344332Diſſertatio Vndecima
fpondet *eliquari non aliud eſt niſi ab humore, calore ve ſubeunte*
*reſolui, & dirimi ita, vt liquidum ſit. * Et poſt pauca, *vix illa*
*eliquant, quæ facilè tranſmeant; contra celerrimè dirimunt, quæ*
*per vim ſe intrudunt. Atqui vt dulcis aqua tenuior, ita ſalſa craſ-*
*ſior eſt; ergo altera ſuâ tenuitate facilè penetrans vix lique facit,*
*altera ſubit quidem, ſed minùs, propter ſuarum partium magni-*
*tudinem: itaque cogere, & proinde dirimere celeriùs poteſt. * Qua
autem virtute, niſi ſalis, valet aqua ſalſa ſe intrudere? habet igi-
tur ſal vim, qua ſe intrudat. Ex hac eadem Philoſophi doctrinâ
apparet, cur Columella de re ruſticâ lib. 12. cap. 52. præceperit,
*Si frigoribus oleum cum amurcâ congelabitur, pluſculo ſale cocto*
*vtique vtendum erit; ea res reſoluit oleum, & ſeparat ab omni*
*vitio. Neque verendum eſt, ne ſalſum fiat, nam quantumcunque*
*adieceris ſalis, nihilominus ſaporem non recipit oleum. Solet au-*
*tem ne ſic quidem reſolui, cum maiora frigor a inceſſerint; ita-*
*que nitrum torretur, & contritum in ſpergitur, & commiſcetur; *
*ea res eliquat amurcam. * Salis particulas non complecti oleum,
hinc manifeſtum eſt, quod hoc exillis ſaporem non recipit; at niſi
illæ mouerentur, conglaciatam amurcam non diſſoluerent: id ve-
rò, quod ſal communis præſtare nequit in maioribus frigoribus,
præftat nitrum, cui vis maior ſeſe agitandi. Sic ex aridis vege ta-
bilibus vt oleum extilletur, monet Io: Rodulphus Glauber Furno-
rum Philoſophicorum par. 3. pag. 2. ea priùs maceranda eſſe in aquâ
falſâ, vtpote hæc illa emollit, & aperit, quo faciliùs olea ſua
elargiri poſſint. Ne verò quis aquæ potiùs quàm ſali tribuat hanc
vim aperiendi, idem Author part. 1. pag. 25. docet, *non in veſicâ*
*ponenda eſſe arida illa cum magnâ aquæ quantitate, ſed potiùs in*
*cucurbitâ cum Spiritu Salis, qui propterea ob ſuam acrimoniam*
*meliùs penetrat, & meliùs facit olea extillare. * Adiuuat quoquè
deſtillationem olei Tartarus & Alumen, ſi admiſceatur, & ritè ad-
miniſtretur. Ex quibus ſatis conſtare videtur ingenitam eſſe ſalibus
ſe mouendi facultatem.
*reſolui, & dirimi ita, vt liquidum ſit. * Et poſt pauca, *vix illa*
*eliquant, quæ facilè tranſmeant; contra celerrimè dirimunt, quæ*
*per vim ſe intrudunt. Atqui vt dulcis aqua tenuior, ita ſalſa craſ-*
*ſior eſt; ergo altera ſuâ tenuitate facilè penetrans vix lique facit,*
*altera ſubit quidem, ſed minùs, propter ſuarum partium magni-*
*tudinem: itaque cogere, & proinde dirimere celeriùs poteſt. * Qua
autem virtute, niſi ſalis, valet aqua ſalſa ſe intrudere? habet igi-
tur ſal vim, qua ſe intrudat. Ex hac eadem Philoſophi doctrinâ
apparet, cur Columella de re ruſticâ lib. 12. cap. 52. præceperit,
*Si frigoribus oleum cum amurcâ congelabitur, pluſculo ſale cocto*
*vtique vtendum erit; ea res reſoluit oleum, & ſeparat ab omni*
*vitio. Neque verendum eſt, ne ſalſum fiat, nam quantumcunque*
*adieceris ſalis, nihilominus ſaporem non recipit oleum. Solet au-*
*tem ne ſic quidem reſolui, cum maiora frigor a inceſſerint; ita-*
*que nitrum torretur, & contritum in ſpergitur, & commiſcetur; *
*ea res eliquat amurcam. * Salis particulas non complecti oleum,
hinc manifeſtum eſt, quod hoc exillis ſaporem non recipit; at niſi
illæ mouerentur, conglaciatam amurcam non diſſoluerent: id ve-
rò, quod ſal communis præſtare nequit in maioribus frigoribus,
præftat nitrum, cui vis maior ſeſe agitandi. Sic ex aridis vege ta-
bilibus vt oleum extilletur, monet Io: Rodulphus Glauber Furno-
rum Philoſophicorum par. 3. pag. 2. ea priùs maceranda eſſe in aquâ
falſâ, vtpote hæc illa emollit, & aperit, quo faciliùs olea ſua
elargiri poſſint. Ne verò quis aquæ potiùs quàm ſali tribuat hanc
vim aperiendi, idem Author part. 1. pag. 25. docet, *non in veſicâ*
*ponenda eſſe arida illa cum magnâ aquæ quantitate, ſed potiùs in*
*cucurbitâ cum Spiritu Salis, qui propterea ob ſuam acrimoniam*
*meliùs penetrat, & meliùs facit olea extillare. * Adiuuat quoquè
deſtillationem olei Tartarus & Alumen, ſi admiſceatur, & ritè ad-
miniſtretur. Ex quibus ſatis conſtare videtur ingenitam eſſe ſalibus
ſe mouendi facultatem.
Maur.
Re tamen ipſâ facultatem hanc non exerunt, niſi quan-
do, vt ita dicam, prodeundum eſt in aciem; ſi enim ad ſpeciem
eandem pertineant Sales, nullum huiuſmodi motûs & agitationis
indicium habemus, vt ſi Oleum Tartari oleo Tartari addas: at ſi
illud in Spiritum Vitrioli infundas, commotio tandiu apparet,
dum durat lucta, qua ſe viciſſim coagitantes demum
do, vt ita dicam, prodeundum eſt in aciem; ſi enim ad ſpeciem
eandem pertineant Sales, nullum huiuſmodi motûs & agitationis
indicium habemus, vt ſi Oleum Tartari oleo Tartari addas: at ſi
illud in Spiritum Vitrioli infundas, commotio tandiu apparet,
dum durat lucta, qua ſe viciſſim coagitantes demum
zoom in
zoom out
zoom area
full page
page width
set mark
remove mark
get reference
digilib