoid-s7746" xml:space="preserve">Quanta igitur cum prudentia ratiocinandum eſt in phyſicis? </s>
            <s xml:id="echoid-s7747" xml:space="preserve"/>
          </p>
        </div>
      </text>
    </echo>