246224M. VITRVVII POLL.
habet vocis ſonitum:
ab ea verò, quæ ab angulo maxime abeſt, id eſt à longißimd
grauior exprimitur ſonit{us}. Sed animaduerſione dignum putamus, quod ex Capella
& Auſonio refert Ian{us} Parrhaſius, in arborib{us} muſicam rationem diuerſam eſſe.
Nam vt quæ procerior arbor eſt, & in altum tendit, eò magis vento pulſa acu-
tum reddit ſonum: quæcunque verò quàm minimum abſunt ab radice, grauius,
& rauco murmure quatiuntur. Auſonij loc{us} eſt in Epistola ad Paulinum quarta,
ſi quis & hoc deſiderabit: Martiani autem, libro primo nuptiarum Philologiæ, ver-
ba hæc ſunt, Inter hæc mira ſpectacula, fortunarum\’ curſus, mot{us} nemorum, etiam
ſuſurrantib{us} flabris canora modulatio melico quodam crepitabat appulſu. Nam
eminentiora prolixarum arborum culmina perinde\’ diſtenta acuto ſonitu reſulta-
bant. Quicquid verò terræ confine ac propinquum ramis accliuib{us} fuerat, graui-
t{as} rauca quatiebat. At media ratis per annexa ſuccentibus, duplis ac ſeſquialte-
ris, necnon etiam ſeſquitertijs, ſeſquioctauis, etiam ſine diſcretione iuncturis, licet
interuenirent limmata, concinebant.
grauior exprimitur ſonit{us}. Sed animaduerſione dignum putamus, quod ex Capella
& Auſonio refert Ian{us} Parrhaſius, in arborib{us} muſicam rationem diuerſam eſſe.
Nam vt quæ procerior arbor eſt, & in altum tendit, eò magis vento pulſa acu-
tum reddit ſonum: quæcunque verò quàm minimum abſunt ab radice, grauius,
& rauco murmure quatiuntur. Auſonij loc{us} eſt in Epistola ad Paulinum quarta,
ſi quis & hoc deſiderabit: Martiani autem, libro primo nuptiarum Philologiæ, ver-
ba hæc ſunt, Inter hæc mira ſpectacula, fortunarum\’ curſus, mot{us} nemorum, etiam
ſuſurrantib{us} flabris canora modulatio melico quodam crepitabat appulſu. Nam
eminentiora prolixarum arborum culmina perinde\’ diſtenta acuto ſonitu reſulta-
bant. Quicquid verò terræ confine ac propinquum ramis accliuib{us} fuerat, graui-
t{as} rauca quatiebat. At media ratis per annexa ſuccentibus, duplis ac ſeſquialte-
ris, necnon etiam ſeſquitertijs, ſeſquioctauis, etiam ſine diſcretione iuncturis, licet
interuenirent limmata, concinebant.
Hoc autem íta eſſe, à ſerpentíbus lícet aſpícere.
] Galen{us} extre-
mo ſecundo libro de affectis locis tradit calorem motum excitare, frig{us} verò ocio-
ſum, & ad motiones pigrum efficere animal. Inde animalia frigidioris naturæ per
hyemem ſolere latere, ipſ{as}\’ adeò viperas, ſi contractentur, deferantur\’, non mor-
dere: contrà per æstatem, atque tum potißimum, cum caniculæ ardore exæſtuant,
ſæuire, & furorem præ ſe ferre. Eò reſpexiſſe mihi videtur Ouidi{us} ſecundo Meta-
morphoſeos, cum ait:
mo ſecundo libro de affectis locis tradit calorem motum excitare, frig{us} verò ocio-
ſum, & ad motiones pigrum efficere animal. Inde animalia frigidioris naturæ per
hyemem ſolere latere, ipſ{as}\’ adeò viperas, ſi contractentur, deferantur\’, non mor-
dere: contrà per æstatem, atque tum potißimum, cum caniculæ ardore exæſtuant,
ſæuire, & furorem præ ſe ferre. Eò reſpexiſſe mihi videtur Ouidi{us} ſecundo Meta-
morphoſeos, cum ait:
Quæ\’ polo poſita eſt glaciali proxima ſerpens
Frigore pigra prius, nec formidabilis vlli,
Incaluit, ſumpſit\’ nou{as} feruorib{us} ir{as}.
Frigore pigra prius, nec formidabilis vlli,
Incaluit, ſumpſit\’ nou{as} feruorib{us} ir{as}.
Cum ſínt autem merídíanæ natíones anímís acutíſsímís.
]
Nationes quæ ad Meridiem vergunt, cum animi perſpicuitate, & conſilio pluri-
mum valeant, virib{us} minimum poßint, ſeptentrionem incolentes, virib{us} innixæ,
& conſilijs destitutæ franguntur. Vt verum ſit, cœli qualitate ingenijs aliquid ac-
cedere, aut adimi. Vide Hippocratem lib. de aëre, aquis, & locis, Aristotelem pro-
blematon ſectione X I I I I. at lib. V I I. politicorum, & Flauium Vegetium lib. I.
de re militari, cap. I.
Nationes quæ ad Meridiem vergunt, cum animi perſpicuitate, & conſilio pluri-
mum valeant, virib{us} minimum poßint, ſeptentrionem incolentes, virib{us} innixæ,
& conſilijs destitutæ franguntur. Vt verum ſit, cœli qualitate ingenijs aliquid ac-
cedere, aut adimi. Vide Hippocratem lib. de aëre, aquis, & locis, Aristotelem pro-
blematon ſectione X I I I I. at lib. V I I. politicorum, & Flauium Vegetium lib. I.
de re militari, cap. I.
Ita diuína mens cíuítatem populí Romaní egregía tempera-
táque regíone collocauít. ] Decebat ſcilicet eam vrbem, quæ erat futura
mundi caput, quæ tot populorum diſcordes feras\’ lingu{as} ſermonis commercio con-
traheret ad colloquia, quæ vna cunctarum gentium in toto orbe eſſet futura prin-
ceps, & pollere conſilijs, & virib{us} valere. Ingrat{us} ſim, niſi acceptum beneficium,
non dico data occaſione, ſed vel petita tester. Salue parens altera. Sequan{us} mihi
Castillio patria eſt, Roma me ἐπαλτγὰρ{ευ}κσας, id eſt, aliquo virtutis & doctrinæ no-
mine complexa es, & ita complexa, vt Romanum ciuem, nihil min{us} ſperantem, aut
ambientem, eſſe volueris. Pro tanto munere, ne quid culpa deteram ingenij, dicam
non cum Horatio Flacco principem vrbium, ſed cum Frontino reginam te & do-
minam orbis, terrarum deam, cui par nihil ſit, & nihil ſecundum, dicam non vr-
bem, ſed orbis epitomen: ea parte Polemonem oratorem imitatus, vti ex Galeni com-
mentario primo in librum Hippocratis de articulis didicim{us}.
táque regíone collocauít. ] Decebat ſcilicet eam vrbem, quæ erat futura
mundi caput, quæ tot populorum diſcordes feras\’ lingu{as} ſermonis commercio con-
traheret ad colloquia, quæ vna cunctarum gentium in toto orbe eſſet futura prin-
ceps, & pollere conſilijs, & virib{us} valere. Ingrat{us} ſim, niſi acceptum beneficium,
non dico data occaſione, ſed vel petita tester. Salue parens altera. Sequan{us} mihi
Castillio patria eſt, Roma me ἐπαλτγὰρ{ευ}κσας, id eſt, aliquo virtutis & doctrinæ no-
mine complexa es, & ita complexa, vt Romanum ciuem, nihil min{us} ſperantem, aut
ambientem, eſſe volueris. Pro tanto munere, ne quid culpa deteram ingenij, dicam
non cum Horatio Flacco principem vrbium, ſed cum Frontino reginam te & do-
minam orbis, terrarum deam, cui par nihil ſit, & nihil ſecundum, dicam non vr-
bem, ſed orbis epitomen: ea parte Polemonem oratorem imitatus, vti ex Galeni com-
mentario primo in librum Hippocratis de articulis didicim{us}.