296274M. VITRVVII POLL.
tur, &
poſt.
ita erit atramentum tectorib{us} non inuenustum Varro libri tertij de re
rustica, cap. II. Quam neque pictor, neque tector vidit vnquam.
rustica, cap. II. Quam neque pictor, neque tector vidit vnquam.
Sed etiam mortario collocato.
] Mortarium dixit pro loco, vbi adnit-
tente certatim hominum multitudine, materia pinſitur, & ſubigitur, vti antè pro
conceptaculo ſiue lacuſculo, et alueo, cum ait, ſed purũ ferrum è mortario liberetur.
Etiam ſi ibi pro ſubacta materia videri poßit dictum. Hoc autem ſic expreßit Pli-
ni{us} lib. XXXVI. cap. XXIII. In Græcia tectorijs etiam harenatum quod indu-
cturi ſunt, pri{us} in mortar{io} ligneis vectib{us} ſubigunt.
tente certatim hominum multitudine, materia pinſitur, & ſubigitur, vti antè pro
conceptaculo ſiue lacuſculo, et alueo, cum ait, ſed purũ ferrum è mortario liberetur.
Etiam ſi ibi pro ſubacta materia videri poßit dictum. Hoc autem ſic expreßit Pli-
ni{us} lib. XXXVI. cap. XXIII. In Græcia tectorijs etiam harenatum quod indu-
cturi ſunt, pri{us} in mortar{io} ligneis vectib{us} ſubigunt.
Itaque parietibus veteribus nonnulli cruſtas excidentes.
] Si
pro geometrarum, arithmeticorum\’ menſulis abacos intelligere placet, Senſ{us} hic
erit horum verborum, Tectoriorum tanta fuit apud veteres craßitudo, vt exectis
geometræ, & logistæ, id eſt algoristæ in ſupputationib{us} ſuis pro menſulis & tabu-
lis deformatorys vterentur. Porrò autem illud admonendum puto, vſos eſſe antiquos
ad parietum tectoria, præter albarium op{us} atque marmoratum, ſectis in quadra-
ta, tabul{as}, ſexangula, triquetra, marmoribus, alabastrite, porphyrite, ophite, iaſpide,
& id gen{us} lapidib{us}, atque vitro Hæ adactæ crustationes nominabuntur, illæ ve-
rò inductæ, Nec tantum toti parietes vno aliquo marmoris genere operiebantur, ve-
rum & interraſo marmore, vermiculatis\’ ad effigies rerum & animalium cru-
ſtis. Lapidem quoque pinxerunt, quod Claudij principatu inuentum: Neronis verò,
macul{as}, quæ non eſſent, in crustis inſerendo vnitatem variare, vti Plini{us} Secun-
d{us} refert naturalis historiæ libri trigeſimiquinti capite primo. Neque defuit in in-
crustationib{us} ſcalpturatum gen{us}, id eſt ſcalpro malleolo adacto ad effigiem re-
rum atque animalium exciſum. Nam & pauimentum ſcalpturatum fuiſſe Romæ
in æde Iouis Capitolini idem Plini{us} lib. XXXVI. cap. XXV. memorat. Inducta-
rum verò aliæ quidem ſunt puræ, aliæ pictæ, aut cælatæ, id eſt inſignitæ ſiue aſperæ.
Nos, niſi decipior, anaglyphicum op{us} dicere poſſum{us}, cum extabit, ſicut diaglyphi-
cum, quando introrſ{us} fiet impreßio. Quæ pinguntur, aut in ſicco fiunt, aut in vdo:
vdis natiu{us} color conuenit, ſiccis factici{us} Nouum inuentum eſt pictori{as} crust{as}
vernice illuminare, de quo libro ſeptimo. Admiſcuerunt & incrustationib{us} con-
ch{as}, potißimum fontium fornicib{us}. Quod gen{us} videtur in villa Ciceronis ad For-
mi{as} Campaniæ oppidum, interſparſis purpuris, peloridib{us}, cæteris´ue conchis, &
Romæ aliquot locis. Id quod recentiores imitati ſunt non infeliciter.
pro geometrarum, arithmeticorum\’ menſulis abacos intelligere placet, Senſ{us} hic
erit horum verborum, Tectoriorum tanta fuit apud veteres craßitudo, vt exectis
geometræ, & logistæ, id eſt algoristæ in ſupputationib{us} ſuis pro menſulis & tabu-
lis deformatorys vterentur. Porrò autem illud admonendum puto, vſos eſſe antiquos
ad parietum tectoria, præter albarium op{us} atque marmoratum, ſectis in quadra-
ta, tabul{as}, ſexangula, triquetra, marmoribus, alabastrite, porphyrite, ophite, iaſpide,
& id gen{us} lapidib{us}, atque vitro Hæ adactæ crustationes nominabuntur, illæ ve-
rò inductæ, Nec tantum toti parietes vno aliquo marmoris genere operiebantur, ve-
rum & interraſo marmore, vermiculatis\’ ad effigies rerum & animalium cru-
ſtis. Lapidem quoque pinxerunt, quod Claudij principatu inuentum: Neronis verò,
macul{as}, quæ non eſſent, in crustis inſerendo vnitatem variare, vti Plini{us} Secun-
d{us} refert naturalis historiæ libri trigeſimiquinti capite primo. Neque defuit in in-
crustationib{us} ſcalpturatum gen{us}, id eſt ſcalpro malleolo adacto ad effigiem re-
rum atque animalium exciſum. Nam & pauimentum ſcalpturatum fuiſſe Romæ
in æde Iouis Capitolini idem Plini{us} lib. XXXVI. cap. XXV. memorat. Inducta-
rum verò aliæ quidem ſunt puræ, aliæ pictæ, aut cælatæ, id eſt inſignitæ ſiue aſperæ.
Nos, niſi decipior, anaglyphicum op{us} dicere poſſum{us}, cum extabit, ſicut diaglyphi-
cum, quando introrſ{us} fiet impreßio. Quæ pinguntur, aut in ſicco fiunt, aut in vdo:
vdis natiu{us} color conuenit, ſiccis factici{us} Nouum inuentum eſt pictori{as} crust{as}
vernice illuminare, de quo libro ſeptimo. Admiſcuerunt & incrustationib{us} con-
ch{as}, potißimum fontium fornicib{us}. Quod gen{us} videtur in villa Ciceronis ad For-
mi{as} Campaniæ oppidum, interſparſis purpuris, peloridib{us}, cæteris´ue conchis, &
Romæ aliquot locis. Id quod recentiores imitati ſunt non infeliciter.
Cruſtas excidentes pro abacis vtuntur.
] Abac{us} autore Capella,
lib. geometriæ, res eſt depingendis deſignandis\’ opportuna formis, hoc eſt eodem in-
terprete menſula hyalini pulueris reſperſione colorata, vbi vel lineares duct{us}, vel
circulares flex{us}, vel triangulares anfract{us} radio deſcribuntur. De quo non existi-
mo Vitruuium ſenſiſſe, ſed de ijs qui ad ſeſſum habiles ſunt, vti capite ſtatim pro-
ximo, Abaci ex atramento ſunt ſubigendi, & poliendi cuneis ſilaceis, ſeu miniaceis
interpoſitis. Vtitur in eadem re Plini{us} libri trigeſimitertij capite vltimo, atque lib.
XXXV. cap. VI. Et Sidoni{us} Epistolarum libro ſecundo, In hac (ait) ſtibadium, &
abac{us} nitens. Stibadio enim ſiue abaco fulti conuiuæ diſcumbebant. Vulg{us} pro
abaco corrupta & trunca voce bancum appellat. Sciendum enim primo herbis &
ligno ramis\’ humi ſtratos fuiſſe toros, à tortis herbis dictos, & ab eiſdem à Græcis
ςιβάδ{ςυ}, à nostris ſtibadia: postea inualeſcente luxuria humo ſublatos eſſe,
lib. geometriæ, res eſt depingendis deſignandis\’ opportuna formis, hoc eſt eodem in-
terprete menſula hyalini pulueris reſperſione colorata, vbi vel lineares duct{us}, vel
circulares flex{us}, vel triangulares anfract{us} radio deſcribuntur. De quo non existi-
mo Vitruuium ſenſiſſe, ſed de ijs qui ad ſeſſum habiles ſunt, vti capite ſtatim pro-
ximo, Abaci ex atramento ſunt ſubigendi, & poliendi cuneis ſilaceis, ſeu miniaceis
interpoſitis. Vtitur in eadem re Plini{us} libri trigeſimitertij capite vltimo, atque lib.
XXXV. cap. VI. Et Sidoni{us} Epistolarum libro ſecundo, In hac (ait) ſtibadium, &
abac{us} nitens. Stibadio enim ſiue abaco fulti conuiuæ diſcumbebant. Vulg{us} pro
abaco corrupta & trunca voce bancum appellat. Sciendum enim primo herbis &
ligno ramis\’ humi ſtratos fuiſſe toros, à tortis herbis dictos, & ab eiſdem à Græcis
ςιβάδ{ςυ}, à nostris ſtibadia: postea inualeſcente luxuria humo ſublatos eſſe,